یبوست، کاهش دفعات حرکات روده یا سختی در دفع مدفوع است. یبوست نشانه بیماری یا شرایطی خاص است و دلایل متفاوتی دارد؛ ممکن است ناشی از مصرف کم مایعات، رژیم غذایی نامناسب، یا شرایط فیزیکی مانند انسداد مسیر روده باشد. علائم این بیماری کاهش حرکات روده، درد شکمی و اجابت مزاج محدود و سفت می باشد.
درمانهای غیردارویی و خانگی نقش مهمی در پیشگیری و بهبود یبوست دارند و شامل افزایش فعالیت بدنی، مصرف کافی مایعات و پیروی از رژیم غذایی غنی از فیبر میباشند. در مواردی که این اقدامات کافی نباشد، میتوان با مشورت پزشک از داروهای بدون نسخه مانند ملینها و نرمکنندههای مدفوع استفاده کرد.
علائم یبوست در بزرگسالان چیست؟
بسته به عادات گوارشی، رژیم غذایی و سن هر فرد، علائم یبوست می تواند طیف وسیعی داشته باشد.
مشکلات شایعی که فرد مبتلا به یبوست به آن ها دچار می شود عبارتند از:
- احساس ناراحتی به هنگام دفع؛
- دفع کم و سخت مدفوع؛
- دفع سخت بعد از فشار زیاد و طولانی؛
- در افرادی که دچار سندرم روده تحریک پذیر هستند ممکن است علائم زیر نیز دیده شود:
- درد شکمی داشته باشد،
- نفخ شدید شکم داشته باشد،
- تغییراتی در عادات گوارشی فرد به وجود بیاید،
- اگر روده فرد دچار انسداد باشد، منجر به حالت تهوع، استفراغ، عدم حرکت در دستگاه گوارش و عدم توانایی در دفع گاز و تورم شکم، سردرد و از دست دادن اشتها می شود.
دلیل یبوست در بزرگسالان چیست؟
یبوست ممکن است دلایل مختلفی مانند رژیم غذایی نامناسب، عادات گوارشی نامناسب، یا مشکل در دفع مدفوع داشته باشد.
علل شایع یبوست:
- یبوست و رژیم غذایی
- رژیم غذایی نامناسب: مصرف زیاد غذاهای پرچرب با منشأ حیوانی مانند لبنیات، گوشت و تخممرغ، یا خوراکیهای حاوی قندهای تصفیهشده، در کنار مصرف کم مواد غذایی پرفیبر مانند غلات، میوهها و سبزیجات، میتواند باعث بروز یبوست شود.
- مصرف کم مایعات: نوشیدن کم مایعات می تواند منجر به خشکی و سفتی مدفوع شود. مایعات در روده جذب می شوند و در افرادی که مایعات کم مصرف می کنند آب کافی به روده بزرگ نمی رسد تا مدفوع را نرم کند.
- نوشیدنی های حاوی کافئین و الکل: این نوع نوشیدنی ها موجب افزایش مدفوع و ادرار می شوند. به دلیل بازجذب آب در روده ها بدن دچار کم آبی شده و زمانی که مدفوع کم آب شود یبوست رخ می دهد.
- یبوست و عادات نامناسب گوارشی
نادیده گرفتن حرکات گوارشی ممکن است باعث شروع چرخه یبوست شود. ممکن است فرد بعد از مدتی دیگر تمایلی به رفع اجابت مزاج نداشته باشد.
این امر موجب یبوست مداوم می شود. برای مثال، برخی افراد به هنگام نیاز از سرویس های بهداشتی عمومی استفاده نمی کنند یا چون مشغول کار هستند نیاز خود را نادیده می گیرند.
هموروئید
هموروئیدها قسمتی از مقعد هستند. آنها لایه هایی هستند که در مقابل عبور مدفوع از پوست مقعد محافظت می کند. اغلب هموروئید ها مشکلی ندارند، اما اگر دچار تورم، خونریزی یا بیرون زدگی شوند، باعث ایجاد مشکلاتی می شوند.
هموروئید در اثر کشیدگی و التهاب رگ های خونی ناحیه اطراف مقعد به وجود می آید. این عامل کشیدگی و فشار می تواند ناشی از یبوست یا عادات غلط در طول زندگی باشد.
پزشکان برای بیماری هموروئید ۲ نوع مختلف را در نظر می گیرند که هر کدام علائم و نشانه های خاص خود را دارد و روش های درمان هر یک هم متفاوت است. بیماری هموروئید اصطلاحا به دو نوع هموروئید داخلی و خارجی تقسیم بندی می شود.
ممکن است با افزایش فشار ناشی از بارداری، چاقی، بلند کردن اجسام سنگین و فشار مزمن برای ایجاد حرکت دستگاه گوارش این مشکل ایجاد شود.
علائم
اگرچه بسیاری از مردم هموروئید دارند، اما همه آن ها علائم بیماری را ندارند. اولین مشخصه اصلی هموروئید داخلی خونریزی است که در اثر اجابت مزاج شروع می شود و رنگ آن قرمز روشن است. مدفوع خونی هم از دیگر علائم هموروئید داخلی است. نکته دیگر اینکه در داخل کانال مقعد پایانه ها و گیرنده های عصبی بسیار کمی وجود دارد به همین دلیل بسیاری از بیمارانی که به این وضعیت دچار می شوند با درد زیادی روبرو نمی شوند، ولی ممکن است با خارش و خونریزی مواجه گردند. همچنین یکی دیگر از علائم هموروئید داخلی احساس اجابت مزاج ناقص است که فرد با وجود دفع مدفوع باز هم احساس نیاز به دفع دارد.
هموروئید های خارجی مثل توده هایی در نزدیک مقعد هستند که می توانند در فرد ایجاد درد کنند. این توده ها در اثر لخته خون ایجاد می شوند و رنگ بنفش-آبی پیدا می کنند. در هموروئید خارجی رگ های قسمت بیرونی کانال مقعد دچار کشیدگی و التهاب می شوند و در بیشتر موارد بیرون زدگی های گوشتی در اطراف کانال مقعد قابل مشاهده است؛ به همین دلیل هم به آن هموروئید خارجی گفته می شود. از آنجایی که در قسمت بیرونی کانال مقعد گیرنده های عصبی فراوانی وجود دارد در چنین وضعیتی بیمار با درد بسیار شدیدی روبرو می شود و شدت خونریزی هم معمولا بالاست. این درد و خونریزی پس از دفع مدفوع به شدت افزایش می یابد.
از آنجایی که خونریزی ممکن است نشانه سرطان روده باشد، فرد قبل از درمان هموروئید باید کولونوسکوپی شود. کولونوسکوپی راه تشخیصی است. اگر در خانواده سابقه سرطان دارید، بالای 50 سال سن دارید، یا هر گونه علائم عوامل خطر را دارید، از طریق این آزمایش می توان سرطان روده را در مراحل اولیه تشخیص داد.
خوشبختانه کولونوسکوپی معمولاً نیازی به بستری در بیمارستان ندارد و به صورت سرپایی انجام میشود. اگرچه این روش به طور کلی بیخطر است، اما در موارد نادری ممکن است عوارضی مانند اختلال موقت در کنترل دفع گاز یا مدفوع رخ دهد که اغلب گذرا است.
درمان
- درمان های خانگی:
چند راه برای درمان هموروئید وجود دارد. بهترین راه برطرف کردن علائم است تا هموروئید مشکل ساز نشود. برای این کار می توانید:
چند بار در روز، و هر بار به مدت 10 دقیقه، درون وان آب گرم بنشینید.
برای کاهش تورم از کمپرس سرد استفاده کنید.
از خوردن مواد غذایی که سبب یبوست می شوند خودداری کنید تا حرکات دستگاه گوارشی طبیعی باشد و دچار مشکل نشوید. مصرف فیبر و مایعات بیشتر را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
مدت زمان کمتری در دستشویی بمانید.
اگر نیاز به دفع اجابت مزاج دارید حتما در همان لحظه این کار را انجام دهید.
