شب ادراری، که به آن بیاختیاری ادراری شبانه هم گفته می شود، به معنای دفع ادرار هنگام خواب و بدون قصد قبلی است. این وضعیت زمانی مطرح است که کودک به سن مشخصی رسیده باشد و آموزش استفاده از توالت را یاد گرفته باشد.
یک کودک با لباس خواب یا ملافههای خیس و احتمالا همراه با احساس شرم، در بسیاری از خانهها صحنه آشنایی است. اما نگران نشوید اگر فرزندتان هنوز شبها تختش را خیس میکند. این موضوع نشانه نابلدی در رفتن به دستشویی نیست، بلکه اغلب بخشی طبیعی از روند رشد کودک است.
به طور کلی، اگر قبل از حدود ۷ سالگی (یا سنی که پزشک آن را مناسب بداند) کودک شب ادراری دارد، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد؛ چرا که کودک احتمالا هنوز در حال تقویت توانایی کنترل مثانه در طول شب است.
اگر کودک شما پس از این سن هنوز تختش را خیس میکند، مهم است که با صبوری و همراهی با او برخورد کنید. تغییرات کوچک در سبک زندگی، تمرینات تقویت مثانه و گاهی استفاده از داروها میتوانند به کاهش این مشکل کمک کنند.
علائم شب ادراری در کودکان
اکثر کودکان تا سن 5 سالگی به طور کامل یاد می گیرند چطور باید به دستشویی بروند، اما در واقع هیچ تاریخ مشخصی وجود ندارد تا بدانیم کودک کنترل کاملی روی مثانه اش دارد. شب ادراری در برخی کودکان 5 تا 7 ساله وجود دارد. بعد از 7 سالگی، تعداد کمی از کودکان ممکن است همچنان شب ادراری داشته باشند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در اکثر کودکان، شب ادراری خود به خود بر طرف می شود، اما بعضی از آنها به کمک احتیاج دارند. در موارد دیگر شب ادراری می تواند نشانه یک مشکل زمینه ای باشد که نیاز به بررسی و درمان دارد.
در صورت وجود موارد زیر به پزشک اطفال مراجعه کنید:
- کودک همچنان بعد از 7 سالگی شب ادراری دارد؛
- شب ادراری بعد از چند ماه مجدد تکرار شده است؛
- علاوه بر شب ادراری، کودک در هنگام دفع ادرار درد دارد، بیش از حد تشنه می شود، رنگ ادرارش صورتی یا قرمز است، مدفوع سفت است و یا خروپف می کند.
علل شب ادراری چیست؟
علت شب ادراری هنوز به طور قطعی مشخص نیست. اما برخی عوامل مربوط به آن عبارتند از:
- کوچکی مثانه: ممکن است مثانه کودک به اندازه کافی رشد نکرده باشد؛ به همین دلیل نمی تواند تمام ادرار تولید شده در طول شب را در خود نگه دارد.
- عدم آگاهی از پری مثانه: اگر اعصابی که مثانه را کنترل میکنند به کندی کامل شوند، ممکن است کودک با پر شدن مثانه از خواب بیدار نشود؛ به خصوص اگر کودک خواب عمیقی داشته باشد.
- عدم تعادل هورمونی: در دوران کودکی، بعضی از بچهها مقدار کافی از هورمونی به نام هورمون ضد ادراری تولید نمیکنند. این هورمون کمک میکند بدن در طول شب ادرار کمتری بسازد. وقتی این هورمون به اندازه کافی نباشد، ممکن است کودک ادرار شبانه بیشتری داشته باشد.
- عفونت دستگاه ادراری: این عفونت میتواند کنترل نیاز به دفع ادرار را برای کودک دشوار کند. علائم ممکن است شامل شب ادراری، بی اختیاری ادرار در طول روز، تکرر ادرار، ادرار قرمز یا صورتی و درد هنگام دفع ادرار باشد.
- آپنه خواب: گاهی اوقات شب ادراری نشانه آپنه انسدادی خواب است. آپنه خواب زمانی است که تنفس کودک در طول خواب قطع میشود. این اغلب به دلیل تورم یا بزرگ شدن لوزهها (آدنوئیدها) است. سایر علائم ممکن است شامل خروپف و خوابآلودگی در طول روز باشد.
- دیابت: در کودکی که قبلا سابقه شب ادراری نداشته است، شبادراری ممکن است اولین علامت دیابت باشد. سایر علائم ممکن شامل دفع مقدار زیادی ادرار به طور همزمان، افزایش تشنگی، خستگی شدید و کاهش وزن با وجود اشتهای خوب است.
- یبوست مداوم: کودکی که یبوست دارد، حرکات رودهای کافی ندارد و مدفوع سفت و خشک است. اگر یبوست طولانی مدت باشد، ممکن است عضلات درگیر در دفع ادرار و مدفوع به خوبی کار نکنند. این میتواند با شبادراری مرتبط باشد.
- مشکل در دستگاه ادراری یا سیستم عصبی: به ندرت، شبادراری به تفاوت در ساختار دستگاه ادراری یا سیستم عصبی مربوط میشود.
عوارض جانبی شب ادراری در کودکان
اگرچه شب ادراری آزار دهنده است، اما اگر بدون علت مشخصی رخ دهد، خطری سلامت کودک را تهدید نمی کند.
اما شب ادراری می تواند مشکلاتی برای کودک به وجود بیاورد:
- احساس گناه و خجالت، که نهایتا عزت نفس کودک را کم می کند؛
- از دست دادن فرصت ها برای شرکت در فعالیت های اجتماعی؛
- بثورات پوستی در ناحیه تناسلی کودک، بخصوص اگر با لباس خیس بخوابد.
