تازه های پزشکی
پژوهش تازهای که در مجله معتبر Pediatrics منتشر شده است نشان میدهد میتوان با اصلاحاتی ساده در ساختار تجویز دارو، مصرف آنتیهیستامینهای نسل اول را در کودکان به طور چشمگیری کاهش داد و آنها را با گزینهای ایمنتر مانند آنتی هیستامین های نسل دوم جایگزین کرد.
برخی از داروهای آنتیهیستامین قدیمیتر (نسل اول)، سالهاست در درمان آلرژی و برخی مشکلات دیگر در کودکان استفاده میشوند. با این حال، مطالعات متعدد نشان دادهاند که این گروه از داروها میتوانند عوارض قابل توجهی ایجاد کنند؛ از جمله خوابآلودگی شدید، اختلال در تمرکز و یادگیری و تشنج.
در مقابل، آنتیهیستامینهای جدیدتر (نسل دوم) عوارض جانبی بسیار کمتری دارند و حتی در دوزهای بالاتر نیز ایمن تر محسوب میشوند. به همین دلیل، راهنماهای بالینی این گروه را بهعنوان درمان خط اول در بیماریهایی مانند رینیت آلرژیک (التهاب مخاط بینی)و کهیر توصیه میکنند.
با وجود این توصیهها، داروهای نسل اول همچنان در بسیاری از مراکز درمانی کودکان بهطور گسترده تجویز میشوند. پژوهشگران معتقدند این مسئله بیش از آنکه ناشی از ضرورت پزشکی باشد، ریشه در عادتهای قدیمی و طراحی سیستمهای درمانی دارد؛ البته آنتیهیستامینهای نسل اول در برخی شرایط میتوانند به طور انتخابی استفاده شوند.
در مطالعه دیگری حدود ۷۰۰۰ بیمار کودک و نوجوان طی سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ مورد بررسی قرار گرفتند تا مشخص شود آیا با مداخلات ساده میتوان الگوی تجویز دارو را اصلاح کرد. با اجرای آموزشهای کوتاه، بهروزرسانی مسیرهای بالینی و تسهیل دسترسی به آنتی هیستامین های نسل دوم، تجویز آنتیهیستامینهای نسل اول در اورژانس از 74 درصد به 28 درصد و در بخش بستری از 54 درصد به 36 درصد کاهش یافت. در عین حال، میزان مراجعه به اورژانس و طول مدت بستری تغییری نکرد؛ یعنی کاهش مصرف داروهای قدیمی، پیامد منفی برای بیماران نداشت.
البته استفاده از داروی جدیدتر باعث افزایش هزینه ماهانه آنتیهیستامینها شد، اما پژوهشگران معتقدند با توجه به ایمنی بیشتر و کاهش عوارض احتمالی، این افزایش هزینه قابل توجیه است.
کارشناسان تأکید میکنند مهمترین مانع تغییر «عادت» است. اگر داروهای ایمنتر در فهرستهای تجویزی و سیستمهای بیمارستانی در اولویت قرار نگیرند، پزشکان معمولاً همان گزینههای قدیمی را انتخاب میکنند. این مطالعه نشان میدهد با آموزش هدفمند و اصلاحات ساختاری ساده، میتوان کیفیت مراقبت دارویی در کودکان را به طور ملموس ارتقا داد.
در نهایت پیام این پژوهش روشن است: وقتی گزینهای ایمنتر و مؤثرتر در دسترس است، پایبندی به عادتهای قدیمی توجیهی ندارد. ارتقای مستمر استانداردهای درمانی، گامی اساسی در جهت حفظ سلامت کودکان است.
