کیست پستان، کیسههای کوچکی پر از مایع هستند که در بافت پستان تشکیل میشوند. این کیستها بسیار شایعاند و در بیشتر موارد خوشخیم (غیرسرطانی) هستند. ممکن است فقط یک کیست یا چندین کیست به طور همزمان در یک یا هر دو پستان وجود داشته باشد.
کیستها هنگام لمس معمولا به صورت تودهای گرد، نرم، صاف و متحرک احساس میشوند، هرچند برخی از آنها ممکن است سفتتر به نظر برسند.
بیشتر کیستهای پستان نیازی به درمان ندارند و تنها پیگیری توسط پزشک کافی است. با این حال، اگر کیست بزرگ، دردناک یا باعث ناراحتی شود، پزشک ممکن است با تخلیه مایع داخل آن، علائم را برطرف کند.
اگرچه ممکن است کیست پستان در زنان در هر سنی دیده شوند، اما پیش از یائسگی و معمولاً در زنان زیر ۵۰ سال شایعتر هستند. همچنین در زنان یائسهای که تحت هورموندرمانی قرار دارند بهطور شایع مشاهده میشوند.
علائم کیست پستان
کیست پستان ممکن است در یک یا هر دو پستان ایجاد شوند. نشانهها و علائم این کیست ها عبارتند از:
- توده ای گرد یا بیضی شکل صاف و به راحتی قابل حرکت که ممکن است لبههای صافی داشته باشد که معمولاً (نه همیشه) نشاندهنده خوشخیم بودن آن است؛
- ترشح از نوک پستان که ممکن است شفاف، زرد، زرد کاهی یا قهوهای تیره باشد؛
- درد یا حساسیت پستان در ناحیه توده؛
- بزرگتر شدن توده و افزایش حساسیت پستان در روزهای نزدیک به شروع قاعدگی؛
- کاهش اندازه توده و برطرف شدن سایر علائم پس از پایان قاعدگی.
داشتن کیست پستان خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش نمیدهد. با این حال، وجود کیستها ممکن است تشخیص تودههای جدید یا سایر تغییراتی را که نیازمند بررسی پزشک هستند دشوارتر کند. در دوران قاعدگی ممکن است پستانها حالت تودهدار و دردناک پیدا کنند؛ بنابراین آگاهی از این حالات در پستانها که در طول چرخه قاعدگی احساس می شوند برای تشخیص به موقع هرگونه تغییرجدید اهمیت دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بافت طبیعی پستان اغلب حالتی تودهدار یا گرهمانند دارد. اما اگر توده جدیدی در پستان احساس کردید که از بین نمیرود، بزرگتر میشود یا پس از یک تا دو چرخه قاعدگی همچنان باقی میماند، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورت مشاهده تغییرات جدید پوستی در یک یا هر دو پستان نیز مراجعه به پزشک ضروری است.
علل ایجاد کیست پستان
بافت نگهدارندهای که به پستان شکل میدهد از بافت چربی و بافت همبند فیبری تشکیل شده است. کیستهای پستان در نتیجه تجمع مایع در غدد پستان ایجاد میشوند. کیست پستان بر اساس اندازه به دو دسته تقسیم میشوند:
- میکروکیستها: در آزمایشهای تصویربرداری مانند ماموگرافی یا سونوگرافی قابل مشاهدهاند، اما آنقدر کوچک هستند که با لمس احساس نمیشوند.
- ماکروکیستها: بهاندازهای بزرگ هستند که قابل لمس باشند و ممکن است قطری حدود 5/2تا ۵ سانتیمتر داشته باشند.
متخصصان هنوز علت دقیق ایجاد کیست پستان را نمیدانند. احتمال دارد این کیستها در نتیجه تغییرات هورمونی مرتبط با چرخه ماهانه قاعدگی ایجاد شوند.
روش های تشخیص کیست پستان
تشخیص کیست پستان معمولا شامل معاینه پستان، آزمایشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا ماموگرافی، و در برخی موارد پزشک ممکن است مایع داخل کیست را با سوزن ظریف تخلیه یا از بافت پستان نمونهبرداری کند.
معاینه پستان
پزشک پس از اطلاع از علائم و سابقه پزشکی، توده پستان را بهصورت فیزیکی معاینه میکند و وجود هرگونه ناهنجاری دیگر در پستان را بررسی خواهد کرد. از آنجا که تنها با معاینه بالینی نمیتوان تشخیص داد که توده پستان کیست است یا خیر، انجام آزمایش های دیگر مانند تصویربرداری یا آسپیراسیون با سوزن ظریف ضروری خواهد بود.
آزمایشهای تشخیصی
پزشک ممکن است برای بررسی توده پستان، یک یا چند مورد از آزمایشهای زیر را درخواست کند:
- ماموگرافی: این روش میتواند کیستهای بزرگ و برخی تجمعهای کیستی را نشان دهد، اما ممکن است کیستهای بسیار کوچک در آن دیده نشوند.
- سونوگرافی سینه: سونوگرافی به پزشک کمک میکند تشخیص دهد توده از مایع پر شده است یا جامد. تودههای پر از مایع معمولاً کیست هستند. اگر توده جامد باشد، ممکن است برای اطمینان بیشتر، نمونهبرداری (بیوپسی) انجام شود.
اگر توده بهراحتی قابل لمس باشد، پزشک ممکن است بدون نیاز به تصویربرداری، با یک سوزن ظریف مایع داخل کیست را خارج کند.
درمان کیست پستان
کیستهای ساده پستان که فقط حاوی مایع هستند و علامتی ایجاد نمیکنند، معمولاً به درمان نیاز ندارند. اگر سونوگرافی یا تخلیه مایع با سوزن ظریف، کیست بودن آن را تأیید کند، در بسیاری از موارد کیست بهتدریج و بدون درمان برطرف میشود. اما اگر کیست از بین نرود، سفتتر شود یا تغییراتی در پوست روی آن ایجاد شود، باید دوباره به پزشک مراجعه کنید.
تخلیه کیست سینه با سوزن ظریف
این روش علاوه بر تشخیص، میتواند برای درمان کیست پستان نیز استفاده شود؛ به شرطی که تمام مایع کیست طی این فرایند تخلیه شود و سپس توده و علائم آن برطرف شوند.
با این حال، در برخی کیستها ممکن است لازم باشد مایع بیش از یک بار تخلیه شود. عود کیست یا ایجاد کیستهای جدید شایع است. اگر کیست طی دو تا سه چرخه قاعدگی باقی بماند و بزرگتر شود، باید برای ارزیابی بیشتر به پزشک مراجعه کرد.
استفاده از هورمونها
استفاده از قرصهای پیشگیری از بارداری برای تنظیم چرخه قاعدگی ممکن است به کاهش عود کیستهای پستان کمک کند. با این حال، به دلیل عوارض جانبی قابل توجه این داروها یا سایر درمانهای هورمونی، معمولاً فقط برای زنانی توصیه میشوند که علائم شدیدی دارند. قطع هورموندرمانی پس از یائسگی نیز ممکن است به پیشگیری از کیستهای پستان کمک کند.
جراحی
در بیشتر موارد، کیستهای پستان نیازی به جراحی ندارند. جراحی تنها در شرایط خاص و نادر توصیه میشود. در این شرایط، ممکن است برای تشخیص دقیقتر یا درمان، برداشتن کیست با جراحی پیشنهاد شود.
سبک زندگی و مراقبتهای خانگی
- از لباس زیر مناسب استفاده کنید. لباس زیری که اندازه مناسبی داشته باشد و بهخوبی از بدن حمایت کند، میتواند درد و احساس سنگینی را کمتر کند.
- کمپرس گرم یا سرد را امتحان کنید. گذاشتن کمپرس گرم یا کیسه یخ روی محل درد، برای بعضی افراد باعث کاهش ناراحتی میشود.
- مصرف کافئین را کمتر کنید. تاکنون ارتباط قطعی بین مصرف کافئین و ایجاد کیست پستان ثابت نشده است، اما بعضی از خانمها با کاهش مصرف قهوه، چای، نوشابههای کافئیندار یا شکلات احساس بهتری پیدا میکنند.
- در صورت نیاز از مسکن استفاده کنید. اگر درد ادامه داشت یا آزاردهنده بود، پزشک در صورت نیاز داروی مناسب را برای شما تجویز یا توصیه خواهد کرد.
