آپنه انسدادی خواب نوعی اختلال شایع است که در آن به دلیل شل شدن عضلات حلق، راه هوایی فوقانی بیمار هنگام خواب بارها بسته یا تنگ میشود و بیمار دچار اختلال در تنفس و تنفس منقطع در حین خواب شده و به دنبال آن، افت اکسیژن، و خواب آشفته اتفاق میفتد.
چاقی چه ارتباطی با آپنه خواب دارد؟
چاقی یکی از عوامل ایجاد آپنه خواب می باشد. افراد با شاخص توده بدنی (BMI) 30 یا بالاتر چاق تلقی می شوند. تجمع چربی در گردن و حلق در این افراد می تواند باعث انسداد راه های هوایی حین خواب شود. علاوه بر این، اضافه وزن باعث فشار به دیافراگم شده و تنفس را سخت تر می کند. این عوامل می توانند باعث اختلال در تنفس و به دنبال آن اختلال خواب شوند. به عبارتی هر یک واحد افزایش در شاخص توده بدنی بیمارر، ریسک آپنه خواب را 2 تا 4 برابر افزایش می دهد. چاقی همچنین باعث ایجاد التهاب در ریه ها و اختلالات تنفسی تحتانی می شود. مطالعات نشان می دهند که چاقی، اثربخشی درمان های آپنه خواب را کاهش می دهد زیرا تا زمانی که اختلالات آناتومیک ناشی از اضافه وزن برطرف نشود، اثر بخشی درمان نیز به حد مطلوب نمی رسد.
آپنه خواب تنها محدود به اختلال خواب شبانه نمی شود، بلکه اثرات آن در طول روز به صورت خوابآلودگی، کاهش بهرهوری در فعالیتهای روزمره و شغلی و بهطور کلی کاهش کیفیت زندگی بروز میکند.
چه راه هایی برای درمان آپنه خواب وجود دارد؟
فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) رایجترین و مؤثرترین درمان برای آپنه خواب است. به زبان ساده، این دستگاه کوچک هنگام خواب هوای فشرده را از طریق ماسک بینی یا دهان به راههای هوایی میرساند تا مسیر تنفسی باز بماند و از وقفههای تنفسی جلوگیری شود. با این حال، در برخی بیماران به دلیل تحملپذیری پایین و ناراحتی ناشی از استفاده مداوم، میزان پایبندی به درمان کاهش مییابد و در نتیجه اثربخشی آن در عمل محدود میشود.
کاهش وزن می تواند عامل بسیار کمک کننده ای برای بهبود آپنه خواب باشد. در گذشته، بهترین راه حل این مساله جراحی های لاغری بود، اما با گسترش درمان های دارویی بر پایه اشتها، امید بسیاری نه تنها در رابطه با کاهش وزن پایدار بلکه در درمان آپنه خواب و بهبود بار بیماری و اثرات منفی مربوط به آن ایجاد شده است. این داروها خصوصا برای افرادی که تنها با رژیم و فعالیت بدنی موفق به کاهش وزن نمی شوند و یا افرادی که همزمان مشکلات زمینه ای متابولیک همچون فشار خون و دیابت دارند بسیار اثر بخش است.
داروهای تزریقی جدید کاهش وزن، مثل داروهای مبتنی بر GLP-1 و داروهای دوگانه GIP/GLP-1، با کم کردن اشتها و سرعت تخلیه دستگاه گوارش و به دنبال آن افزایش احساس سیری باعث کاهش وزن میشوند. مهمترین آمپول لاغری که در این زمینه جلب توجه کرده، تیرزپاتاید است که تاثیر دوگانه روی GIP/GLP-1 دارد و در مطالعات بالینی توانسته شدت آپنه خواب را هم کاهش دهد.
در یک مطالعه تفاوت مصرف CPAP به همراه دارونما و مصرف CPAP به همراه تیرزپاتاید بررسی شد. هدف این مطالعه بررسی تاثیر استفاده از تیرزپاتاید در کنار CPAP بود. بیماران به مدت 52 هفته مورد پایش قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در انتهای مطالعه، در گروهی که تیرزپاتاید دریافت کرده بودند، آپنه خواب به میزان 59 درصد کاهش پیدا کرد (5 برابر بیشتر از CPAP به همراه دارونما). کاهش وزن بیماران نیز به طور معنادار و به میزان 3/17 درصد بیشتر بود. همچنین کیفیت خواب بیماران به طور معنادار بهبود یافت. به علاوه، 50 درصد بیماران بعد از یک سال از استفاده از CPAP بی نیاز شدند.
این نتایج نشان می دهند که داروی تیرزپاتاید برای درمان آپنه خواب بسیار امیدوار کننده است. البته لازم به ذکر است که استفاده از این دارو به تنهایی برای شروع درمان آپنه خواب کافی نیست و همچنان استفاده از CPAP توصیه می شود.
تایید کننده علمی: دکتر مژده دانشمند (داروساز)
