میگرن فقط یک سردرد شدید نیست؛ بلکه یک بیماری عصبی است که میتواند باعث حملات مکرر سردردهای ضرباندار و ناتوانکننده، معمولا در یک طرف سر، شود. این بیماری میتواند با علائمی مانند تهوع، استفراغ، حساسیت به نور و صدا، خستگی و گاهی اختلالات بینایی همراه باشد. فعالیت بدنی و برخی محرکها مثل نور و صدا و … میتوانند علائم میگرن را تشدید کنند. در ادامه علائم، علل، عوامل محرک و روشهای درمان و کنترل میگرن را بررسی میکنیم.
سردرد میگرن چیست؟
میگرن معمولا به صورت دردی ضرباندار یا کوبنده در یک طرف سر بروز میکند؛ اگرچه در برخی افراد ممکن است هر دو طرف سر را نیز درگیر کند. این سردرد معمولا ۴ تا ۷۲ ساعت طول میکشد و در صورت عدم درمان، میتواند فعالیتهای روزمره، کار یا تحصیل را مختل کند.
در بسیاری از افراد، عوامل زیر باعث تشدید سردرد میگرنی میشوند:
- فعالیت بدنی
- نور شدید
- صدای بلند
- بوهای تند
سردرد میگرنی اغلب با علائمی مانند تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا همراه است. اگرچه میگرن میتواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد، اما با تشخیص صحیح، پرهیز از عوامل محرک و درمان مناسب، در بسیاری از افراد قابل کنترل است.
علائم میگرن
علائم میگرن در همه افراد یکسان نیست و ممکن است بسته به نوع میگرن و مرحله حمله، متفاوت باشد. به طور کلی، حمله میگرنی میتواند از چهار مرحله تشکیل شود:
- مرحله اولیه (پرودروم): این مرحله معمولا ۱ تا ۲ روز پیش از شروع سردرد آغاز میشود. در این مدت ممکن است علائمی مانند تغییرات خلقوخو، خستگی، افزایش یا کاهش اشتها، هوس برخی غذاها، سفتی گردن و کاهش تمرکز را تجربه کنید.
- مرحله اورا: حدود یک نفر از هر چهار فرد مبتلا به میگرن، پیش از شروع سردرد یا همزمان با آن، علائم اورا را تجربه میکند. اورا معمولا ۵ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد و اغلب با علائم بینایی مانند دیدن جرقههای نور، خطوط زیگزاگ و… همراه است.
- مرحله سردرد: سردرد معمولا به صورت ضرباندار و در یک طرف سر بروز میکند و ممکن است از چند ساعت تا چند روز ادامه داشته باشد. حساسیت به نور، بو و صداها، تهوع و سرگیجه از علائم شایع این مرحله هستند.
- مرحله پایانی (پستدروم): پس از برطرف شدن سردرد، برخی افراد به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت احساس خستگی، کاهش انرژی، اختلال در تمرکز یا تغییرات خلقوخو را تجربه میکنند. در بعضی موارد نیز ممکن است سردرد خفیف و مبهم همچنان ادامه داشته باشد.
نکته: همه افراد تمام این مراحل را تجربه نمیکنند. همچنین شدت، مدت و ترتیب بروز علائم در افراد مختلف متفاوت است و حتی برخی حملات میگرنی ممکن است بدون سردرد رخ دهند.
میگرن در خانمها و آقایان
سه نفر از هر چهار نفری که میگرن را تجربه میکنند، زن هستند. بیشتر حملات میگرنی در زنان 20 تا 45 سال رخ میدهد. این حملات اغلب در دوران قاعدگی اتفاق میافتند، هر چند ارتباط بین میگرن و قاعدگی هنوز مشخص نیست.
در حالی که میگرن در زنان با تغییرات هورمونی تحریک میشود، حملات میگرنی در مردان به خاطر فعالیت بدنی شدید تحریک میشود. علت دقیق میگرن مشخص نیست، اما پژوهشگران چند عامل موثر در بروز میگرن را شناسایی کردهاند:
- ژنتیک
- عوامل محیطی
- سطح سروتونین در بدن
- تغییرات خفیف در رگهای خونی
- فعالیت الکتریکی مغز

انواع میگرن
انجمن بینالمللی سردرد (IHS)، میگرن را به انواع مختلفی تقسیم میکند که هر کدام علائم و ویژگیهای خاص خود را دارند. شایعترین انواع میگرن عبارتند از:
- میگرن بدون اورا: شایعترین نوع میگرن است و به آن «میگرن شایع» نیز گفته میشود و با حملات سردرد ضرباندار، معمولا در یک طرف سر، همراه با تهوع، استفراغ یا حساسیت به نور و صدا بروز میکند.
- میگرن همراه با اورا: این عارضه با نام «میگرن کلاسیک» نیز شناخته میشود. حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد افراد مبتلا به میگرن، پیش از شروع سردرد یا همزمان با آن، علائم اورا را تجربه میکنند. هر علامت اورا معمولا ۵ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد و شایعترینِ آنها اختلالات بینایی است. برخی افراد نیز ممکن است علائم حسی، اختلال گفتار یا بهندرت علائم حرکتی را تجربه کنند.
- میگرن با اورای ساقه مغز: معمولا با نام «میگرن بازیلار» نیز شناخته میشود. این نوع نادر میگرن با علائمی مانند سرگیجه، اختلال در تکلم، وزوز گوش، دوبینی یا عدم تعادل همراه است. برخلاف میگرن همیپلژیک، در این نوع میگرن ضعف حرکتی وجود ندارد.
- میگرن همی پلژیک: نوعی نادر از میگرن است که علاوه بر علائم معمول اورا، با ضعف یا فلج موقت یک طرف بدن همراه میشود. این علائم معمولا طی چند ساعت برطرف میشوند، اما در برخی افراد ممکن است تا ۷۲ ساعت ادامه داشته باشند.
- میگرن شبکیهای: در این نوع میگرن، فرد پیش از شروع سردرد دچار اختلالات بینایی موقت فقط در یک چشم میشود. این علائم معمولا بین ۵ تا ۶۰ دقیقه طول میکشند و پس از آن بینایی به حالت طبیعی بازمیگردد. برخی افراد، از اصطلاح «میگرن چشمی» برای اشاره به هر نوع میگرنی که باعث علائم بینایی میشود، استفاده میکنند.
- میگرن خاموش: در این نوع میگرن، فرد علائم اورا را تجربه میکند اما سردردی ایجاد نمیشود. این نوع میگرن در سنین بالاتر، شایعتر است.
- میگرن وستیبولار: این نوع میگرن بیشتر با حملات سرگیجه، احساس عدم تعادل یا اختلال در حفظ تعادل شناخته میشود و ممکن است همراه با سردرد یا حتی بدون سردرد رخ دهد.
- میگرن شکمی: این نوع میگرن بیشتر در کودکان دیده میشود و به جای سردرد، با حملات درد شکم، تهوع و استفراغ تظاهر میکند. بسیاری از کودکان مبتلا به میگرن شکمی، در بزرگسالی دچار میگرن معمولی میشوند.
برخی از افراد مبتلا به میگرن، بیش از یک نوع میگرن را تجربه میکنند.

میگرن چشمی
میگرن چشمی که با نام میگرن شبکیهای نیز شناخته میشود، شامل مشکلات بینایی میشود که یک چشم را درگیر میکند و با سردردهای میگرنی همراه است. مشکلات بینایی احتمالی عبارتند از:
- اسکوتوما (نقطه کور در میدان دید)
- اسکوتومای درخشان (لکهها یا خطوط نورانی متحرک و زیگزاگی در میدان دید که موقتی هستند.)
این مشکلات بینایی معمولا بعد از پایان حمله برطرف میشوند و بینایی فرد به حالت معمول بازمیگردد. در موارد نادر، مشکلات بینایی ممکن است دائمی شوند. دفعات بروز میگرن چشمی متفاوت است. میگرن چشمی میتواند از 7 سالگی شروع شود، اما بیشتر افراد در دهه 20 زندگی خود آن را تجربه میکنند و اوج بروز آن در سن 40 سالگی است.
میگرن در کودکان
میگرن در کودکان همان بیماری است که بزرگسالان را درگیر میکند، اما به شکلی متفاوت بر آنها تاثیر میگذارد. میگرن در کودکان معمولا هر دو طرف سر آنها را درگیر میکند، در حالی که میگرن در بزرگسالان اغلب یک طرف سر را تحت تاثیر قرار میدهد.
همچنین حملات میگرنی در کودکان معمولا کوتاهتر از میگرن بزرگسالان هستند. با این حال میگرن در دوران کودکی میتواند ناتوانکننده باشد و باعث شود کودکان مدرسه، ورزش و سایر فعالیتها را از دست بدهند. شایعترین علامت میگرن در کودکان، درد ضرباندار یا کوبنده در سر است.
تشخیص میگرن
پزشک معمولا با بررسی علائم، گرفتن شرح حال پزشکی و انجام معاینه فیزیکی و عصبی، میگرن را تشخیص میدهد. همچنین ممکن است درباره سابقه میگرن در سایر اعضای خانواده و عواملی که باعث شروع یا تشدید سردرد میشوند، از شما سوال بپرسد.
برای تشخیص دقیقتر، پزشک ممکن است سوالاتی مانند موارد زیر را مطرح کند:
- علائم شما چیست؟
- درد در کدام قسمت سر احساس میشود؟
- شدت سردرد چقدر است؟
- هر حمله سردرد چه مدت طول میکشد؟
- چه عواملی باعث بهتر یا بدتر شدن علائم میشوند؟
همچنین پزشک ممکن است آزمایش خون و تصویربرداری (مانند سیتی اسکن یا MRI) درخواست کند تا مطمئن شود که سردرد شما علت دیگری ندارد. اگر فکر میکنید دچار میگرن شدهاید، بهتر است این موضوع را با پزشک عمومی در میان بگذارید. در صورت نیاز، ممکن است پزشک عمومی شما را به متخصص مغز و اعصاب ارجاع دهد.
علت میگرن چیست؟
علت دقیق میگرن هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما پژوهشها نشان میدهند که ژنتیک، عملکرد غیرطبیعی سیستم عصبی و عوامل محیطی همگی در بروز آن نقش دارند. امروزه میگرن یک بیماری عصبی محسوب میشود که در آن، فعال شدن بیش از حد برخی مسیرهای عصبی باعث آزاد شدن مواد التهابزا در اطراف اعصاب و رگهای خونی مغز میشود. این فرایند در نهایت به بروز سردرد و سایر علائم میگرن منجر میشود.
نکته مهم این است که عامل ایجادکننده میگرن با عامل محرک میگرن یکسان نیست. علت اصلی بیماری هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما برخی عوامل میتوانند در افراد مستعد، آغازکننده یک حمله میگرنی باشند.
از شایعترین عوامل محرک میگرن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استرس و فشارهای روانی
- تغییرات هورمونی (مانند دوران قاعدگی)
- مصرف برخی داروها
- کمخوابی یا تغییر در الگوی خواب
- تغییر شرایط آب و هوایی
- فعالیت بدنی شدید
- مصرف یا قطع ناگهانی کافئین، الکل یا دخانیات
- حذف وعدههای غذایی یا گرسنگی طولانیمدت
- قرار گرفتن در معرض نور شدید، صداهای بلند یا بوهای تند
توجه داشته باشید که عوامل محرک در همه افراد یکسان نیستند و ممکن است عاملی که در یک فرد باعث شروع حمله میگرنی میشود، در فرد دیگری هیچ تاثیری نداشته باشد.

درمان میگرن
اگرچه درمان قطعی برای میگرن وجود ندارد، اما با درمان مناسب میتوان تعداد حملات، شدت درد و تأثیر آن بر زندگی روزمره را تا حد زیادی کاهش داد. پزشک با توجه به شدت علائم، تعداد حملات و وضعیت سلامتی شما، مناسبترین روش درمان را انتخاب میکند.
- درمان دارویی: داروهای میگرن به طور کلی در دو گروه قرار میگیرند. گروه اول برای تسکین و متوقف کردن حمله میگرنی استفاده میشوند و گروه دوم برای پیشگیری از حملات میگرن تجویز میشوند. از مصرف خودسرانه داروهای میگرن، بهویژه مسکنها، خودداری کنید و داروها را فقط طبق نظر پزشک مصرف کنید.
- شناسایی و پرهیز از عوامل محرک: شناسایی عواملی که باعث شروع حملات میگرنی میشوند، نقش مهمی در کنترل بیماری دارد. ثبت زمان بروز حملات، مدت سردرد، علائم همراه، مواد غذایی مصرفشده، میزان خواب، استرس و سایر عوامل احتمالی در یک دفترچه یا اپلیکیشن میتواند به شناسایی این محرکها کمک کند. پس از شناسایی، تا حد امکان از آنها دوری کنید. برای مثال، اگر حذف یک وعده غذایی باعث شروع حمله میشود، بهتر است وعدههای غذایی خود را به طور منظم مصرف کنید. به عنوان مثال اگر نخوردن یک وعده غذایی محرک علائم میگرن شماست، بهتر است وعدههای غذایی خود را طبق برنامهای منظم میل کنید.
- درمانهای مکمل: در برخی افراد، استفاده از درمانهای مکمل در کنار درمان اصلی میتواند به کاهش دفعات حملات کمک کند. این روشها شامل منیزیم، ویتامین B2 (ریبوفلاوین)، کوآنزیم Q10 و در برخی موارد بابونه گاوی هستند که شواهد علمی متفاوتی درباره اثربخشی آنها وجود دارد. همچنین روشهایی مانند تکنیکهای آرامسازی، یوگا، مدیتیشن و طب سوزنی ممکن است برای برخی افراد مفید باشند. تزریق بوتاکس نیز یکی از روشهای درمانی تأییدشده برای میگرن مزمن است و معمولاً زمانی استفاده میشود که فرد حداقل ۱۵ روز در ماه سردرد داشته باشد. پیش از شروع هر نوع درمان مکمل یا مصرف مکملهای غذایی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
درمان خانگی میگرن
برخی راهکارهای خانگی و تغییرات در سبک زندگی میتوانند به کاهش دفعات حملات میگرنی، کاهش شدت علائم یا کوتاهتر شدن مدت حملات کمک کنند. اگرچه این روشها جایگزین درمان دارویی نیستند، اما در کنار درمانهای تجویزشده توسط پزشک میتوانند به کنترل بهتر میگرن و بهبود کیفیت زندگی کمک کنند. از جمله این راهکارها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- روغن اسطوخودوس: برخی مطالعات نشان دادهاند که استنشاق اسانس اسطوخودوس در شروع حمله میگرنی، ممکن است به کاهش شدت درد کمک کند. همچنین میتوان مقدار کمی از آن را (پس از رقیق کردن) روی شقیقهها مالید. البته شواهد علمی درباره اثربخشی آن محدود است.
- بابونه گاوی: بابونه گاوی یکی از گیاهان دارویی است که سالها برای پیشگیری از میگرن استفاده شده است. برخی مطالعات کاهش دفعات حملات را گزارش کردهاند، اما نتایج پژوهشها یکسان نیست و برای تایید اثربخشی آن به مطالعات بیشتری نیاز است.
- روغن نعناع فلفلی: منتول موجود در روغن نعناع فلفلی ممکن است در برخی افراد به کاهش درد و احساس ناراحتی ناشی از حمله میگرنی کمک کند. با این حال، شواهد علمی درباره اثربخشی آن هنوز محدود است.
- یوگا: انجام منظم یوگا ممکن است به کاهش دفعات، شدت و مدت حملات میگرنی کمک کند. به نظر میرسد این اثر تا حد زیادی به دلیل کاهش استرس، بهبود کیفیت خواب و افزایش آرامش باشد. یوگا میتواند به عنوان یک روش مکمل در کنار درمانهای تجویزشده توسط پزشک استفاده شود.
- ماساژ: ماساژ ممکن است به مدیریت علائم میگرن، کاهش شدت و دفعات دورههای میگرنی کمک کند. البته شواهد کمی برای این موضوع وجود دارد.
- نوشیدن آب کافی: بسیاری از افراد مبتلا به میگرن، کمآبی بدن را به عنوان محرک میگرن گزارش کردهاند. برای پیشگیری از کمآبی، سعی کنید در طول روز به ویژه هنگام ورزش، آب کافی بنوشید. در روزهای گرم سال نیز بدن خود را هیدراته نگه دارید.
- داشتن خواب منظم: خواب ناکافی یا نامنظم از عوامل شایع تحریککننده میگرن است. خوابیدن و بیدار شدن در ساعت مشخص، پرهیز از مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و محدود کردن استفاده از تلفن همراه یا سایر وسایل الکترونیکی قبل از خواب، میتواند به بهبود کیفیت خواب و کاهش احتمال بروز حملات میگرنی کمک کند.
برای درمان میگرن چه بخوریم؟
برخی از مواد غذایی حاوی مقادیر بالایی از مواد معدنی، ویتامینها و اسیدهای چرب هستند که ممکن است به پیشگیری از حملات میگرن کمک کنند که در ادامه این مواد غذایی را بررسی میکنیم.
- مواد غذایی غنی از منیزیم: پژوهشی نشان میدهد که منیزیم ممکن است باعث تسکین میگرن شود. از جمله مواد غذایی غنی از منیزیم میتوان به سبزیجات برگ تیره، آووکادو، ماهی تن و موز اشاره کرد. شکلات تلخ نیز سرشار از منیزیم است اما درباره اینکه آیا ترکیبات دیگر آن باعث تحریک حملات میگرنی میشود یا خیر، بحثهایی وجود دارد.
- اسیدهای چرب امگا 3: پژوهشها نشان میدهند که افزایش اسیدهای چرب امگا 3 در رژیم غذایی ممکن است به افراد مبتلا به میگرن کمک کند. مواد غذایی سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 عبارتند از ماهی سالمون، مغزیجات و حبوبات.
- مواد غذایی سرشار از فیبر: مطالعهای نشان میدهد که افزایش فیبر غذا با کاهش دفعات سردردهای شدید یا حملات میگرنی مرتبط بوده است. البته برای اثبات این موضوع به پژوهشهای بیشتری نیاز است. از جمله مواد غذایی سرشار از فیبر میتوان به غلات کامل، میوهها، سبزیجات، سیب زمینی و لوبیا اشاره کرد.
- نوشیدن آب کافی: کمآبی بدن یکی از عوامل محرک میگرن در بسیاری از افراد است. نوشیدن آب کافی و حفظ هیدراتاسیون بدن میتواند به کاهش احتمال بروز حملات میگرنی و در برخی افراد به کاهش شدت علائم کمک کند.
داروهای میگرن
پزشک ممکن است با توجه به شدت علائم، تعداد حملات و وضعیت سلامتی شما، داروهایی برای درمان یا پیشگیری از میگرن تجویز کند. به طور کلی، داروهای میگرن در دو گروه قرار میگیرند:
داروهای درمان حمله میگرن
این داروها برای تسکین یا متوقف کردن حمله میگرنی استفاده میشوند و بهتر است در اولین علائم حمله مصرف شوند. هدف از مصرف این داروها، کاهش درد، تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا است.
از جمله داروهای درمان حمله میگرن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن و ناپروکسن)
- تریپتانها (تنها با تجویز پزشک)
- دیهیدروارگوتامین (تنها با تجویز پزشک)
- داروهای ضدتهوع
داروهای پیشگیری از میگرن
اگر حملات میگرنی مکرر، طولانیمدت یا شدید باشند و کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهند، پزشک ممکن است داروهای پیشگیریکننده تجویز کند. این داروها با کاهش تعداد، شدت و مدت حملات میگرنی، به کنترل بهتر بیماری کمک میکنند و باید به طور منظم و طبق دستور پزشک مصرف شوند.
از جمله داروهای پیشگیریکننده میگرن عبارتند از:
- داروهای ضدتشنج
- بتابلاکرها
- مسدودکنندههای کانال کلسیم
- آنتیبادیهای مونوکلونال
- داروهای ضدافسردگی سهحلقهای
- تزریق بوتاکس (برای میگرن مزمن)
- مهارکنندههای بازجذب سروتونین و نوراپینفرین (SNRI)

برای درمان میگرن چه قرصی بخوریم؟
اگر حملات میگرنی شما خفیف تا متوسط باشد، ممکن است پزشک مصرف برخی داروهای بدون نسخه را توصیه کند. از جمله این داروها میتوان به ایبوپروفن، ناپروکسن، استامینوفن، آسپیرین و برخی فرآوردههای ترکیبی حاوی کافئین اشاره کرد.
با این حال، مصرف مکرر مسکنها توصیه نمیشود؛ زیرا استفاده بیش از حد از آنها میتواند باعث سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو (Medication-overuse headache) شود و کنترل میگرن را دشوارتر کند.
اگر برای کنترل سردرد خود بیش از دو تا سه روز در هفته به مصرف مسکن نیاز دارید، حتما با پزشک مشورت کنید. در این شرایط، ممکن است به داروهای اختصاصیتر یا درمانهای پیشگیریکننده نیاز داشته باشید.
بوتاکس برای میگرن
بوتاکس یکی از درمانهای مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای پیشگیری از میگرن مزمن است. این دارو با کاهش آزاد شدن مواد شیمیایی دخیل در انتقال پیامهای درد از پایانههای عصبی، از فعال شدن مسیرهای درد مرتبط با میگرن جلوگیری میکند و در نتیجه میتواند تعداد و شدت حملات میگرنی را کاهش دهد.
بوتاکس میگرن میتواند تعداد دفعات حمله میگرن و شدت آن را کاهش دهد. تزریق بوتاکس برای میگرن در ناحیه سر، گردن و شانهها انجام میشود. اگر در ماه 15 روز یا بیشتر دچار سردرد میشوید، ممکن است پزشک این درمان را توصیه کند.
عوارض بوتاکس میگرن
عوارض جانبی بوتاکس برای میگرن ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- علائمی شبیه آنفلوانزا (دردهای عضلانی، تب، خستگی)
- سردرد
- درد خفیف و کبودی در محل تزریق
- درد و سفتی گردن
- تغییرات ظاهری موقت (کاهش چین و چروک، قوس ابرو و…)
این عوارض معمولا خفیف هستند و به سرعت برطرف میشوند. اگر دچار درد یا ناراحتی قابل توجه شدید، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
درمان میگرن در بارداری
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در دوران شیردهی به سر میبرید و دچار میگرن میشوید، حتما پیش از مصرف هر دارویی با پزشک خود مشورت کنید. برخی داروهای مورد استفاده برای درمان یا پیشگیری از میگرن ممکن است در دوران بارداری، بهویژه در سهماهه اول، برای جنین مناسب نباشند و پزشک بر اساس شرایط شما درباره ادامه، قطع یا تغییر درمان تصمیم میگیرد.
در بسیاری از موارد، پزشک ابتدا راهکارهای غیردارویی مانند خواب کافی، نوشیدن آب کافی، مصرف منظم وعدههای غذایی، کاهش استرس و پرهیز از عوامل محرک میگرن را توصیه میکند. در صورت نیاز به درمان دارویی نیز، استامینوفن معمولا به عنوان اولین انتخاب برای تسکین حمله میگرنی در دوران بارداری در نظر گرفته میشود. مصرف هر داروی دیگر، از جمله داروهای اختصاصی میگرن، باید فقط با تجویز پزشک انجام شود.
اگر برای پیشگیری از میگرن دارو مصرف میکنید و قصد بارداری دارید، پیش از اقدام به بارداری درباره ادامه یا تغییر درمان با پزشک خود مشورت کنید؛ زیرا ممکن است لازم باشد برخی داروها پیش از بارداری قطع یا جایگزین شوند.
سخن پایانی
میگرن نوعی سردرد است که میتواند باعث درد شدید ضرباندار یا کوبنده در یک طرف سر شود. این سردرد اغلب با تهوع، استفراغ و حساسیت شدید به نور و صدا رخ میدهد. حملات میگرنی ممکن است از چند ساعت تا چند روز طول بکشند و درد آنقدر شدید باشد که در فعالیتهای روزمره اختلال ایجاد کند. خوشبختانه راهکارهایی مانند دوری از محرکها و مصرف دارو زیر نظر پزشک به مدیریت علائم این بیماری کمک میکنند.
منابع: my.clevelandclinic، healthline، healthline، clevelandclinic، mayoclinic، healthline











