فاویسم یا کمبود آنزیم G6PD یک اختلال ژنتیکی است که از پدر و مادر به ارث برده میشود. آنزیم G6PD به طور طبیعی از گلبولهای قرمز خون محافظت میکند. بنابراین کمبود این آنزیم میتواند موجب کم خونی همولیتیک (از بین رفتن سریع گلبولهای قرمز)، یرقان (زردی چشم و پوست)، تیره شدن رنگ ادرار و حتی کما و مرگ شود.
فاویسم یک بیماری قابل کنترل است و افراد مبتلا به آن در بیشتر مواقع مشکلی نخواهند داشت؛ به طوری که بسیاری از آنها هرگز متوجه بیماری خود نمیشوند. مهمترین چالشی که برای این بیماران وجود دارد خطر همولیز (تخریب گلبولهای قرمز) به دنبال مصرف بعضی از داروها و غذاها و مواجهه با بعضی مواد است. زیرا باعث تخریب گلبولهای قرمز خون و کم خونی شده و در صورت عدم رسیدگی، منجر به مرگ بیمار میشوند.
این چالش، اهمیت بالای آگاهی برای مدیریت بیماری و حفظ سلامتی را نشان میدهد. افراد مبتلا به فاویسم باید با دقت رژیم غذایی خود را انتخاب کنند.
بیشتر بدانیم: فاویسم چیست و آیا درمان می شود؟
مواد غذایی ممنوع برای فاویسم
- لوبیا فاوا (باقلا): معروفترین علت ایجاد همولیز است.
- حبوبات: برخی از مطالعات توصیه میکنند تمام حبوبات (مانند لوبیا، نخود و عدس) باید از رژیم غذایی افراد مبتلا به فاویسم حذف شوند. با این حال، نمیتوان با قطعیت گفت که این مواد غذایی محرک هستند. حذف این مواد از رژیم غذایی میتواند منجر به سوء تغذیه شود. بهتر است قبل از حذف هر گونه مواد غذایی با پزشک مشورت شود.
- مواد غذایی حاوی گوگرد: مواد غذایی با مقدار زیاد گوگرد مانند سیر و پیاز ممکن است برای برخی از افراد مبتلا به فاویسم مشکل ساز باشند. اگر چه همه افراد تحت تأثیر این مواد نخواهند بود، اما دقت در مصرف آن و ارزیابی وضعیت سلامتی اهمیت بالایی دارد.
داروهای ممنوعه برای مبتلایان به فاویسم
برخی از داروها مانند داروهای ضد مالاریا و برخی آنتیبیوتیکها میتوانند باعث بروز کم خونی همولیتیک در افراد مبتلا به فاویسم شوند. افراد مبتلا به فاویسم باید قبل از مصرف هر گونه دارو با پزشک یا داروساز خود مشورت کنند.
سایر موارد ممنوعه:
- حنا؛
- نفتالین که در بعضی حشره کشها و آفت کشها وجود دارد.
مواد غذایی مناسب برای فاویسم
- میوهها و سبزیجات: اکثر میوهها و سبزیجات برای افراد مبتلا به فاویسم ایمن هستند. رژیم غذایی غنی از انواع میوهها و سبزیجات رنگارنگ میتواند مواد مغذی ضروری بدن را بدون ایجاد خطر فراهم کند.
- پروتئین بدون چربی: پروتئینهای بدون چربی مانند مرغ، ماهی و گوشت لخم انتخابهای ایمن و مغذی برای این افراد هستند.
- محصولات لبنی: اکثر محصولات لبنی ایمن هستند و مواد مغذی مهم مانند کلسیم را فراهم میکنند.
سایر مواد غذایی مانند برنج قهوهای، کینوا و گندم منبع انرژی خوبی هستند و میتوانند در رژیم غذایی این افراد جای داشته باشند.
در صورت مصرف تصادفی ممنوعه ها در فاویسم چه کنیم؟
با وجود انتخابهای دقیق رژیم غذایی، ممکن است افراد مبتلا به فاویسم به صورت ناخواسته مواد غذایی یا داروهای ممنوعه را مصرف کنند. در چنین مواردی، ضروری است که بدانید چگونه وضعیت را مدیریت کنید تا خطرات احتمالی را کاهش دهید.
- مصرف آب: به بیمار توصیه کنید به مقدار کافی آب بنوشد. مصرف آب میتواند تأثیر مواد غذایی مضر و خطر همولیز را کاهش دهد.
- زیر نظر گرفتن بیمار: بیمار را از نظر علائم همولیز، مانند خستگی، ادرار تیره و یا یرقان بررسی کنید. اگر هر یک از این علائم ظاهر شد، به سرعت به پزشک مراجعه کنید.
- با یک پزشک درباره وضعیت پیش آمده مشورت کنید. ممکن است در صورت شدت واکنش، درمانها یا مداخلات خاصی برای بیمار شروع شود.
کلام آخر
زندگی برای افراد مبتلا به فاویسم همراه با محدودیتهای خاص در رژیم غذایی است. اما توجه دقیق به انتخابهای غذایی و آگاهی از خطرات مصرف تصادفی، موجب میشود که بتوانند یک رژیم غذایی و سبک زندگی استاندارد را حفظ کنند. ارائه راهنمایی توسط پزشکان، داروسازان و متخصصان تغذیه برای آگاهی بخشی افراد از این بیماری، بسیار حیاتی است.
تایید کننده: دکتر نسترن ولی تبار (داروساز)
28 پاسخ
آیا فرد مبتلا به فاویسم می تواند ورزش کند !
با درود؛ به طور کلی منعی ندارد
سلام مصرف ویتامین k2 با دوز۵میکروگرم مجازه؟
با سلام؛ مصرف ویتامین k در فاویسم بلامانع است.
داروهای سرماخوردگی متداول میتونن مشکل ایجاد کنن؟
یا انواع آمپول چطور؟
بیشتر داروهای سرماخوردگی معمول در بیمار مبتلا به فاویسم ایمن هستند و مشکلی ایجاد نمی کنند. اما بخاطر داشته باشید خیلی از داروها از جمله بعضی از آنتی بیوتیک ها و خیلی از داروهای تزریقی می توانند در این بیماران همولیز های شدید ایجاد کنند. بنابراین بهتر است مصرف خودسرانه دارو در این بیماران بسیار با احتیاط انجام شود و قبل از مصرف هر دارویی پزشک معالج و دکتر داروساز را از ابتلا به فاویسم مطلع سازید.
مصرف سیلدنافیل برای افراد مبتلا به فاویسم موردی دارد؟
خیر محدودیتی برای مصرف در افراد مبتلا به فاویسم ندارد.
سلام
آیا فرد فاویسمی میتواند اهداء خون کند؟
سلام
در افراد با اختلال فاویسم یا همان g6pd deficiency, از آنجایی که گلبول های قرمز آنها توانایی کمی برای تحمل شرایط اکسیداتیو استرس در زمان نگهداری خون اهدا شده دارد، توصیه میشود در این بیماران خصوصا در موارد شدید اهدا انجام نگیرد.
سلام وقت بخیر
من الان توی تیم ملی مویتای هستم و با تمرین سرم گیج میره و غش یا بیحال میشم بخاطر فاویسم آیا ره کاری نداره
سلام وقت بخیر؛ برای تشخیص دقیق لطفا به پزشک مراجعه فرمایید. به امید بهبودی
آلوچه مشکلی ایجاد میکنه؟
هیچ مدرکی مبنی بر خطرناک بودن آلو و مشتقات آن در بیماران فاویسمی وجود ندارد
سلام وقت بخیر من فاویسمی هستم از قرص پشه کش در خونه استفاده شده و الان به مدت سه روز بیحال هستم ممکنه رو من تاثیر گذاشته باشه؟
مصرف حشره کش ها به دلیل ایجاد واکنش های استرس اکسیداتیو باید در افراد فاویسمی با احتیاط انجام شود. و ممکن است باعث علایمی مثل رنگ پریدگی یا زردی، ادرار تیره یا ضعف و بی حالی شود. در صورتیکه این علایم را دارید حتما به پزشک مراجعه کنید
سلام وقت بخیر شربت هیدروکسی زین برای کودک فاویسمی که دوسال نیمه خوبه؟
سلام و وقت بخیر، بهطور کلی شربت هیدروکسیزین برای افراد مبتلا به فاویسم ممنوعیت مصرف ندارد، اما در کودکان حتماً باید با تجویز پزشک مصرف شود و خودسرانه توصیه نمیشود.
سلام و عرض ادب
ببخشید من فاویسم دارم و هروقت که انار یا لوبیا میخورم کف دستام زرد میشه که این وضعیت حدود ۲۴ ساعت ادامه داره و بعدش بطرف میشه
میخواستم بدونم که آیا این به بیماری فاویسم ربطی داره و آیا خوردن انار و لپبیا برای من مضر هست یا خیر؟
سلام، این حالت احتمالا به فاویسم مربوط نیست. به طور کلی مصرف انار در بیماران مبتلا به فاویسم مشکلی ندارد. درمورد لوبیا، معمولا لوبیا بهطور کلی به اندازه باقلا پرخطر نیست، اما اگر هر بار علامت نشان میدهید، بهتر است احتیاط کنید یا مصرف را محدود کنید. در صورت بروز علائم جدی مثل زردی چشم یا ادرار تیره، مراجعه به پزشک ضروری است.
سلام
مصرف مخدر مث تریاک برای این دسته بیماران مشکلی پیش نمیاره؟
سلام، مصرف مواد مخدری مثل تریاک بهطور مستقیم جزو موارد ممنوعه در فاویسم نیست، اما توصیه نمیشود. بهطور کلی مصرف مخدرها میتواند برای همه افراد، از جمله بیماران فاویسمی، خطرات جدی و عوارض متعدد داشته باشد.
با درود ، من مربی ورزش هستم شاگردی دارم که دچار آلرژی فاویسم است آیا بحث تغذیه باید به دکتر تغذیه مراجعه نمایید و بحث حبوبات کلا مصرف ننماید یعنی با مصرف آن دچار تشنج می شود ؟؟؟
سلام، فاویسم آلرژی نیست بلکه یک نقص آنزیمی (G6PD) است. در این بیماران فقط باید از مصرف باقلا کاملاً پرهیز شود و حذف همه حبوبات ضروری نیست. در این بیماران مصرف باقلا می تواند باعث تخریب گلبولهای قرمز و همولیز شود که میتواند علائمی مثل ضعف، رنگپریدگی یا زردی ایجاد کند و معمولاً ارتباطی با بروز تشنج ندارد. در صورت نیاز، مشاوره با پزشک یا متخصص تغذیه میتواند کمککننده باشد.
سلام مصرف الکل مشکل ایجاد میکنه
و این که چطور باید از کم خونی جلوگیری بشه
سلام، مصرف الکل در افراد مبتلا به فاویسم بهطور کلی توصیه نمیشود، چون ممکن است در بعضی افراد با افزایش استرس اکسیداتیو، احتمال تخریب گلبولهای قرمز (همولیز) را بالا ببرد؛ این خطر مخصوصاً در شرایطی مثل عفونت یا مصرف همزمان برخی داروها بیشتر میشود.
برای پیشگیری از حمله فاویسم، مهمترین اقدام پرهیز از محرکهایی مثل باقلا، بعضی داروها و مواد مشکوک است. همچنین در صورت بروز علائمی مانند زردی پوست، تیره شدن ادرار، ضعف یا بیحالی شدید باید سریع به پزشک مراجعه شود.
سلام. ۱_چه غذایی و میوه هایی برای دختر بچه فاویسم مفید هستند۲_ اگر بچه بد غذا باشد چطوری غذا بهش بدهیم .۳_ خیار و گوجه سیب زمینی و پیاز برنج سفید و ماکارونی براش ضرر داره یا نه
سلام، برای کودک مبتلا به فاویسم، معمولاً لازم نیست رژیم غذایی سختی رعایت شود؛ در فاویسم محدودیت غذایی اصلی فقط باقلا می باشد؛ بیشتر غذاها و میوههای معمول برای کودک ایمن هستند. خیار، گوجه، سیبزمینی، پیاز، برنج سفید و ماکارونی که ذکر کردید، در فاویسم هیچ مشکلی ندارند. در مورد بدغذایی هم بهتر است وعدهها کوچکتر و جذابتر باشند و کودک را بزور مجبور به غذا خوردن نکنید. همچنبن به یاد داشته باشید در افراد مبتلا به فاویسم باید در مصرف برخی داروها نیز احتیاط شود، چون ممکن است باعث تخریب گلبولهای قرمز و بروز همولیز شوند. اگر بعد از مصرف هر مادهای (غذا یا دارو) علائمی مثل زردی، ادرار تیره یا ضعف شدید دیدید، باید سریع به پزشک مراجعه شود