راه‌های از بین بردن نفخ شکم

نفخ شکم زمانی رخ می‌دهد که دستگاه گوارش از هوا یا گاز پر شود. بیشتر افراد نفخ را به صورت احساس پری، سفتی یا تورم در شکم توصیف می‌کنند. نفخ معمولا یک مشکل گوارشی است، هر چند هورمون‌ها و استرس نیز در بروز آن نقش دارند. با این حال راهکارهای متفاوتی برای کمک به تسکین این عارضه وجود دارد. در ادامه مطلب علائم، علل و روش‌های درمان نفخ شکم را بررسی خواهیم کرد.

علت نفخ شکم

دلایل اصلی نفخ شکم به شرح جدول زیر است.

علائم نفخ معده

نفخ معده با احساس سفتی، فشار یا پری شکم همراه است. این حالت ممکن است همراه با تورم قابل مشاهده شکم یا بدون تورم باشد. همچنین احساس نفخ می‌تواند با ناراحتی خفیف تا درد شدید همراه باشد. این مشکل معمولا بعد از مدتی برطرف می‌شود، اما ممکن است برای برخی افراد مشکلی جدی باشد.

اگر نفخ معده شما برطرف نمی‌شود، برای تعیین علت باید نزد پزشک مراجعه کنید.

درمان نفخ شکم

در بیشتر موارد، می‌توان نفخ معده را در خانه درمان کرد. اینکه چه راهکاری بهترین روش برای تسکین نفخ است، به علت ناراحتی شما بستگی دارد. ممکن است برای تشخیص علت اصلی مشکل، به کمک پزشک نیاز داشته باشید. از جمله راهکارهای تسکین نفخ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: (قبل از مصرف، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.)

• کپسول نعناع فلفلی: این قرص‌ها خاصیت ضد اسپاسم طبیعی دارند، یعنی باعث شل شدن عضلات روده می‌شوند. این موضوع به دفع گاز و مدفوع کمک می‌کند، به ویژه زمانی که نفخ ناشی از اختلال در حرکت روده باشد.
• آنتی اسیدها: آنتی اسیدها می‌توانند التهاب دستگاه گوارش را کاهش و عبور گاز را آسان‌تر کنند. بسیاری از این داروها حاوی سایمتیکون هستند که کمک می‌کنند حباب‌های کوچک گاز به هم متصل شده و راحت‌تر دفع شوند. سایمتیکون به صورت جداگانه هم در دسترس است.
• مکمل منیزیم: این مکمل‌ها به خنثی شدن اسید معده و شل شدن عضلات روده کمک می‌کنند. منیزیم اثر ملین طبیعی دارد و گاهی مفید است، اما مصرف مکرر آن ممکن است وابستگی به همراه داشته باشد.
• مکمل فیبر: این مکمل به منظم شدن اجابت مزاج کمک می‌کند. مکمل فیبر باید به تدریج و همراه با آب کافی مصرف شود. در صورت نیاز، ملین‌های بدون نسخه نیز قابل استفاده هستند.
• ورزش: ورزش منظم به ویژه تمرین‌هایی که بر تقویت عضلات مرکزی بدن تمرکز دارند، می‌تواند به کاهش و پیشگیری از نفخ شکم کمک کند.

بهترین دمنوش برای نفخ شکم

برخی از دمنوش‌های گیاهی با کمک به هضم و بهبود نظم اجابت مزاج برای تسکین نفخ مفید هستند. از جمله دمنوش‌هایی که به کاهش نفخ کمک می‌کنند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نعناع فلفلی: نعناع فلفلی، روده را شل می‌کند و ممکن است اسپاسم روده، نفخ و درد همراه آن را کاهش دهد. همچنین این ماده، خواص ضدمیکروبی دارد و اگر رشد بیش از حد باکتری‌ها باعث نفخ شده باشد، می‌تواند به بهبود این وضعیت کمک کند.
• بادرنجبویه: این دمنوش حاوی ترکیبی به نام ایبوگاست بوده که ممکن است در کاهش درد شکمی و سایر علائم گوارشی موثر باشد. همچنین می‌تواند به کاهش اسپاسم‌های روده‌ای و منظم بودن اجابت مزاج کمک کند.
• زنجبیل: این دمنوش، حرکت غذا در دستگاه گوارش را افزایش و ناراحتی‌های گوارشی را کاهش می‌دهد. با این حال تحقیقات بیشتری درباره اثربخشی دمنوش زنجبیل برای نفخ نیاز است.
• رازیانه: رازیانه از قدیم برای تسکین اختلالات گوارشی از جمله درد شکمی، نفخ، گاز و یبوست استفاده می‌شده است.
• بابونه: دمنوش بابونه می‌تواند از عفونت‌ هلیکوباکتر پیلوری که با زخم معده و نفخ مرتبط است، جلوگیری کند.

قرص پروبیوتیک برای نفخ شکم

پروبیوتیک‌ها حاوی باکتری‌های مفید برای روده هستند و ممکن است در برخی افراد به کاهش نفخ کمک کنند. اما پژوهش‌ها در این زمینه محدود هستند و عموما روی افرادی تمرکز دارند که نفخ آنها ناشی از بیماری زمینه‌ای مانند سندرم روده تحریک پذیر است. همچنین این احتمال وجود دارد پروبیوتیک‌ها در برخی افراد باعث نفخ شوند.

اگر دچار نفخ مکرر یا مزمن هستید، بهتر است در مورد مصرف قرص پروبیوتیک با پزشک خود مشورت کنید. همچنین پروبیوتیک‌ها در برخی مواد غذایی مانند کلم ترش یا ماست نیز وجود دارد.

قرص دومپریدون برای نفخ

طبق آخرین پژوهش‌ها دومپریدون تنها باید برای تسکین علائم تهوع و استفراغ استفاده شود و دیگر نباید برای شرایط دیگری مانند رفلاکس، نفخ یا تسکین ناراحتی معده به کار رود. همچنین مصرف این دارو برای کودکان زیر 12 سال و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای قلبی ممنوع است.

برای نفخ شکم چی بخوریم؟

بسیاری از مواد غذایی با افزایش دفعات اجابت مزاج، جلوگیری از احتباس مایعات و بهبود سلامت روده به کاهش نفخ کمک می‌کنند. طیف گسترده‌ای از میوه‌ها، سبزیجات و محصولات لبنی ممکن است به کاهش نفخ کمک کنند که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

مواد غذایی دیگری مانند مارچوبه، آناناس، پاپایا، کینوا، ریواس و رازیانه نیز ممکن است در تسکین نفخ تاثیر داشته باشند.

درمان خانگی نفخ معده

چند مورد از راهکارهای درمان خانگی نفخ معده عبارتند از:

• ورزش کنید: فعالیت بدنی می‌تواند به دفع گاز از بدن کمک کند. مطالعات نشان می‌دهند که ورزش‌هایی مانند یوگا راهکاری ایمن برای کاهش نفخ، درد شکم، یبوست یا اسهال هستند.
• شکم خود را ماساژ دهید: ماساژ ملایم شکم می‌تواند با نرم کردن عضلات معده و تسریع هضم، نفخ را کاهش دهد. این کار معمولا بی‌خطر است، مگر اینکه باردار باشید، زخم شکمی داشته باشید یا دچار بیماری باشید که ستون فقرات شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
• از کیسه آب گرم استفاده کنید: گرما می‌تواند به آرام شدن عضلات دچار گرفتگی کمک کند. شما می‌توانید از کیسه آب گرم یا پد حرارتی استفاده کنید.
• دمنوش های گیاهی بنوشید: دمنوش‌هایی مانند نعناع فلفلی، زنجبیل، زردچوبه، بابونه، رازیانه و گل قاصدک ممکن است برای نفخ مفید باشند.

در صورت داشتن بیماری‌های زمینه‌ای یا شرایط خاص مانند بارداری، شیردهی و در مورد سالمندان و کودکان پیش از انجام هر اقدامی حتما با پزشک خود مشورت نمایید.

یبوست باعث نفخ شکم می شود؟

یبوست، سندرمی است که می‌تواند باعث بروز علائم مرتبط با اجابت مزاج شود. ناتوانی در دفع مدفوع ممکن است مانع از دفع هوا و گاز شود. در این بیماری، مدفوع مدت بیشتری در روده باقی می ماند که به باکتری‌ها اجازه می‌دهد گاز بیشتری آزاد کنند. برخی افراد علائم دیگری از جمله تهوع و درد کمر که با نفخ و یبوست آنها مرتبط است را گزارش می‌کنند. از جمله راهکارهای تسکین نفخ مرتبط با یبوست عبارتند از:

• مصرف نرم‌کننده مدفوع یا مکمل فیبر
• مصرف ملین ملایم
• انجام فعالیت بدنی
• مصرف سایمتیکون با مشورت پزشک یا داروساز
• مصرف قرص لاکتاز در صورتی که مبتلا به عدم تحمل لاکتوز هستید

برای کاهش بروز عوارض جانبی، از پزشک خود در مورد مصرف این مکمل‌ها و داروها مشورت بگیرید.

آیا نفخ زیاد می تواند نشانه IBS یا عدم تحمل لاکتوز باشد؟

اگر دچار عدم تحمل لاکتوز شده باشید، به این دلیل است که بدن شما قند موجود در شیر را هضم نمی‌کند. در مقابل، افراد ممکن است به دلایل مختلفی دچار سندرم روده تحریک پذیر شوند. این دو بیماری ممکن است شبیه به هم به نظر برسند، اما تفاوت‌های واضحی در علت بروز و نحوه مدیریت آنها وجود دارد. سندرم روده تحریک پذیر (IBS) و عدم تحمل لاکتوز هر دو می‌توانند باعث بروز نفخ یا تورم شکم شوند.

نفخ و باد معده زیاد می تواند از میکروب معده یا هلیکوباکتر باشد؟

عفونت هلیکوباکتر پیلوری، عفونت شایع معده است که توسط میکروبی به نام هلیکوباکتر پیلوری ایجاد می‌شود. این عفونت ممکن است باعث درد معده، نفخ و علائم دیگری شود. اما بیشتر افرادی که آلوده می‌شوند، علامتی ندارند. این عفونت گاهی باعث ایجاد زخم‌هایی در پوشش معده یا روده باریک می‌شود. نفخ، یکی از نشانه‌های ابتلا به این عفونت است.

قرص پنتوپرازول برای نفخ معده

پنتوپرازول، از گروه مهارکننده‌های پمپ پروتون، با کاهش ترشح اسید معده، بیشتر برای درمان رفلاکس معده، سوزش سر دل و التهاب معده تجویز می‌شود و می‌تواند در برخی افراد نفخ ناشی از سوءهاضمه اسیدی یا ریفلاکس را کاهش دهد، اما نفخ ناشی از گاز روده، یبوست، عدم تحمل لاکتوز یا استرس را بهبود نمی‌بخشد.

آیا بواسیر باعث نفخ شکم می‌شود؟

به‌طور مستقیم بواسیر (هموروئید) باعث نفخ شکم نمی‌شود، اما می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم با نفخ ارتباط پیدا کند؛ به این صورت که درد یا ترس از دفع در افراد مبتلا به بواسیر ممکن است باعث نگه‌داشتن مدفوع شود که این موضوع به یبوست، تجمع گاز در روده و احساس نفخ منجر می‌شود. همچنین زور زدن هنگام اجابت مزاج و کند شدن حرکات روده می‌تواند نفخ را تشدید کند.

سخن پایانی

نفخ معده مشکلی شایع است که می‌تواند به دلایل عمومی یا ابتلا به بیماری خاص رخ دهد. در اغلب موارد به کمک راهکارهایی مانند مصرف برخی مواد غذایی، دمنوش‌ها، برخی ورزش ها و… می‌توان به تسکین این عارضه کمک کرد. اما اگر به صورت مداوم نفخ شکم را تجربه می‌کنید، بهتر است برای تشخیص دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید.

منابع: healthline، clevelandclinic، healthline، clevelandclinic، webmd، healthline، mayoclinic