در روزگاری که با پیشرفت دانش و فناوری بسیاری از فعالیت‌های روزمره بدون نیاز به تحرک جسمانی انجام می‌شود، اهمیت فعالیت‌های بدنی و ورزشی بیش از پیش افزایش یافته است. ضرورت تبدیل یک سبک زندگی کم‌تحرک به سبک زندگی فعال، زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بیماری‌هایی مانند دیابت بروز می‌کنند؛ بیماری‌هایی که ارتباط دوطرفه‌ای با اضافه‌وزن دارند و می‌توانند هم تحت تأثیر چاقی تشدید شوند و هم خود به افزایش وزن منجر شوند.
با پایبندی به یک برنامه ورزشی منظم و اصولی، مزایای متعددی از جمله کاهش خطر ابتلا به دیابت یا به تأخیر افتادن بروز آن، بهبود عملکرد قلب و عروق، افزایش حساسیت به انسولین و تقویت عضلات حاصل می‌شود.
اما آیا نیاز است که با یک فعالیت ورزشی خارج از توان و با شدت بالا شروع کرد؟ قطعا خیر!
افزایش فعالیت های روزانه اعم از انجام کارهای خانه، باغبانی و یا پیاده روی های کوتاه مانند رفت‌وآمدهای کوتاه برای خریدهای روزانه، منجر به افزایش انرژی مصرفی طی روز و کاهش مدت زمان بی تحرکی می شود. این قبیل فعالیت ها، حتی به مدت کوتاه، منجر به کاهش شاخص قند خون و همچنین تغییر سبک زندگی از یک حالت ایستا و فاقد تحرک به یک سبک پویا و دارای فعالیت می شود که بسیار با ارزش است. با شروع این روند، می‌توانید به‌تدریج به سمت یک سبک زندگی فعال و ورزشی حرکت کنید تا علاوه بر اثرات مثبت آن بر دیابت، از مزایای کاهش وزن، بهبود روحیه و سطح انرژی روزانه، تناسب اندام و افزایش اعتمادبه‌نفس نیز بهره‌مند شوید.
به صورت کلی فعالیت های ورزشی را می توان به چند دسته مختلف تقسیم کرد:
- فعالیت های هوازی
این قبیل از ورزش ها شامل دویدن، دوچرخه سواری، شنا و غیره می شود. تاثیر این دسته از فعالیت ها بر کاهش وزن، تقویت روحیه تیمی و افزایش انرژی بر کسی پوشیده نیست؛ اما علاوه بر موارد ذکر شده می توان به نتایجی چون کاهش مقاومت به انسولین، بهبود عملکرد قلبی و تنفسی و کاهش چربی خون نیز اشاره کرد.
- فعالیت های استقامتی
این نوع ورزش ها با وزنه، دستگاه ها، کش های ورزشی و یا با کمک وزن بدن انجام می شوند. دیابت می‌تواند روند کاهش قدرت و عملکرد عضلات را تسریع کند؛ بنابراین انجام تمریناتی که به افزایش توده عضلانی، بهبود قدرت و ارتقای استقامت عضلانی کمک می‌کنند، می‌تواند نتایج قابل توجهی در بهبود عملکرد جسمانی، تناسب اندام و افزایش رضایت از خود و اعتمادبه‌نفس به همراه داشته باشد. همچنین اینگونه تمرینات در بهبود شاخص هایی مثل کنترل قند خون، کاهش چربی انباشته بدن و مقاومت به انسولین تاثیر غیر قابل انکاری دارند.
- فعالیت های افزایش انعطاف پذیری و تعادلی
هرچند که این قبیل از ورزش ها (مانند یوگا و تمرینات صرفا کششی) تاثیر مستقیمی بر قند خون ندارند، اما با توجه به محدودیت های حرکتی و کاهش انعطاف پذیری با افزایش سن، این نوع ورزش‌ها به بهبود تعادل و الگوی راه‌رفتن کمک کرده و از خطراتی مانند زمین‌خوردن که با افزایش سن و در اثر نوروپاتی دیابتی افزایش می‌یابد، پیشگیری می‌کنند.
عموما توصیه بر این است که بیماران دیابتی ( هم نوع 1 و هم نوع 2) و همچنین افراد پیش دیابتی، ترکیبی از همه انواع فعالیت های ورزشی را انجام دهند تا ضمن حفظ تنوع، که موجب افزایش نشاط و انگیزه ورزشی می شود، ترکیبی از مزایای اختصاصی هر نوع فعالیت ورزشی را برای خود به دست آورند.
توصیه می شود برای انجام هر نوع فعالیت ورزشی فراموش از یک متخصص در این زمینه کمک بگیرید و حتما در این مورد با پزشک خود مشورت کنید. همچنین در افزایش شدت و حجم تمرینات شتاب زده عمل نکنید. استمرار و نگرش ذهنی شماست که نتیجه را رقم می زند. ورزش را به بخشی از سبک زندگی خود تبدیل کنید تا علاوه بر بهبود وضعیت جسمانی، ارتقای خلق‌وخو و افزایش انگیزه، در کنترل دیابت نیز به نتایج مؤثرتری دست یابید.
دکتر آرمان موسی پور (داروساز)
