کیسه صفرا اندامی کوچک و گلابی شکل است که صفرا را ذخیره و آزاد می کند. صفرا مایعی است که توسط کبد تولید می شود و به هضم چربی موجود در مواد غذایی کمک می کند.
کیسه صفرا در کجا قرار دارد؟
کیسه صفرا در قسمت راست شکم و دقیقا زیر کبد قرار دارد.
نقش کیسه صفرا در بدن چیست؟
کیسه صفرا بخشی از سیستم گوارش است. عملکرد اصلی آن ذخیره صفرا است. صفرا ترکیبی از کلسترول، بیلی روبین و نمک های صفراوی است و به تجزیه چربی کمک می کند.
کیسه صفرا چگونه به سایر اندام ها کمک می کند؟
کیسه صفرا از طریق مجاری صفراوی به سایر بخش های سیستم گوارشی متصل است. مجاری صفراوی سیستم لوله ای شکل است که صفرا را از کبد به روده کوچک منتقل می کند.
کیسه صفرا چه وظایفی دارد؟
قبل از صرف غذا، کیسه صفرا پر از مایع صفراوی است. زمانی که شروع به خوردن غذا می کنید، کیسه صفرا سیگنال هایی مبنی بر انقباض و آزاد کردن صفرای ذخیره شده از طریق مجاری صفروای دریافت می کند. در نهایت صفرا وارد بزرگترین مجرای صفراوی می شود. با عبور از این مجرا، صفرا از اولین بخش روده کوچک عبور می کند، جایی که مواد غذایی ترکیب شده در انتظار هضم هستند. بعد از صرف غذا، کیسه صفرا خالی و مجدد آماده پر شدن توسط صفرا می شود.
شرایط و اختلالات
چه مواردی بر کیسه صفرا تاثیرگذارند؟
موارد زیادی می تواند باعث بروز مشکلاتی در کیسه صفرا شود. شایع ترین مورد سنگ کیسه صفرا است. سنگ کیسه صفرا معمولا بی خطر است، اما گاهی منجر به بروز بیماری هایی از جمله سنگ کیسه صفرا، التهاب کیسه صفرا، التهاب لوزالمعده و سرطان کیسه صفرا می شود.
نشانه ها و علائم بیماری های کیسه صفرا چیست؟
علائم متفاوت است. برخی افراد متوجه سنگ کیسه صفرا نمی شوند. اما اگر سنگ کیسه صفرا باعث انسداد مجاری شود، ممکن است روی عملکرد کیسه صفرا و یا لوزالمعده تاثیر بگذارد.
ممکن است علائم زیر مشاهده شود:
- درد در قسمت فوقانی و راست شکم؛
- درد در قسمت میانی شکم؛
- درد در قسمت فوقانی و راست شکم که به سمت شانه راست و یا کمر کشیده می شود؛
- احساس درد بعد از صرف غذای چرب؛
- زردی؛
- تهوع و یا استفراغ؛
- تب؛
- ادرار زرد روشن یا مدفوع زرد روشن.
درمان کیسه صفرا
بیشتر مشکلات کیسه صفرا با جراحی و برداشتن کیسه صفرا برطرف می شود. به این جراحی کولهسیستکتومی گفته می شود. کیسه صفرا یک اندام حیاتی نیست؛ به این معنا که بدون کیسه صفرا نیز می توان به زندگی طبیعی ادامه داد. بعد از برداشتن کیسه صفرا، صفرا مستقیما از مجاری صفراوی وارد سیستم گوارش می شود، بدون اینکه در کیسه صفرا ذخیره شود.
کولهسیستکتومی از سه روش انجام می شود:
- کولهسیستکتومی باز؛
- کولهسیستکتومی به صورت لاپاراسکوپی؛
- کولهسیستکتومی رباتیک.
مراقبت ها
آیا اضافه وزن احتمال ابتلا به سنگ کیسه صفرا را بیشتر می کند؟
افرادی که اضافه وزن دارند، به خصوص زنان، بیشتر در معرض ابتلا به سنگ کیسه صفرا هستند زیرا مقدار کلسترول در صفرای این افراد بیشتر است. هرچه مقدار کلسترول در صفرا بیشتر باشد، احتمال تشکیل سنگ کیسه صفرا بیشتر می شود. همچنین افرادی که اضافه وزن دارند، کیسه صفرای بزرگتری دارند که به خوبی عمل نمی کند. کاهش وزن سریع نیز می تواند احتمال تشکیل سنگ کیسه صفرا را افزایش دهد. اما اگر وزن در یک روند تدریجی کاهش پیدا کند، در پیشگیری از تشکیل سنگ کیسه صفرا موثر است.
تغییر رژیم غذایی بعد از جراحی کیسه صفرا
کیسه صفرا اندامی حیاتی نیست، اما به هضم بهتر غذا کمک می کند. بلافاصله بعد از برداشت کیسه صفرا، باید از مصرف غذاهای سرخ شده و چرب پرهیز شود.
بعد از جراحی، چربی ها باید حداکثر 30 درصد از رژیم غذایی شما را تشکیل دهند. همچنین باید مواد غذایی غنی از فیبر مانند دانه ها، غلات و سبزیجات بیشتری در رژیم غذایی خود بگنجانید.
