تداخلات دارویی زمانی اتفاق میافتد که مواد غذایی، نوشیدنیها، مکملها یا سایر داروها عملکرد صحیح یک دارو را مختل کنند. این تداخلات میتوانند هم برای داروهای نسخهای و هم برای داروهای بدون نسخه رخ دهند. تداخلات دارویی معمولا موقتی و قابل کنترل هستند؛ اما در برخی موارد ممکن است به طور جدی به فرد آسیب برسانند یا حتی مرگبار باشند. در ادامه مطلب با مهمترین تداخلات دارویی آشنا میشوید.
تداخلات دارویی مرگبار
انواع زیادی از داروها نباید با هم مصرف شوند. به طور کلی باید از مصرف ترکیبهای زیر خودداری کنید:
- دو یا چند دارو با ماده موثره مشترک: ماده موثره همان مواد شیمیایی اصلی موجود در دارو است که بیماری یا علائم آن را درمان میکند. در این موارد ممکن است فرد دچار عوارض جانبی یا اوردوز شود.
- داروهای رقیقکننده خون همراه با NSAIDها (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی): مصرف این داروها با یکدیگر خطر خونریزی خطرناک را افزایش میدهد. NSAIDها، مسکنهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن هستند. اگر رقیقکننده خون مصرف میکنید، از پزشکتان بپرسید که چه نوع و چه دوزی از مسکن بدون نسخه برای شما بیخطرتر است.
- داروهایی که باعث خوابآلودگی میشوند: مصرف همزمان چند دارو که باعث خوابآلودگی میشوند، ممکن است هوشیاری و پاسخهای واکنشی را کاهش دهد. این کار توانایی رانندگی ایمن یا انجام فعالیتهایی که به تمرکز کامل نیاز دارند را مختل میکند. در بعضی موارد، این داروها میتوانند باعث کاهش سرعت تنفس شده یا حتی تنفس را به طور کامل متوقف کنند. از جمله داروهایی که باعث خوابآلودگی میشوند میتوان به داروهای ضدحساسیت (آنتی هیستامینها)، داروهای خوابآور، داروهای ضداضطراب از گروه بنزودیازپینها و بعضی داروهای مسکن تجویزی اشاره کرد. همچنین مصرف الکل نیز میتواند موجب خوابآلودگی و تشدید اثرات آرامبخشی این داروها شود.
سایر تداخلات دارویی خطرناک عبارتند از:
- مصرف همزمان NSAIDها (ضدالتهاب غیراستروئیدی) همراه با داروی فشار خون
- مصرف همزمان لووتیروکسین (داروی کمکاری تیروئید) همراه با امپرازول (کاهشدهنده اسید معده)
- مصرف همزمان داروهای ضدافسردگی از گروه مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) با سایر داروهای افزایشدهنده سروتونین
- مصرف همزمان استاتینها (کاهنده کلسترول) همراه با داروهای ضدقارچ و فیبراتها
- مصرف همزمان آنتیبیوتیکهای ماکرولید (مثل اریترومایسین، کلاریترومایسین) همراه با مسدودکنندههای کانال کلسیم (دستهای از داروهای کاهنده فشار خون مانند آملودیپین)
تداخلات دارویی شایع
برخی غذاها و نوشیدنیها با بعضی داروها تداخل دارند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
الکل: مصرف الکل همراه با بسیاری از داروها باعث بروز عوارض جانبی خطرناک میشود. از جمله این داروها میتوان به داروهای درمانکننده شرایط زیر اشاره کرد:
- آلرژی
- سرماخوردگی و آنفلوآنزا
- کلسترول بالا
- فشار خون بالا
- اختلال کمتوجهی- بیشفعالی (ADHD)
- افسردگی
- دیابت
- عفونتها
- درد
- مشکلات خواب
پیش از شروع هر داروی جدید، حتما از پزشک یا داروساز خود درباره احتمال تداخل با الکل سوال کنید و برچسب دارو را نیز بررسی نمایید.
گریپ فروت یا آب گریپ فروت: مصرف زیاد گریپ فروت میتواند عملکرد برخی داروها را مختل کند، از جمله:
- استاتینها (کاهنده کلسترول)
- آنتی هیستامینها
- داروهای کنترل فشار خون
- داروهای ضداضطراب
- داروهای جلوگیریکننده از رد پیوند
توجه داشته باشید که گریپفروت با همه داروهای این دستهها تداخل ندارد. برچسب یا برگه اطلاعات دارو را بررسی کنید و حتما از پزشک یا داروساز خود بپرسید که آیا مصرف گریپفروت برای داروی خاص شما مجاز است یا خیر.
- غذاهای حاوی ویتامین K، مانند سبزیجات برگدار: این مواد غذایی ممکن است با وارفارین (رقیقکننده خون) تداخل داشته باشند. البته نیازی به قطع کامل مصرف آنها نیست، اما از زیادهروی در مصرفشان خودداری کنید.
- غذاها و نوشیدنیهای سرشار از پتاسیم مانند موز و آب پرتقال: این مواد غذایی میتوانند روی دستهای از داروهای فشار خون به نام مهارکنندههای ACE تاثیر بگذارند. پزشک سطح پتاسیم خون شما را کنترل میکند و در صورت لزوم به شما توصیه میکند مصرف این مواد را کاهش دهید.
- گل راعی (St. John’s wort): این مکمل گیاهی میتواند با بسیاری از داروها تداخل داشته باشد، از جمله داروهای مربوط به بیماریهای قلبی، HIV، افسردگی، قرصهای ضد بارداری و داروهای درمانکننده سرطان مانند ایماتینیب.
پیش از مصرف هر گونه دارو یا مکمل جدید، با پزشک خود مشورت کنید.
تداخل داروها با بیماریهای زمینهای
گاهی یک دارو ممکن است با وضعیت سلامتی شما تداخل داشته باشد. برخی از تداخلات رایج بین داروها و بیماریها شامل موارد زیر هستند:
- آنتی اسیدها: در افراد مبتلا به بیماری کلیوی باید با احتیاط مصرف شوند.
- آنتی هیستامین ها (داروهای آلرژی): در صورت داشتن برخی مشکلات تنفسی، گلوکوم (آب سیاه) یا بزرگی پروستات ممکن است خطرناک باشند.
- اسپریهای استنشاقی آسم: در افراد با سابقه بیماری قلبی، فشار خون بالا، بیماری تیروئید یا دیابت باید با احتیاط مصرف شوند.
- ضداحتقانها: در بیماران مبتلا به بیماری قلبی، فشار خون بالا، بیماری تیروئید یا دیابت میتوانند مشکل ایجاد کنند.
- داروهای خوابآور: در صورت داشتن برخی مشکلات تنفسی، گلوکوم یا بزرگی پروستات ممکن است عوارض جدی به دنبال داشته باشند.
تداخلات دارویی آنتی بیوتیک ها
برخی آنتیبیوتیکها ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند. مصرف همزمان آنتیبیوتیکها با برخی داروها میتواند باعث بروز عوارض جانبی یا نتایج غیرمنتظره شود.
این تداخلات میتوانند با بسیاری از داروها رخ دهند، از جمله داروهای بیماریهای قلبی-عروقی و همچنین داروهای رایج برای مشکلاتی مانند سوءهاضمه و درد. چند نمونه از داروهایی که ممکن است با برخی انواع آنتیبیوتیکها تداخل داشته باشند، عبارتند از:
- وارفارین (رقیقکننده خون)
- بتابلاکرها (داروی فشار خون و قلب مثل متوپرولول)
- آنتی اسیدها (ضد اسید معده مثل منیزیم هیدروکسید معروف به شیر منیزی)
- NSAIDها (مسکنهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن)
بیشتر آنتیبیوتیکها تداخلی با روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری ندارند. با این حال، برخی آنتیبیوتیکهای مورد استفاده در درمان سل و مننژیت ممکن است اثربخشی این روشها را کاهش دهند.
پیش از تجویز آنتیبیوتیک، حتما پزشک خود را از همه داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملهای گیاهی و ویتامینهایی که مصرف میکنید، مطلع سازید.
تداخلات دارویی مسکن ها، استامینوفن، ایبوپروفن، ناپروکسن
استامینوفن: اگر هنگام مصرف استامینوفن، الکل بنوشید، ممکن است خطر آسیب کبدی افزایش پیدا کند. همچنین استامینوفن ممکن است با داروهای زیر تداخل داشته باشد:
- سایر داروهای حاوی استامینوفن
- وارفارین (داروی رقیقکننده خون)
- کتوکونازول (داروی ضدقارچ)
این فهرست ممکن است شامل تمامی تداخلات دارویی استامینوفن نباشد.
ایبوپروفن: برخی از داروهای گیاهی و مکملها ممکن است با ایبوپروفن تداخل داشته باشند. از جمله:
- داروهای ضدانعقاد خون (مانند وارفارین)
- داروهای استروئیدی
- داروهای ضدافسردگی
- داروهای کاهشدهنده فشار خون
بزرگسالان میتوانند در صورت نیاز، ایبوپروفن را همزمان با استامینوفن مصرف کنند، اما بهتر است ابتدا هر کدام به تنهایی امتحان شوند تا اثربخشی آنها مشخص گردد.
ایبوپروفن را همزمان با سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ناپروکسن یا آسپرین مصرف نکنید؛ این کار میتواند خطر بروز عوارض جانبی جدی مانند زخمهای گوارشی را افزایش دهد.
ناپروکسن: برخی داروها میتوانند بر عملکرد ناپروکسن تاثیر بگذارند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سایر داروهای ضدالتهاب مانند آسپرین یا ایبوپروفن
- داروهای ضد انعقاد خون مانند وارفارین یا ریواروکسابان
- داروهای استروئیدی
- دیورتیکها
- داروهایی که برای درمان مشکلات قلبی و فشار خون بالا استفاده میشوند
- داروهای ضدافسردگی مانند سیتالوپرام
- داروهایی که برای درمان آرتریت روماتوئید مانند متوترکسات استفاده میشوند
ناپروکسن را همراه با ایبوپروفن یا سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مصرف نکنید. اما مصرف ناپروکسن همراه با استامینوفن مشکلی ندارد.
تداخلات دارویی اس سیتالوپرام
در صورتی که هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، پیش از شروع مصرف اس سیتالوپرام پزشک یا داروساز خود را در جریان قرار دهید:
- هر دارویی که بر ضربان قلب تاثیر میگذارد؛ زیرا اسسیتالوپرام ممکن است خطر نامنظمی یا افزایش ضربان قلب را افزایش دهد.
- سایر داروهای ضدافسردگی؛ برخی از این داروها، بهویژه انواع کمتر رایج، ممکن است با اسسیتالوپرام تداخل داشته باشند و حتی تا چند هفته پس از قطع مصرف، خطر افزایش فشار خون یا سایر عوارض را افزایش دهند.
- علف چای (St John’s wort)؛ این فرآورده گیاهی که برای درمان افسردگی استفاده میشود، میتواند احتمال بروز عوارض جانبی اسسیتالوپرام را افزایش دهد. بنابراین، مصرف همزمان آنها توصیه نمیشود.
تداخلات دارویی لووتیروکسین
برخی داروها میتوانند بر هورمونهای تیروئید تاثیر بگذارند؛ در این شرایط ممکن است لازم باشد دوز لووتیروکسین توسط پزشک تغییر کند. این داروها شامل موارد زیر هستند:
- داروهای صرع مانند کاربامازپین و فنی توئین
- ریفامپیسین
- آمیودارون
- فرآوردههای استروژنی، از جمله داروهای جلوگیری از بارداری ترکیبی و درمان جایگزینی هورمونی (HRT)
علاوه بر این، لووتیروکسین میتواند بر نحوه عملکرد سایر داروها تاثیر بگذارد؛ بنابراین ممکن است لازم باشد دوز داروهایی که همزمان با لووتیروکسین مصرف میشوند، تغییر کند. این داروها شامل موارد زیر هستند:
- داروهای دیابت، از جمله انسولین و داروهای خوراکی دیابت
- وارفارین، داروی مورد استفاده برای پیشگیری از تشکیل لخته خون
برخی داروها نباید همزمان با لووتیروکسین در یک زمان از روز مصرف شوند، زیرا میتوانند جذب لووتیروکسین را در بدن کاهش دهند؛ از جمله این داروها عبارتند از:
- آنتی اسیدها
- نمکهای کلسیم
- نمکهای آهن
- ارلیستات (داروی مورد استفاده برای کاهش وزن)
- سوکرالفیت (داروی مورد استفاده برای درمان زخم معده)
- برخی داروهای کاهشدهنده کلسترول مانند کلستیرامین، کلستیپول یا کولسولام
برای اطلاع از فاصله زمانی مناسب بین مصرف این داروها و لووتیروکسین، با داروساز یا پزشک خود مشورت کنید.
تداخلات دارویی پرگابالین
در صورت مصرف هر یک از داروهای زیر، پیش از شروع مصرف پرگابالین پزشک یا داروساز خود را مطلع کنید:
- هر داروی دیگری که باعث سرگیجه و خوابآلودگی میشود مانند داروهای مسکن نسخهای، داروهای خوابآور و داروهای ضداضطراب؛
- مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) که دارویی برای فشار خون بالا، نارسایی قلبی و برخی مشکلات کلیوی است؛
- پیوگلیتازون یا روزیگلیتازون که داروهایی که برای دیابت هستند؛
این فهرست ممکن است شامل تمام داروها و فرآوردههایی که با پرگابالین تداخل دارند، نباشد. بنابراین، پیش از مصرف هر داروی جدید، پزشک یا داروساز خود را در جریان قرار دهید.
تداخلات دارویی سرترالین
برخی داروها، روشهای درمان و مکملها ممکن است با سرترالین سازگاری نداشته باشند. از جمله این ترکیبات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- داروهای ضد انعقاد خون، مانند وارفارین و آپیکسابان؛
- داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین و ایبوپروفن؛
- داروهای ضدافسردگی به نام مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز (MAOIs) مانند موکلوبماید و سلژیلین؛
- هنگام مصرف سرترالین از مکملهای گیاهی حاوی عصاره گیاه علف چای استفاده نکنید؛
- پیش از مصرف سرترالین، اگر هر داروی دیگر، داروهای گیاهی، ویتامینها یا مکمل مصرف میکنید به پزشک خود اطلاع دهید؛
- همچنین هنگام مصرف این دارو از نوشیدن آب گریپ فروت خودداری کنید؛
- بهتر است هنگام مصرف سرترالین از نوشیدن الکل پرهیز کنید، زیرا ممکن است روی اثربخشی و عملکرد دارو تاثیر منفی داشته باشد.
تداخلات دارویی سلکوکسیب
پیش از مصرف سلکوکسیب، همیشه پزشک خود را در جریان داروهای نسخهای یا بدون نسخه، ویتامینها و سایر مکملهایی که مصرف میکنید، قرار دهید؛ بهویژه اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید:
- داروهای رقیقکننده خون که داروهایی برای درمان یا پیشگیری از لخته شدن خون هستند؛
- آسپرین که در بسیاری از داروهای نسخهای و بدون نسخه وجود دارد، از جمله داروهای ضد درد، تورم و تب؛
- مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) یا مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRI) که داروهای رایج ضد اضطراب و افسردگی هستند؛
- داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) که برای فشار خون بالا، نارسایی قلبی و برخی مشکلات کلیوی استفاده میشوند؛
- داروهای مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین II (ARB) که برای فشار خون بالا، نارسایی قلبی و سایر بیماریهای قلبی استفاده میشوند؛
- داروهای بتابلاکر که معمولا برای کاهش فشار خون و برخی بیماریهای قلبی نیز استفاده میشوند؛
- داروهای دیورتیک که برای کاهش اِدِم (احتباس مایعات) و فشار خون استفاده میشوند؛
- دیگوکسین که دارویی برای درمان نارسایی قلبی یا برخی آریتمیهای قلبی است؛
- لیتیوم که دارویی برای مشکلات سلامت روان است؛
- متوترکسات که دارویی رایج برای آرتریت روماتوئید یا برخی انواع سرطان است؛
- سیکلوسپورین که دارویی برای سرکوب سیستم ایمنی است؛
- هر نوع داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و سایر موارد؛
- پمترکسد که دارویی برای درمان برخی سرطانها است؛
- فلوکونازول که دارویی برای درمان عفونتهای قارچی است؛
- ریفامپین که دارویی برای درمان سل و سایر عفونتهای باکتریایی است؛
- اتوموکستین که دارویی برای درمان اختلال کم توجهی- بیش فعالی (ADHD) است؛
- کورتیکواستروئیدها که برای برخی بیماریهای التهابی استفاده میشوند.
توجه داشته باشید که این فهرست ممکن است شامل تمامی داروهایی نباشد که با سلکوکسیب تداخل دارند.
تداخلات دارویی ممانتین
برخی داروها با ممانتین سازگار نیستند و میتوانند خطر بروز عوارض جانبی را افزایش دهند یا باعث شوند ممانتین به اندازه کافی اثربخش نباشد. اگر شما یا فردی که از او مراقبت میکنید، هر یک از داروهای زیر را مصرف میکند، به پزشک اطلاع دهید:
- آمانتادین، دارویی که برای بیماری پارکینسون و مولتیپل اسکلروزیس استفاده میشود؛
- کتامین که برای افسردگی یا تسکین درد شدید کاربرد دارد؛
- دکسترومتورفان که در شربتهای سرفه استفاده میشود؛
- وارفارین که برای جلوگیری از لخته شدن خون کاربرد دارد؛
- داروهای مربوط به اختلالات سلامت روان مانند کلرپرومازین، هالوپریدول یا اولانزاپین.
همچنین اگر شما یا شخصی که از او مراقبت میکنید، قرار است در بیمارستان عمل جراحی داشته باشد و نیاز به بیهوشی دارد، مصرف این دارو را به بیمارستان اطلاع دهید. لازم به ذکر است فهرست بالا شامل تمامی داروهایی که با ممانتین تداخل دارند، نمیباشد.
تداخلات دارویی امپرازول
برخی داروها و مکملها ممکن است به خوبی با امپرازول سازگار نباشند. از جمله این ترکیبات شامل موارد زیر میشوند:
- سایر داروهایی که اسید معده را کاهش میدهند مانند لانسوپرازول و فاموتیدین
- داروی قلب دیگوکسین
- برخی داروهای جلوگیریکننده از لخته شدن خون مانند وارفارین و کلوپیدوگرل
- داروی آرامبخش دیازپام
- داروی ضدتشنج فنی توئین
- گیاه علف چای، داروی گیاهی برای افسردگی
- داروهای HIV به نام نلفیناویر و آتازاناویر
پیش از مصرف امپرازول هر دارو، ویتامین و مکملی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
تداخلات دارویی ارلیستات
برخی داروها، مکملها و داروهای گیاهی ممکن است به خوبی با ارلیستات سازگار نباشند. از جمله این ترکیبات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برخی داروهای جلوگیریکننده از لخته شدن خون مانند وارفارین
- آمیودارون، دارویی برای مشکلات ریتم قلب
- داروهای ضد HIV
- داروهای ضد افسردگی یا اضطراب
- لووتیروکسین که برای کمکاری تیروئید استفاده میشود
پیش از مصرف ارلیستات، هر نوع دارو، ویتامین یا مکملی که مصرف میکنید را به پزشک اطلاع دهید.
ارلیستات باید در کنار یک رژیم غذایی متعادل شامل میوهها و سبزیجات، با کالری و محتوای چربی کنترلشده مصرف شود. هنگام مصرف ارلیستات باید مقداری چربی مصرف کنید، اما از مصرف غذاهای پرچرب مانند گوشت فرآوریشده یا چرب، غذاهای سرخشده، بیسکویتها و کیکها، جهت پیشگیری از عوارض گوارشی، خودداری کنید.
تداخلات دارویی با پنتوپرازول
برخی از داروها ممکن است با پنتوپرازول تداخل داشته باشند و باعث شوند احتمال بروز عوارض جانبی بیشتر شود یا یکی از داروها به درستی عمل نکند. اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، پزشک خود را در جریان قرار دهید:
- داروهای ضدقارچ مانند ایتراکونازول، پوساکونازول یا وریکونازول
- متوترکسات، دارویی که برای درمان سرطان، پسوریازیس و آرتریت روماتوئید استفاده میشود
- داروهای HIV
- ریفامپیسین، نوعی آنتیبیوتیک
- داروهای جلوگیریکننده از لخته شدن خون، مانند وارفارین
- علف چای
البته این فهرست شامل تمام داروهایی نیست که با پنتوپرازول تداخل دارند.
تداخلات دارویی با اندانسترون
اندانسترون را با هیچ یک از داروهای زیر مصرف نکنید:
- آپومورفین
- برخی از داروهای درمان عفونتهای قارچی مانند فلوکونازول، کتوکونازول، پوساکونازول
- سیساپراید
- دروندارون
- لووکِتوکونازول
- پیموزاید
- کینیدین
- تیوریدازین
همچنین ممکن است این دارو با موارد زیر تداخل داشته باشد:
- برخی داروهای درمان افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات سلامت روان
- برخی داروهای درمان میگرن، مانند سوماتریپتان
- لینزولاید
- متیلن بلو
- اوپیوئیدها
- سایر داروهایی که باعث تغییر در ریتم قلب میشوند، مانند دوفتیلاید یا زیپراسیدون
- علف چای
- داروهای محرک جهت درمان ADHD، کاهش وزن یا بیدار ماندن
- تریپتوفان
این فهرست ممکن است شامل همه تداخلات احتمالی نباشد. بهتر است فهرستی از تمام داروها، داروهای گیاهی، داروهای بدون نسخه یا مکملهای غذایی که استفاده میکنید را به پزشک خود اطلاع دهید.
تداخلات دارویی با آسپرین
برخی داروها بر نحوه عملکرد آسپرین تاثیر میگذارند. اگر از هر یک از داروهای زیر استفاده میکنید، پیش از شروع مصرف آسپرین به پزشک خود اطلاع دهید:
- داروهای جلوگیریکننده از لخته شدن خون مانند کلوپیدوگرل و وارفارین، (مصرف این داروها همراه با آسپرین ممکن است باعث مشکلات خونریزی شود.)
- داروهای ضد درد و التهاب مانند ایبوپروفن و پردنیزولون
- داروهای جلوگیریکننده از رد عضو پس از پیوند مانند سیکلوسپورین و تاکرولیموس
- داروهای درمان فشار خون بالا مانند فوروزماید و رامیپریل
- دیگوکسین، دارویی برای مشکلات قلبی
- لیتیوم، دارویی برای مشکلات سلامت روان
- استازولامید برای گلوکوم
- متوترکسات، دارویی که برای جلوگیری از واکنش بیش از حد سیستم ایمنی و گاهی برای درمان برخی انواع سرطان استفاده میشود
- داروهای دیابت مانند انسولین و گلیکلازید
تداخلات دارویی با زولپیدم
برخی داروها و زولپیدم ممکن است بر یکدیگر تاثیر بگذارند و احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش دهند. برخی داروها هم ممکن است اثرات خوابآوری (آرامبخشی) زولپیدم را بالا ببرند. پیش از شروع مصرف زولپیدم، اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، پزشک یا داروساز را در جریان قرار دهید:
- آنتیهیستامینهای خوابآور مانند کلرفنیرامین یا پرومتازین
- داروهای درمان اسکیزوفرنی یا اختلال دوقطبی
- داروهای درمان افسردگی
- داروهای صرع
- داروهای آرامبخش یا کاهشدهنده اضطراب
- داروهای مشکلات خواب
- سیپروفلوکساسین، آنتی بیوتیکی برای درمان عفونتهای باکتریایی
- داروهای مورد استفاده برای درمان عفونتهای قارچی مانند کتوکونازول یا ایتراکونازول
- ریتوناویر، دارویی که برای درمان عفونتهای HIV استفاده میشود
- مسکنهای قوی مانند کدئین، متادون، مورفین، اکسی کودون، پتیدین یا ترامادول
تداخلات دارویی با والپروات سدیم
برخی داروها ممکن است روی عملکرد سدیم والپروات تاثیر بگذارند. اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، به پزشک خود اطلاع دهید:
- هر داروی دیگر صرع مانند کاربامازپین
- داروی جلوگیریکننده از لخته شدن خون مانند وارفارین
- آسپرین برای تسکین درد یا آسپرین با دوز پایین
- سایمتیدین، دارویی برای زخم معده
- داروهای درمان HIV و ایدز
- آنتی بیوتیکهایی مانند اریترومایسین
- داروهای درمان افسردگی یا سایر مشکلات سلامت روان
- داروهای کاهنده کلسترول
- داروهای پیشگیری از مالاریا
این فهرست شامل تمام داروهایی نیست که با سدیم والپروات تداخل دارند.
تداخلات دارویی بتاهیستین
برخی داروها با بتاهیستین تداخل دارند و احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش میدهند. اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید:
- داروهایی به نام مهارکنندههای MAO که برای درمان افسردگی یا بیماری پارکینسون استفاده میشوند
- آنتی هیستامینها برای آلرژیهایی مانند رینیت آلرژیک
تداخلات دارویی تامسولوسین
برخی داروها بر عملکرد تامسولوسین تاثیر میگذارند. اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، پزشک خود را در جریان قرار دهید:
- هر نوع آلفابلاکر دیگری مانند دوکسازوسین، آفوزوسین، پرازوسین یا ترازوسین- این داروها ممکن است باعث کاهش فشار خون شما شوند؛
- سایر داروهای فشار خون بالا- هنگام مصرف تامسولوسین، این داروها نیز میتوانند فشار خون شما را بیش از حد کاهش دهند؛
- داروهای اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل، تادالافیل یا واردنافیل؛
- داروهایی که ممکن است دفع تامسولوسین از بدن را کاهش دهند- برای مثال کتوکونازول برای عفونتهای قارچی و آنتی بیوتیکهایی مانند اریترومایسین یا کلاریترومایسین؛
- داروهایی که ممکن است دفع تامسولوسین از بدن را افزایش دهند- برای مثال دیکلوفناک یا وارفارین؛
- سایر داروهایی که میتوانند فشار خون را کاهش دهند- این داروها شامل داروهای ضدافسردگی، شلکنندههای عضلانی مانند باکلوفن، داروهای درد قفسه سینه مانند نیتراتها و داروهای بیماری پارکینسون مانند کو کارلدوپا یا لوودوپا؛
- تامسولوسین را همراه با دیکلوفناک مصرف نکنید. مصرف استامینوفن، کدئین و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن هنگام مصرف تامسولوسین مشکلی ندارد.
تداخلات دارویی با غذا
برخی مواد غذایی و نوشیدنیها ممکن است نحوه عملکرد یک دارو را از طریق موارد زیر در بدن تغییر دهند:
- از جذب درست دارو جلوگیری کند؛
- نحوه حرکت دارو به سمت هدف را تغییر دهد؛
- متابولیسم (تجزیه) دارو را افزایش دهد و باعث کاهش اثربخشی آن شود؛
- متابولیسم دارو را کاهش دهد و منجر به بروز عوارض جانبی دارو شود؛
- از دفع دارو از بدن در زمانی که باید دفع شود، جلوگیری کند و منجر به مسمومیت شود.
از جمله رایجترین تداخلات دارویی با غذا شامل موارد زیر میشود:
- گریپ فروت: گریپ فروت هم به صورت کامل و هم به شکل آبمیوه، ممکن است با بیش از 85 داروی مختلف از جمله استاتینها و داروهای جلوگیریکننده از رد پیوند، تداخل داشته باشد.
- لبنیات: محصولات لبنی ممکن است با لووتیروکسین، بیس فسفوناتها و برخی آنتی بیوتیکها تداخل داشته باشند.
- ویتامین K: ویتامین K مادهای مغذی است که در بسیاری از مواد غذایی مانند سبزیجات یافت میشود. اما این ماده ممکن است با وارفارین تداخل داشته باشد. بنابراین میزان مصرف آن باید تحت کنترل پزشک باشد.
- تیرامین: این ماده در غذاهای مانده یا تخمیرشده یافت میشود. تیرامین میتواند با لاینزولید، ایزونیازید و مهارکنندههای MAOI تداخل داشته باشد.
- الکل: این ماده نیز ممکن است با بسیاری از داروها مانند مترونیدازول، باربیتوراتها، وارفارین و استامینوفن تداخل داشته باشد.
گاهی لازم است مدت زمان مشخصی قبل یا بعد از مصرف یک دارو، از خوردن هر نوع غذایی خودداری کنید. چرا که برخی داروها با مواد غذایی تداخل دارند و به درستی عمل نمیکنند. در مقابل، برخی داروهای دیگر باید همراه غذاهای خاصی مصرف شوند تا عملکرد درستی داشته باشند. پزشک هنگام تجویز این داروها توصیههای لازم را ارائه میدهد.
تداخلات دارویی مونته لوکاست
برخی داروها ممکن است بر عملکرد مونته لوکاست در بدن تاثیر بگذارند. اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، پزشک خود را در جریان قرار دهید:
- داروهای صرع مانند فنوباربیتال یا فنی توئین
- ریفامپیسین برای سل و برخی عفونتهای دیگر
- جمفیبروزیل برای کلسترول بالا
معمولا مصرف مسکنهای رایج روزانه همراه با مونته لوکاست بیخطر است. با این حال اگر تاکنون داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین یا ایبوپروفن باعث تشدید علائم آسم شدهاند، آنها را مصرف نکنید.
تداخلات دارویی گاباپنتین
اگر گاباپنتین همراه با داروهایی که باعث خوابآلودگی شدید یا کاهش هوشیاری میشوند، مصرف شود ممکن است مشکلات جدی تنفسی رخ دهد. از جمله این داروها میتوان به اوپیوئیدها، داروهای ضداضطراب، داروهای ضدافسردگی و آنتی هیستامینها اشاره کرد.
همچنین اگر فرد بیش از 65 سال سن دارد، به بیماریهای مرتبط با ریه مانند بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) مبتلا است، خطر بروز مشکلات کبدی افزایش مییابد. هنگام شروع مصرف گاباپنتین یا زمانی که دوز آن افزایش مییابد، باید مراقب افزایش خوابآلودگی یا کاهش تنفس بود. در صورت بروز مشکلات تنفسی، فورا از پزشک کمک بگیرید. همچنین اگر علائم زیر ایجاد شدند، فورا نزد پزشک مراجعه کنید:
- گیجی
- سرگیجه یا سبکی سر غیرعادی
- کند شدن، سطحی شدن یا مشکل در تنفس
- ناتوانی در بیدار شدن
- آبی شدن یا متمایل شدن پوست به رنگ آبی به خصوص در لبها، انگشتان دست یا انگشتان پا
سایر ترکیباتی که با گاباپنتین تداخل دارند، شامل موارد زیر میشوند:
- الکل
- داروهای سرماخوردگی، سرفه و آلرژی حاوی آنتیهیستامین
- برخی داروهای ضداضطراب یا خواب
- برخی داروهای ضدافسردگی مانند آمی ترپتیلین، فلوکستین و سرترالین
- برخی داروهای ضدتشنج مانند فنوباربیتال و پریمیدون
- برخی داروهای مشکلات معده
- داروهای بیهوشی عمومی، بیحسی موضعی یا شلکنندههای عضلانی که پیش از جراحی داده میشوند
- داروهای ضد درد
تداخلات دارویی هیدروکلروتیازید
در صورتی که هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، پیش از مصرف هیدروکلروتیازید پزشک خود را مطلع کنید:
- داروهای باربیوتورات مانند فنوباربیتال، بوتالبیتال یا پریمیدون که ممکن است برای درمان بیخوابی، میگرن یا تشنج استفاده شوند؛
- داروهای اوپیوئید مانند اکسی کودون، مورفین، کدئین یا فنتانیل که برای برخی انواع درد کاربرد دارند؛
- داروهای دیابت؛
- داروهای فشار خون بالا؛
- کلستیرامین یا کلستیپول که گاهی برای کاهش کلسترول استفاده میشوند؛
- کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزون، متیل پردنیزولون یا دگزامتازون که برای برخی بیماریهای التهابی کاربرد دارند؛
- لیتیوم که معمولا برای برخی اختلالات سلامت روان استفاده میشود؛
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID)، مانند ایبوپروفن، ناپروکسن که در بسیاری از داروهای نسخهای و بدون نسخه برای درد، تورم و تب وجود دارد؛
- دیگوکسین که دارویی برای درمان ضربان قلب نامنظم و برخی انواع نارسایی قلبی است؛
- دیورتیکها که داروهایی برای کاهش ادم و فشار خون هستند.
تداخل دارویی سیلدنافیل
برخی داروها ممکن است با سلدنافیل سازگار نباشند. پیش از شروع مصرف سیلدنافیل اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، به پزشک خود اطلاع دهید:
- نیتراتها برای درد قفسه سینه (آنژین)
- ریوسیگوات برای فشار خون ریوی
سخن پایانی
تداخلات دارویی میتوانند اثربخشی داروها را کاهش داده یا خطر عوارض جدی و حتی خطرناک را افزایش دهند. بسیاری از این تداخلات بین داروهایی رخ میدهند که افراد بهطور روزمره و بدون آگاهی همزمان مصرف میکنند. به همین دلیل قبل از مصرف هر داروی جدید، با پزشک یا داروساز در مورد سایر داروها و مکملهایی که مصرف میکنید، مشورت کنید. آگاهی از انواع تداخل دارویی، یکی از مهمترین قدمها برای مصرف ایمن داروها و محافظت از سلامت بدن است.
