گلودرد نشانه چیست و چه درمان‌هایی دارد؟

گلودرد یا فارنژیت، احساس خارش یا درد در پشت گلو (حلق) است و زمانی رخ می‌دهد که بافت مخاطی گلو دچار التهاب شود. این عارضه دلایل مختلفی دارد؛ از عفونت‌های ویروسی و باکتریایی گرفته تا آلرژی و بازگشت اسید معده به گلو (رفلاکس معده). اما خوشبختانه در اغلب موارد، علائم گلو درد با مراقبت‌ و ظرف چند روز برطرف می‌شود. برای آشنایی بیشتر با این عارضه و راهکارهای مدیریت آن، در ادامه همراه ما باشید.

علت گلودرد چیست؟

در اغلب موارد، عفونت‌های ویروسی عامل ایجاد گلو درد هستند. با این حال موارد زیر نیز سایر علل این عارضه محسوب می‌شوند:

• عفونت باکتریایی: شرایطی مانند عفونت استرپتوکوکی گلو و عفونت‌های سینوسی باکتریایی ممکن است باعث گلو درد شوند.
• التهاب لوزه‌ها: عفونت‌های باکتریایی و ویروسی می‌توانند باعث التهاب لوزه‌ها شوند.
• آلرژی: واکنش‌های آلرژیک به گرده گیاهان، مایت‌های گردوغبار، موی حیوانات خانگی یا کپک می‌توانند باعث خلط گلو و گلودرد شوند.
• رفلاکس اسیدی: افرادی که دچار بیماری بازگشت اسید معده به مری هستند، در ناحیه گلو احساس سوزش و درد می‌کنند. این درد که با اصطلاح سوزش سردل هم شناخته می‌شود ناشی از آسیب مخاط مری توسط اسید معده می‌باشد.
• فشار آوردن یا قرار گرفتن گلو در معرض محرک‌ها: فریاد زدن یا داد کشیدن، به گلو فشار می‌آورد. خوردن غذاهای تند، سیگار کشیدن یا نوشیدن مایعات بسیار داغ نیز این ناحیه را تحریک می‌کند.
• تنفس دهانی: اگر هنگام خواب به‌ جای بینی از دهان نفس بکشید، ممکن است دچار گلودرد شوید.
• تومورها: در اغلب موارد، گلودرد به معنای سرطان نیست. اما یکی از علائم احتمالی سرطان گلو یا توده‌های خوش‌خیم (غیرسرطانی) گلو محسوب می‌شود.

گلودرد ویروسی

اغلب گلو دردها منشا ویروسی (ویروس سرماخوردگی و یا آنفلوانزا) دارند و با علائمی مانند سرفه، آبریزش بینی و احساس سوزش یا خارش گلو همراه هستند.
معمولا این نوع گلو درد ظرف یک هفته خودبه‌خود برطرف می‌شود. اما می‌توان با رعایت چند نکته ساده از ابتلا به آن پیشگیری کرد. از جمله این نکات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شستن مکرر دست‌ها با آب و صابون؛
• خودداری از تماس نزدیک با افراد بیمار؛
• استفاده نکردن از ظروف و وسایل مشترک.

دارو برای گلودرد ویروسی

اکتوکلد یکی از محصولات شرکت داروسازی اکتوورکو است و در دو نوع مختلف عرضه می‌شود:

• اکتوکلد روز: این دارو ترکیب استامینوفن و فنیل‌افرین است و خاصیت ضددرد و ضداحتقان دارد. شما می‌توانید زیر نظر پزشک، برای تسکین این بیماری و سایر علائم سرماخوردگی و آنفلوانزا در طول روز از این دارو استفاده کنید.
• اکتوکلد شب: اکتوکلد شب ترکیب استامینوفن، فنیل‌افرین و دیفن هیدرامین است و به تسکین گلودرد ناشی از آنفلوانزا و سرماخوردگی کمک می‌کند.

گلو درد چرکی

گلودرد چرکی یا استرپتوکوکی نوعی عفونت باکتریایی است که می‌تواند باعث درد و خارش گلو شود. این نوع گلو درد در میان بزرگسالان چندان شایع و متداول نیست و بیشتر در کودکان اتفاق می‌افتد.

نکته مهم اینجاست که عدم درمان گلو درد استرپتوکوکی می‌تواند به عوارضی مانند التهاب کلیه یا تب روماتیسمی منجر شود. بنابراین در صورت مشاهده علائم زیر فورا به پزشک مراجعه کنید:

• درد گلو که معمولا به‌طور ناگهانی شروع می‌شود؛
• درد هنگام بلع؛
• لوزه‌های قرمز و متورم که لکه‌های سفید یا رگه‌های چرکی دارند؛
• نقاط قرمز ریز در قسمت پشتی سقف دهان؛
• غدد لنفاوی متورم و حساس در گردن؛
• تب؛
• بدن‌درد.

نکته: خوشبختانه مصرف آنتی‌بیوتیک زیر نظر پزشک، خطر بروز عوارض جدی گلو درد استرپتوکوکی را کاهش می‌دهد.

علائم گلودرد استرپتوکوکی در کودکان

علائم کمتر شایع گلو درد استرپتوکوکی، به‌ویژه در کودکان، عبارتند از:

• سردرد؛
• تهوع یا استفراغ؛
• بثورات پوستی؛
• درد شکمی.

تفاوت گلو درد چرکی و ویروسی

ویژگی‌های اصلی گلو درد ویروسی و باکتریایی در جدول زیر خلاصه شده است:

گلودرد در بارداری

در دوران بارداری، سیستم ایمنی بدن نسبتا ضعیف می‌شود. بنابراین احتمال ابتلا به عفونت‌های ویروسی و بیماری‌هایی مانند گلو درد افزایش می‌یابد. اما همه گلودردها ناشی از عفونت نیستند. برای مثال، سوزش سر دل یکی از علائم شایع بارداری است و می‌تواند باعث این عارضه شود. علاوه بر این، احتقان یا گرفتگی بینی نیز در زنان باردار شایع است و می‌تواند منجر به درد گلو گردد. اما در موارد زیر حتما به پزشک مراجعه کنید:

• اگر گلو درد شدید است یا بیش از سه روز طول کشیده است؛
• اگر همراه با گلودرد، تب دارید؛
• اگر درد ناگهانی شروع شده یا بلعیدن و تنفس را برایتان دشوار کرده است؛
• اگر سوزش سر دل مزمن باعث این عارضه شما شده است.

گلودرد بعد از عمل بینی

گلو درد یکی از عوارض نادر و احتمالی عمل بینی است و 1% تا 0.01% افراد را درگیر می‌کند. موارد زیر نیز از جمله سایر عوارض احتمالی این عمل هستند:

• دشواری موقت در تنفس؛
• دردهای عضلانی؛
• سردرد؛
• آسیب به دندان، لب یا زبان؛
• مشکلات موقتی در صحبت کردن.

درمان گلو درد

درمان این عارضه به علت ایجاد آن بستگی دارد. عفونت‌های ویروسی معمولا ظرف یک هفته خودبه‌خود برطرف می‌شوند. در این مدت، ممکن است پزشک برای کاهش ناراحتی گلو، داروهای بدون نسخه تجویز کند. سایر روش‌های درمان گلو درد عبارتند از:

• مصرف آنتی‌بیوتیک: در صورت تشخیص عفونت باکتریایی، پزشک مصرف یک دوره 10 روزه آنتی‌بیوتیک را توصیه می‌کند.
• مصرف داروهای آنتی هیستامین: اگر ترشحات پشت حلق مرتبط با آلرژی باشد، ممکن است مصرف آنتی‌هیستامین موثر باشد. اکتوبیلاست (بیلاستین) جدیدترین آنتی‌هیستامین‌ نسل دوم است که به مدیریت علائم حساسیت و کهیر کمک می‌کند. این دارو با حداقل عوارض خواب‌آوری همراه است و توسط شرکت داروسازی اکتوورکو تولید می‌شود.
• مصرف داروهای ضداسید: ممکن است رفلاکس معده باعث سوزش سردل و گلودرد شود. داروهای ضداسید، این دردها را تسکین می‌دهند.

درمان گلودرد خانگی

راهکارهای خانگی زیر به تسکین گلو درد و کاهش مدت زمان آن کمک می‌کنند:

• آب‌نمک گرم قرقره کنید (کودکان نباید این کار را انجام دهند)؛
• مایعات زیاد بنوشید؛
• غذاهای خنک یا نرم بخورید؛
• از سیگار کشیدن یا حضور در مکان‌های آلوده خودداری کنید؛
• استراحت کنید؛
• یخ، بستنی یخی یا آبنبات های خنک کننده بمکید (این راهکار برای کودکان مناسب نیست).

دمنوش برای گلو درد

چای‌ها و دمنوش‌های گیاهی ممکن است باعث تسکین و احساس راحتی گلو شوند. در ادامه چند مورد از این دمنوش‌ها را معرفی می‌کنیم:

• چای بابونه: بابونه به مرطوب کردن گلو و در نتیجه پیشگیری از گرفتگی صدا و درد گلو کمک می‌کند. اثر ضداسپاسمی بابونه نیز ممکن است در کاهش سرفه موثر باشد. با این حال اگر تمایلی به نوشیدن چای بابونه ندارید، می‌توانید بخار آن را استنشاق کنید.
•  چای زردچوبه: زردچوبه خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدعفونی‌کنندگی قوی دارد و ممکن است در کاهش درد یا تحریک گلو موثر باشد.
• چای سبز: چای سبز منبع غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها است و خواص ضدالتهابی طبیعی دارد. برخی باور دارند که قرقره کردن چای سبز می‌تواند به تسکین گلودرد کمک کند. بعضی از دانشمندان نیز دریافته‌اند که قرقره چای سبز پس از عمل جراحی، به کاهش علائم گلو درد کمک کرده است.

درمان گلودرد و سرفه خشک

سرفه خشک بسیار آزاردهنده است و علاوه بر بزرگسالان، کودکان را نیز درگیر می‌کند. اما خوشبختانه روش‌های درمانی متعددی برای این عارضه وجود دارد؛ از راهکارهای دارویی گرفته تا درمان‌‌های خانگی. در این بخش به معرفی برخی از این روش‌ها می‌پردازیم.

• عسل: به بهبود سرفه خشک روز و شب در بزرگسالان و کودکان بالای یک سال کمک می‌کند؛
• چای ماسالا: این چای حاوی میخک، هل و دارچین است. میخک خاصیت خلط‌آوری دارد، دارچین ضدالتهاب و هل آنتی‌اکسیدان است؛
• بخور آب داغ همراه با روغن اکالیپتوس: این روغن خاصیت ضداحتقان دارد و می‌تواند به کاهش سرفه خشک کمک کند؛
• استفاده از دستگاه بخور و تصفیه‌کننده هوا در خانه؛
• نعناع فلفلی: نعناع حاوی منتول است که به بی‌حس کردن گلو کمک می‌کند و باعث کاهش سرفه و درد در این ناحیه می‌شود.

درمان گلودرد کرونا

مهم‌ترین نکته‌ای که باید برای درمان گلو درد کرونا مدنظر داشته باشید، این است که آنتی‌بیوتیک کمکی به بهبود این عارضه نمی‌کند. چراکه کرونا یک بیماری ویروسی است و آنتی‌بیوتیک‌ها تنها روی عفونت‌های باکتریایی تاثیر می‌گذارند.

در عوض مایعات گرم و سوپ بخورید و زیر نظر پزشک داروهای ضدالتهاب و قرص‌های مکیدنی مصرف کنید.  

درمان گلو درد همراه با خلط      

شستشوی مجاری بینی با آب نمک رقیق، غرغره آب‌نمک، نوشیدن مایعات کافی، پرهیز از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار و اجتناب از عطرها، مواد شیمیایی و آلودگی از راهکارهای خانگی مدیریت گلو درد همراه با خلط هستند. با این حال ممکن است پزشک برای شما دارو نیز تجویز کند.

چند روز طول می‌کشد تا گلودرد خوب شود؟

مدت زمان بهبود گلو درد بستگی به علت آن دارد:

•  ویروسی (شایع‌ترین علت): معمولا طی ۳ تا ۷ روز بهتر می‌شود.
•  باکتریایی: با شروع مصرف آنتی‌بیوتیک مناسب زیر نظر پزشک، اغلب طی ۲ تا ۳ روز علائم کاهش پیدا می‌کند.
•  حساسیتی یا رفلاکس: ممکن است تا زمانی که عامل زمینه‌ای کنترل نشود، ادامه داشته باشد.

چه غذاهایی هنگام گلودرد نباید بخوریم؟

هنگام گلودرد بهتر است از مصرف غذاهای زیر پرهیز کنید؛ چون ممکن است گلو را تحریک کنند:

• غذاهای تند و ادویه‌دار
• غذاهای خیلی داغ
• خوراکی‌های خشک و سفت (چیپس، نان خشک، بیسکویت سفت)
• غذاهای خیلی ترش یا اسیدی (آب‌لیموی زیاد، ترشی‌ها)
• نوشیدنی‌های خیلی سرد اگر باعث تشدید درد می‌شوند

در عوض، غذاهای نرم، ولرم و آبکی مثل سوپ رقیق، پوره و مایعات گرم معمولا بهتر تحمل می‌شوند.

سخن پایانی

گلو درد در بیشتر موارد عارضه‌ای خفیف و گذراست. اما توجه به علائم، تشخیص علت و انتخاب روش درمانی صحیح می‌تواند روند بهبودی را بسیار سریع‌تر و راحت‌تر کند. استفاده از راهکارهای خانگی، رعایت نکات مراقبتی و در صورت نیاز مصرف داروهای مناسب زیر نظر پزشک نیز به کنترل این عارضه کمک می‌کنند. با این وجود اگر گلودرد طولانی شود یا همراه با تب باشد، باید حتما به پزشک مراجعه کنید.

منابع: clevelandclinic، mayoclinic، cdc، webmd، nhs.uk، healthline، webmd