بررسی جواب آزمایش خون و ادرار

بسیاری از افراد می خواهند بدانند که مواردی که در آزمایش خون نوشته شده است چیست و چگونه می توان آن را ارزیابی کرد. در این مقاله عباراتی که در بیشتر آزمایش های خون و ادرار وجود دارد را بررسی کرده و قرار داده ایم.

عبارات مرتبط با قند خون

• FBS (Fasting blood sugar): قند ناشتا (بهتر است از 8 تا10 ساعت قبل چیزی نخورید).
• OGTT (Oral Glucose Tolerance test): بعد از تست قند ناشتا، محلول حاوی گلوکز می خورید و بعد از چند ساعت مجدد تست می دهید تا پاسخ بدنتان به گلوکز سنجیده شود.
• 2HPP (2 hour post prandial): قند دو ساعت بعد از خوردن غذا.
• HbA1c (hemoglobin A1c): نشان دهنده میزان کنترل قند خون به مدت میانگین 3 ماه، که در افراد دیابتی مهم می باشد.

عبارات مرتبط با چربی خون

• Total cholesterol: میزان کلسترول خون جهت ارزیابی نیاز به درمان.
• LDL (Low density Lipoprotein): نوعی از کلسترول که به آن چربی بد می گویند. در صورت بالا بودن، باید سیگار و الکل قطع شود و ورزش کنید.
• HDL (High Density Lipoprotein): نوعی از کلسترول که به آن چربی خوب می گویند.

برخی مواد غذایی که تاثیر مثبت در افزایش کلسترول خوب دارند: جو دوسر، سبوس جو، گردو، بادام، اسیدهای چرب حاوی امگا ٣، ماهی، مکمل های روغن ماهی، بذر کتان.

عبارات مرتبط با گلبول های خونی

• CBC (complete Blood Count): اطلاعات در مورد گلبول های قرمز (گردش اکسیژن)، گلبول های سفید (سیستم ایمنی بدن) و پلاکت ها (انعقاد خون) می دهد.
• RBC (Red Blood Cells): تعداد گلبول های قرمز (در صورت پایین بودن، می تواند هشداری بر کم خونی و آنمی باشد.)
• WBC (white blood Cells): تعداد گلبول های سفید (در صورت بالا بودن می تواند هشداری برعفونت باشد.)
• Platelets: پلاکت ها که نقش درانعقاد خون دارند. پایین بودن پلاکت منجر به خونریزی و یا دیر خوب شدن زخم ها می شود.
• Hb/Hgb (Hemoglobin): هموگلوبین، پروتئینی که وظیفه انتقال اکسیژن را دارد و در خانم ها میزان پایین تری دارد.
• Hct (Hematocrit): مرتبط با گلبول های قرمز خون می باشد. در صورت بالا بودن می تواند نشانه دهیدراته بودن باشد. در صورت پایین بودن نشانه کم خونی است.
• PT/PTT (Prothrombin time/ Partial Thromboplastin Time): جهت بررسی سرعت انعقاد خون، پس از خونریزی.
• MCV (Mean Corpuscular Volume):  اندازه متوسط گلبول های قرمز جهت تشخیص کمبود ویتامین B12 (میزان بالای MCV) و اسید فولیک در کم خونی.
• RDW (Red Cell Distribution Width): مشخص کردن تفاوت گلبول های قرمز از نظر حجم و سایز.
• MPV (Mean Platelet Volume): اندازه متوسط پلاکت های خون.
• PDW (Platelet Distribution Width): مشخص کردن تفاوت در سایز پلاکت ها. اگر همه پلاکت ‌های جریان خون، اندازه‌هایی نزدیک به هم داشته باشند PDW پایین است، ولی اگر درصدی از پلاکت‌ها خیلی کوچک و بعضی خیلی حجیم و بزرگ باشند،  PDW  بالا گزارش می‌شود که با بیماری های قلبی عروقی و برخی سرطان ها در ارتباط است.
• White Blood Cell Differential:  تفکیک انواع گلبول های سفید: نوتروفیل، ائوزینوفیل، لنفوسیت، مونوسیت و بازوفیل.

عبارات مرتبط با غده تیروئید

• TSH (Thyroid Stimulating Hormone):  جهت شناسایی کم کاری تیروئید (هاپوتیروئیدیسم) یا پرکاری (هیپرتیروئیدیسم) تیروئید بررسی می شود. نیاز به ناشتا بودن ندارد. اگر TSH  پایین باشد نشانه پرکاری تیروئید و اگر TSH بالا باشد نشانه کم کاری تیروئید می باشد.
• T3(Triiodothyronine): هورمون غده تیروئید که وظیفه کنترل متابولیسم بدن را دارد و در صورت اختلال، منجر به کم کاری یا پرکاری تیروئید می شود.
• T4(Thyroxine): هورمون غده تیروئید که وظیفه کنترل متابولیسم بدن را دارد و در صورت اختلال منجر به کم کاری یا پرکاری تیروئید می شود.
• PTH (Parathyroid Hormone): جهت بررسی عملکرد غدد پاراتیروئید که مسئول کنترل سطح کلسیم بدن است.
• Anti TPO (Thyroid Peroxidase): TPO آنزیمی است که در ساخت هورمون های تیروئیدی نقش دارد، Anti TPO  آنتی بادی ضد این آنزیم می باشد، که در صورت بالا بودن موجب اختلال در عملکرد تیروئید و بیماری های خود ایمنی، مانند هاشیموتو       می شود.

عبارات مرتبط با آهن خون

• Serum Iron: میزان آهن موجود در خون.
• Ferritin: میزان پروتئینی که باعث ذخیره آهن در بدن می شود و کمبود آن نشانه فقر آهن می باشد.

مرتبط با ویتامین ها و املاح

• Vit D/ 25 (OH) D (25-hydroxy vitamin D): فرم ذخیره ای ویتامین D در بدن.
• Zn (zinc): میزان روی در بدن.
• Ca (Calcium): میزان کلسیم بدن.
• Mg (Magnesium): میزان منیزیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود‏.
• Na (Sodium): میزان سدیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود‏.
• K (Potassium): میزان پتاسیم که به صورت یونیزه در سرم خون یافت می‏شود.‏         

مرتبط با عملکرد کلیه

• Cr (Creatinine): از مصرف کراتین توسط بافت عضلانی جهت تامین انرژی به وجود می آید و از طرق کلیه وارد ادرار شده و دفع می شود. میزان عملکرد صحیح کلیه را نشان می دهد.
• eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) : جهت اندازه گیری میزان خونی که در دقیقه، توسط کلیه ها فیلتر می شود.
• BUN (Blood urea Nitrogen): میزان نیتروژن موجود در خون ناشی از اوره، که از شکستن پروتئین در بدن ایجاد می شود. عملکرد ضعیف کلیه موجب بالا رفتن نیتروژن خون می شود.   
• UACR (Urinary Albumin Creatinine Ratio): جهت بررسی مشکلات و عملکرد کلیوی در بیماری ها به خصوص در دیابت.

عبارات مرتبط با عملکرد کبد  

• ALT/SGPT (Alanine Amino Transferase/ Serum Glutamic-Pyruvic Transaminase): یک آنزیم کبدی جهت بررسی هپاتیت و آسیب کبدی که توسط بسیاری از دارو ها هم بالا می رود.
• AST/SGOT (Aspartate Amino Transferase/ Serum Glutamic-Oxaloacetic Transaminase):  آنزیمی که بیشتر در کبد و بعضی از ارگان هایی که دارای بافت عضلانی هستند، مثل قلب، یافت می شود.
• ALP (Alkaline Phosphatase): آنزیمی جهت بررسی عملکرد کبد و مجاری صفراوی و مشکلات استخوانی.
• Total Bilirubin: بیلی روبین، جهت تشخیص یرقان و زردی.
• Albumin: آلبومین پروتئینی است که توسط کبد تولید می شود و نشان دهنده عملکرد کبد می باشد.
• GGT (Gamma Glutamyl Transferase): آنزیمی جهت بررسی مشکلات مجاری صفراوی.

عبارات مرتبط با هورمون های جنسی 

• FSH (Follicle Stimulating Hormone): باعث شکل گیری فولیکول ها در تخمدان می شود که وظیفه ترشح استروژن و پروژسترون را به عهده دارند. میزان این هورمون بسته به سن، یائسگی و سیکل قاعدگی متفاوت است.
• LH (Luteinizing Hormone): هورمونی که از غده هیپوفیز در مغز ترشح می شود و در سیکل قاعدگی دستور آزادسازی تخمک را به تخمدان ها می دهد.
• Estrogens: گروهی از هورمون های جنسی زنانه، جهت بررسی قدرت باروری، بارداری و مشکلات قاعدگی.
• SHBG (Sex Hormone Binding Globulin): پروتئینی که به 3 نوع از هورمون های جنسی متصل می شود و وظیفه حمل آن ها در خون را دارد. جهت بررسی اختلالات قاعدگی، مشکلات باروری، آکنه، PCO (سندروم تخمدان پلی کیستیک) استفاده می شود.
• Total Testosterone: این هورمون هم در خانم ها و هم در آقایان وجود دارد که هورمون اصلی مردانه می باشد و در صورت مقدار بالا در خانم ها موجب آکنه، صدای خشن، موی زائد صورت و بدن و … می شود.
• PSA (Prostate Specific Protein): این تست برای آقایان جهت بررسی سلامت پروستات و تشخیص احتمالی سرطان پروستات به کار می رود.
• DHEA (Dehydroepiandrosterone): هورمونی است که از غدد فوق کلیه ترشح می شود و در شکل گیری سایر هورمون ها، مثل تستوسترون و استروژن نقش دارد و جهت بررسی سلامت غدد فوق کلیه به کار می رود.

سایر

• CRP (C-Reactive Protein): جهت بررسی عفونت، التهاب، مشکلات قلبی و پاسخ به درمان در بدن سنجیده می شود.
• ESR (Erythrocyte Sedimentation Rate): جهت بررسی التهاب در بدن می باشد که نشانه به هم چسبیدن گلبول های قرمز هنگام التهاب و سنگین تر شدن و سریع تر رسوب کردن آن ها می باشد.
• CPK (Creatinine Phosphokinase): جهت بررسی حمله قلبی سنجیده می شود.
• INR (International Normalized Ratio): جهت بررسی مشکلات انعقادی به کار می رود.
• D- Dimer: یکی از تست های حساس جهت بررسی لخته خون در رگ ها می باشد.
• GH (Growth hormone): هورمون رشد.
• G6PD (Glucose -6 – phosphate dehydrogenase): جهت تشخیص فاویسم.
• RF (Rheumatoid Factor): فاکتور روماتید جهت تشخیص بیماری آرتریت روماتوئید.

عبارات مرتبط با ادرار

• U/A (Urine Analysis): آنالیز کامل ادرار
• U/C (urine Culture): کشت ادرار
• Urine Ca (Urine Calcium): میزان کلسیم در ادرار. می تواند نشان دهنده سنگ کلیه باشد.
• Urine Pro (Urine Protein): میزان پروتئین در ادرار. ممکن است این آزمایش جهت بررسی عفونت مجاری ادرار یا عملکرد کلیوی انجام شود.
• Urine Cr (Urine Creatinine): میزان کراتینین ادرار جهت بررسی عملکرد کلیه و مشکلات کلیوی.

تالیف: دکتر روشنا متین(داروساز)