اوتیسم چیست و چه علائمی دارد؟

اوتیسم، تفاوت در نحوه عملکرد مغز کودک است که باعث می‌شود او به شکلی منحصربه‌فرد رفتار کرده و تعامل اجتماعی برقرار کند. علائم اولیه اوتیسم شامل تماس چشمی کم، استفاده محدود از زبان بدن و حرکات و گفتار تکراری است. خوشبختانه درمان‌های رفتاری و حمایت‌های دیگر می‌توانند به کودکان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم کمک کنند تا از توانمندی‌های خود بیشترین بهره را ببرند و هر چالشی را مدیریت کنند.

علائم اوتیسم

علائم اختلالات طیف اوتیسم (ASD) معمولا در اوایل کودکی، بین سنین 12 تا 24 ماهگی به‌طور واضح قابل مشاهده هستند. با این حال، ممکن است این علائم زودتر یا حتی دیرتر از این زمان ظاهر شوند. علائم اولیه اوتیسم ممکن است شامل تاخیر قابل توجه در رشد زبان یا رشد اجتماعی باشد.

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5-TR)، علائم اوتیسم را به دو دسته تقسیم می‌کند:

• مشکل در ارتباط و تعامل اجتماعی
• الگوهای محدود یا تکراری رفتار یا فعالیت‌ها

برای تشخیص اوتیسم، فرد باید هر دو دسته این علامت‌ها را تجربه کند که در ادامه علائم هر یک را بررسی می‌کنیم.

مشکلات در ارتباطات و تعاملات اجتماعی

کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است از سال‌های ابتدایی زندگی، تفاوت‌هایی در برقراری ارتباط و تعامل با دیگران نشان دهند. این علائم معمولا پیش از ۵ سالگی ظاهر می‌شوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• از بدو تولد: برقراری تماس چشمی محدود یا دشواری در حفظ تماس چشمی.
• تا 9 ماهگی: پاسخ ندادن هنگام شنیدن نام خود، نشان ندادن واکنش در چهره مانند تعجب یا عصبانیت.
• تا 12 ماهگی: مشارکت نکردن در بازی‌های تعاملی مانند دالی موشه یا استفاده کم از حرکات اشاره‌ای مانند دست تکان دادن.
• تا 15 ماهگی: به اشتراک نگذاشتن علایق خود با دیگران (مثلا نشان دادن اسباب‌بازی مورد علاقه خود به دیگران)
• تا 18 ماهگی: اشاره نکردن به اشیا یا نگاه نکردن به جایی که دیگران اشاره می‌کنند.
• تا 24 ماهگی: متوجه نشدن احساسات یا ناراحتی دیگران.
• تا 36 ماهگی: بی‌توجهی به سایر کودکان یا تمایل نداشتن به بازی با آنها.
• تا 48 ماهگی: عدم مشارکت در بازی‌های تخیلی و نقش‌آفرینی مانند نقش بازی کردن به‌عنوان پزشک یا معلم.
• تا 60 ماهگی: ناتوانی در تقلید حرکات، آواز خواندن، رقصیدن یا اجرای بازی‌های نمایشی متناسب با سن.

علاوه بر این، کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است از 36 ماهگی در بیان احساسات خود، درک احساسات دیگران یا برقراری تعاملات اجتماعی متناسب با سن مشکل داشته باشند. برخی از آنها نیز با افزایش سن، در رشد گفتار و زبان تاخیر دارند یا از مهارت‌های گفتاری محدودی برخوردار هستند.

رفتارها و علایق محدود و تکرارشونده

علاوه بر مشکلات ارتباطی، علائم بیماری اوتیسم شامل علائم مربوط به حرکات بدن و رفتارها نیز می‌شود. این رفتارها ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• انجام حرکات تکراری (استیمینگ)، مثل تاب خوردن، تکان دادن بازوها، چرخیدن یا دویدن رفت و برگشتی؛
• چیدن اشیا، مانند اسباب‌بازی‌ها به‌ترتیب خاص و ناراحت شدن وقتی ترتیب به‌هم می‌خورد؛
• اصرار بر انجام کارهای روزمره طبق یک روال ثابت، مثل زمان خواب یا مسیر رفتن به مدرسه؛
• تکرار کلمات یا عباراتی که از دیگران شنیده‌اند؛
• ناراحت شدن از تغییرات جزئی در برنامه یا محیط؛
• تمرکز شدید بر بخش‌هایی از اشیا مانند چرخ یک کامیون اسباب بازی یا موی عروسک؛
• واکنش‌های غیرمعمول به محرک‌های حسی مثل صداها، بوها و طعم‌ها؛
• علاقه‌های وسواسی (داشتن علایق بسیار محدود یا شدید نسبت به موضوعات خاص)؛
• در برخی افراد، توانایی‌های برجسته در زمینه‌هایی مانند موسیقی، ریاضیات یا حافظه.

سایر ویژگی‌ها

برخی افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است علائم اضافی زیر را تجربه کنند:

• تاخیر در رشد حرکتی، گفتار یا مهارت‌های شناختی؛
• تشنج؛
• علائم گوارشی مانند یبوست یا اسهال؛
• اضطراب یا استرس بیش از حد؛
• سطح غیرمعمول ترس (بیشتر یا کمتر از حد انتظار)؛
• رفتارهای بیش‌فعال، بی‌توجهی یا تکانشی؛
• واکنش‌های عاطفی غیرمنتظره؛
• عادات یا ترجیحات غذایی غیرمعمول؛
• الگوهای خواب غیرمعمول؛

علائم اوتیسم در کودکان

نشانه‌های اوتیسم در کودکان نوپا شامل موارد زیر است:

• به صدا شدن نام خود پاسخ نمی‌دهند؛
• از تماس چشمی اجتناب می‌کنند؛
• وقتی به آنها لبخند می‌زنید، لبخند نمی‌زنند؛
• اگر طعم، بو یا صدای خاصی را دوست نداشته باشند، بسیار ناراحت می‌شوند؛
• حرکات تکراری مانند تکان دادن دست‌ها، حرکت دادن انگشتان یا تاب خوردن بدن را انجام می‌دهند؛
• به‌اندازه سایر کودکان، صحبت نمی‌کنند؛
• به‌اندازه سایر کودکان بازی تخیلی انجام نمی‌دهند؛
• عبارات یکسانی را تکرار می‌کنند.

همچنین علائم اوتیسم در کودکان بزرگ‌تر عبارتند از:

• عدم درک اینکه دیگران چه فکری می‌کنند یا چه احساسی دارند؛
• گفتار غیرمعمول مانند تکرار عبارات؛
• علاقه به یک روال ثابت روزانه و ناراحتی شدید هنگام تغییر این روال؛
• داشتن علاقه بسیار شدید به موضوعات یا فعالیت‌های خاص؛
• به‌شدت ناراحت شدن هنگامی که از آنها می‌خواهید کاری برای شما انجام دهند؛
• دشواری در برقراری دوستی یا ترجیح دادن تنهایی؛
• دشواری در بیان احساسات.

علائم اوتیسم در بزرگسالی

نشانه‌های اصلی اوتیسم در بزرگسالان شامل موارد زیر است:

• درک آنچه دیگران فکر می‌کنند یا احساس می‌کنند، برای فرد مبتلا دشوار است؛
• در موقعیت‌های اجتماعی بسیار مضطرب می‌شوند؛
• برقراری دوستی برای آنها سخت است یا ترجیح می‌دهند تنها باشند؛
• بدون قصد، به نظر می‌رسد که صریح، بی‌ادب یا بی‌علاقه به دیگران است؛
• بیان احساسات برای او دشوار است؛
• هر روز روالی ثابت دارد و اگر این روال تغییر کند، بسیار مضطرب می‌شود.

ممکن است فرد مبتلا به اوتیسم نشانه‌های زیر را نیز داشته باشد:

• درک قوانین اجتماعی نانوشته مانند صحبت نکردن همزمان با دیگران برای او دشوار است؛
• از تماس چشمی اجتناب می‌کند؛
• خیلی به دیگران نزدیک می‌شود یا اگر کسی او را لمس کند یا خیلی نزدیک شود، بسیار ناراحت می‌شود؛
• متوجه جزئیات، الگوها، بوها یا صداهای آرامی می‌شود که دیگران درک نمی‌کنند؛
• علاقه بسیار شدیدی به موضوعات یا فعالیت‌های خاص دارد؛
• دوست دارد قبل از انجام کارها، همه‌چیز را با دقت برنامه‌ریزی کند.

علت اوتیسم چیست؟

متخصصان هنوز علت دقیق اوتیسم را نمی‌دانند. شواهد نشان می‌دهد که اوتیسم نتیجه تعامل عوامل ژنتیکی و برخی عوامل مرتبط با دوران بارداری، زایمان و تولد است. این عوامل ممکن است بر رشد و تکامل مغز جنین تاثیر بگذارند و احتمال بروز اوتیسم را در برخی کودکان افزایش دهند.

از جمله عواملی که در برخی مطالعات با افزایش خطر ابتلا به اوتیسم مرتبط بوده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بارداری در سن 35 سال یا بالاتر
• فاصله کمتر از 12 ماه بین دو بارداری
• ابتلا به دیابت بارداری
• خونریزی در دوران بارداری
• مصرف برخی داروها مانند والپروات در دوران بارداری
• کوچک بودن جنین نسبت به سن بارداری (محدودیت رشد داخل رحمی)
• کاهش اکسیژن‌رسانی به جنین در دوران بارداری یا هنگام زایمان
• تولد زودرس

این عوامل ممکن است به‌طور مستقیم بر رشد مغز نوزاد تاثیر بگذارند. یا ممکن است بر نحوه عملکرد برخی ژن‌ها تاثیر بگذارند و در نتیجه به تفاوت‌های مغزی منجر شوند. اما توجه داشته باشید که وجود یک یا چند مورد از این عوامل به معنای ابتلای قطعی کودک به اوتیسم نیست. بسیاری از کودکانِ در معرض این عوامل هرگز به اوتیسم مبتلا نمی‌شوند و در مقابل، بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم نیز هیچ‌یک از این عوامل خطر را ندارند.

انواع و سطوح اوتیسم (خفیف، متوسط، شدید)

اختلالات طیف اوتیسم، پیش‌تر بر اساس تفاوت‌ها و شدت علائم تشخیص داده می‌شدند و شامل انواع زیر بودند:

• اختلال اوتیستیک
• سندرم آسپرگر
• اختلالات نافذ رشد

طی سال 2013، در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، این طبقه‌بندی بازبینی شد و اکنون تمام انواع اوتیسم در یک تشخیص واحد به نام اختلال طیف اوتیسم ادغام شده‌اند.

برخی از افراد مبتلا به اوتیسم، ممکن است نیازهای حمایتی بیشتری نسبت به دیگران داشته باشند. راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM)، اختلالات طیف اوتیسم را از نظر شدت در سه سطح طبقه‌بندی می‌کند. شدت این عارضه بر اساس میزان اختلالی است که فرد در حوزه‌های ارتباطات اجتماعی و رفتارهای محدود یا تکراری تجربه می‌کند. سطوح اوتیسم شامل موارد زیر می‌شود:

• سطح 1: ممکن است به حمایت نیاز داشته باشد.
• سطح 2: ممکن است به حمایت قابل توجه‌تری نیاز داشته باشد.
• سطح 3: فرد به حمایت قابل توجهی نیاز دارد.

اوتیسم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص اوتیسم شامل چند مرحله می‌شود. متخصصان پیشنهاد می‌کنند که غربالگری اوتیسم در ویزیت‌های 18 ماهگی و 24 ماهگی کودکان انجام شود. غربالگری به این معناست که متخصص اطفال، چند سوال درباره فرزندتان از شما می‌پرسد، از جمله اینکه او چگونه رفتار می‌کند، چگونه ارتباط برقرار می‌کند و چگونه احساسات خود را بروز می‌دهد.

اگر متخصص اطفال، نشانه‌های احتمالی اوتیسم را مشاهده کند، شما را به پزشکی که در تشخیص اوتیسم تخصص دارد، ارجاع می‌دهد. این متخصص با شما صحبت کرده و مدتی را صرف مشاهده و تعامل با فرزندتان می‌کند. او به ‌دنبال علائم (ویژگی‌های) خاصی خواهد بود که در اختلال اوتیسم دیده می‌شوند. متخصص از معیارهای موجود در راهنمای تشخیصی DSM-5-TR استفاده می‌کند که شامل چگونگی تعامل اجتماعی و رفتار کودک است.

برای تشخیص اوتیسم، فرزند شما باید در هر سه حوزه ارتباطات و تعاملات اجتماعی با مشکل مواجه باشد:

• تعامل اجتماعی- هیجانی: مانند دشواری در شروع یا ادامه یک گفت‌وگو، به اشتراک گذاشتن احساسات و علایق یا پاسخ مناسب به دیگران.
• ارتباط غیرکلامی: مانند مشکل در برقراری تماس چشمی، استفاده یا درک حالت‌های چهره، زبان بدن و حرکات اشاره‌ای.
• برقراری و حفظ روابط: مانند دشواری در دوست‌یابی، بازی با همسالان یا تشخیص رفتار مناسب در موقعیت‌های اجتماعی مختلف.

همچنین، برای تشخیص اوتیسم، فرزند شما باید حداقل دو مورد از موارد زیر را داشته باشد:

• حرکات و گفتار تکراری یا استفاده تکراری از اشیا: این موضوع به‌معنای انجام دادن یا گفتن چیزی به‌طور مکرر است، بیش از آنچه انتظار دارید.
• اصرار بر انجام کارها به‌روش ثابت: این موضوع به‌معنای وابستگی زیاد به یکنواختی و مقاومت در برابر تغییر است.
• داشتن علایق شدید یا غیرمعمول: این موضوع، علاقه به یک شی یا موضوعی خاص است که شدیدتر یا فراگیرتر از حد انتظار است.
• واکنش‌های غیرمعمول به محرک‌های حسی: مانند حساسیت بیش از حد یا کمتر از حد معمول به صدا، نور، بو، مزه یا لمس یا تمایل زیاد به بو کردن، لمس کردن یا خیره شدن به اشیا.

تست اوتیسم در کودکان

هیچ آزمایش خون، ادرار یا تست آزمایشگاهی مشخصی برای تشخیص اوتیسم وجود ندارد. پزشک ممکن است در برخی موارد آزمایش ژنتیک را برای بررسی برخی تغییرات ژنی مرتبط با اوتیسم درخواست کند، اما این آزمایش به تنهایی اوتیسم را تشخیص نمی‌دهد و بیشتر برای شناسایی علت ژنتیکی احتمالی یا رد برخی اختلالات ژنتیکی انجام می‌شود.

تشخیص اوتیسم بر اساس ارزیابی بالینی انجام می‌شود. متخصص اطفال یا روانپزشک کودک ممکن است از ابزارهای استانداردی مانند برنامه مشاهده تشخیصی اوتیسم (ADOS) استفاده کند. این ابزار شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌ها، بازی‌ها و تعاملات ساختاریافته است که به پزشک کمک می‌کند مهارت‌های ارتباطی، تعاملات اجتماعی و الگوهای رفتاری کودک را ارزیابی کند. نتایج ADOS باید همراه با شرح حال، معاینه و سایر ارزیابی‌های رشدی تفسیر شوند و به تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیستند.

درمان اوتیسم

هیچ درمان قطعی برای اختلال اوتیسم و هیچ راهکار درمانی واحدی که برای همه مناسب باشد، وجود ندارد. راهکارهای درمانی موجود به آموزش، رشد و بهبود رفتار فرد مبتلا کمک می‌کنند. نکته مهم بهره‌مندی از درمان در سنین پایین، به‌خصوص در سال‌های پیش دبستانی است. این راهکارها به کودک کمک می‌کنند که مهارت‌های اجتماعی، ارتباطی، عملکردی و رفتاری حیاتی را بیاموزد.

درمان‌های متعددی برای اوتیسم وجود دارد و نیاز فرزند شما ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. با این حال گزینه‌های درمانی اختلال اوتیسم شامل موارد زیر می‌شوند:

• درمان‌های رفتاری و ارتباطی: در این برنامه‌ها تمرکز بر کاهش رفتارهای چالش‌برانگیز و آموزش مهارت‌های جدید است. آموزش نحوه رفتار کودکان در موقعیت‌های اجتماعی یا برقراری ارتباط بهتر با دیگران در این برنامه درمانی قرار می‌گیرند.
• راهکارهای درمانی آموزشی: کودکان مبتلا به اوتیسم به اغلب برنامه‌های آموزشی، پاسخ خوبی می‌دهند. این برنامه‌ها شامل فعالیت‌های گوناگون برای بهبود مهارت‌های اجتماعی، ارتباطی و رفتاری است که توسط متخصصان برگزار می‌شود.
• راهکارهای درمانی خانوادگی: والدین و سایر اعضای خانواده می‌توانند بیاموزند که چگونه با کودکانی که اوتیسم دارند تعامل کنند، رفتارهای چالش‌برانگیز آنها را مدیریت کنند و مهارت‌های زندگی و ارتباط را به آنها آموزش دهند.
• سایر روش‌های درمانی: بسته به نیاز کودک، گفتاردرمانی برای بهبود مهارت‌های ارتباطی، کاردرمانی برای آموزش فعالیت‌های روزمره زندگی و فیزیوتراپی برای بهبود حرکت و تعامل کودک ممکن است کمک‌کننده باشد. همچنین یک روان‌شناس می‌تواند راهکارهایی برای مدیریت رفتارهای مشکل‌ساز کودک توصیه کند.
• داروها: داروها قابلیت بهبود علائم اصلی اوتیسم را ندارند، اما می‌توان از دارو برای درمان سایر اختلالات همراه اوتیسم استفاده کرد. به‌عنوان مثال، اگر فرزند شما بیش‌فعال است، ممکن است پزشک برای او دارو تجویز کند. گاهی نیز پزشکان از داروهای ضد روان‌پریشی برای درمان علائم رفتاری شدید استفاده می‌کنند.

آیا کودکان اوتیسم خوب می‌شوند؟

اختلال طیف اوتیسم درمان قطعی ندارد و هیچ روش درمانی واحدی وجود ندارد که برای همه کودکان مبتلا مناسب باشد. با این حال، مداخلات زودهنگام و برنامه‌های درمانی مناسب می‌توانند به بهبود مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی، یادگیری و رفتارهای روزمره کودک کمک کنند و کیفیت زندگی او را افزایش دهند.

هرچه تشخیص و شروع مداخلات تخصصی در سنین پایین‌تر انجام شود، احتمال دستیابی به نتایج بهتر در رشد و یادگیری کودک بیشتر خواهد بود. همچنین نوع، شدت علائم و میزان پیشرفت آنها در هر کودک متفاوت است و برنامه درمانی باید متناسب با نیازهای هر فرد تنظیم شود.

گفتار درمانی کودکان اوتیسم

گفتار درمانی به بهبود مهارت‌های ارتباطی کودک اوتیسمی کمک می‌کند. این روش، یکی از پرکاربردترین درمان‌ها برای بیماری اوتیسم است. در ادامه چند نمونه از کارهایی که گفتار درمانگر می‌تواند انجام دهد، آورده شده است:

• یادگیری عبارات کوتاه برای درخواست‌ها
• بیان احساسات خود با کلمات
• تنظیم سرعت یا ریتم گفتار
• استفاده از روش‌های ارتباطی کمکی و جایگزین مانند دستگاه‌های تولیدکننده گفتار، زبان اشاره یا کارت‌هایی که تصاویر یا نمادهای خاصی دارند.

بهترین زمان درمان اوتیسم

تحقیقات نشان می‌دهند که درمان زودهنگام اوتیسم می‌تواند رشد کودک را به‌طور قابل توجهی بهبود بخشد و منجر به نتایج بهتر شود. درمان زودهنگام می‌تواند از بدو تولد تا 3 سالگی باشد و به کودکان کمک کند که مهارت‌های مهم را بیاموزند. این درمان‌ها شامل مواردی است که به کودک کمک می‌کند صحبت کند، راه برود و با دیگران تعامل داشته باشد.

عوارض بیماری اوتیسم چیست؟

اگر فردی به بیماری اوتیسم مبتلا باشد، ممکن است مشکلات حسی، تشنج، اختلالات سلامت روان یا سایر عوارض را تجربه کند که در ادامه هر یک از این عوارض را بررسی می‌کنیم:

• مشکلات حسی: اگر فردی به اختلالات طیف اوتیسم مبتلا باشد، ممکن است به ورودی‌های حسی بسیار حساس باشد. چیزی به‌سادگی صداهای بلند یا نورهای شدید ممکن است باعث ناراحتی عاطفی قابل توجهی برای فرد شود. در مقابل، ممکن است نسبت به برخی احساسات مانند گرمای شدید، سرما یا درد هیچ واکنشی نشان ندهد.
• تشنج: تشنج در افراد مبتلا به بیماری اوتیسم، شایع است. این نوع تشنج‌ها اغلب در دوران کودکی یا نوجوانی شروع می‌شوند.
• مسائل مربوط به سلامت روان: ابتلا به اختلالات طیف اوتیسم، فرد را در معرض افسردگی، اضطراب، رفتارهای تکانشی و نوسانات خلقی قرار می‌دهد.
• ناتوانی ذهنی: بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم، سطحی از ناتوانی ذهنی دارند. کودکانی که سندروم ایکس شکننده دارند، بیشتر در معرض خطر این عارضه قرار دارند. این سندروم ناشی از نقصی در قسمتی از کروموزوم X است.
• تومورها: اسکلروز توبروس، اختلالی نادر است که باعث رشد تومورهای خوش‌خیم در اندام‌ها از جمله مغز می‌شود. البته ارتباط بین اسکلروز توبروس و اختلالات طیف اوتیسم هنوز مشخص نیست. با این حال، طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، شیوع اوتیسم در کودکانی که اسکلروز توبروس دارند، بیشتر از سایر افراد است.
• سایر عوارض: سایر مشکلاتی که ممکن است با بیماری اوتیسم همراه باشند شامل پرخاشگری، عادات خواب غیرمعمول، عادات غذایی غیرمعمول و مشکلات گوارشی است.

آیا اوتیسم مادرزادی است؟

اختلالات طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال عصب‌رشدی است که از دوران پیش از تولد شکل می‌گیرد و کودک با زمینه ابتلا به آن متولد می‌شود. اگرچه علائم اوتیسم معمولا در دو تا سه سال اول زندگی آشکار می‌شوند، اما این بیماری پس از تولد ایجاد نمی‌شود.

تشخیص زودهنگام اوتیسم می‌تواند به شروع سریع‌تر مداخلات درمانی و مدیریت بهتر علائم کمک کند. در حال حاضر هیچ آزمایش پیش از تولدی برای تشخیص یا پیش‌بینی قطعی اوتیسم وجود ندارد. با این حال، در برخی موارد، آزمایش‌های ژنتیکی دوران بارداری ممکن است برخی اختلالات ژنتیکی مرتبط با افزایش خطر اوتیسم را شناسایی کنند، اما این آزمایش‌ها برای تشخیص اوتیسم به کار نمی‌روند.

تفاوت اوتیسم و بیش‌فعالی

اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD) هر دو از اختلالات عصب‌رشدی هستند که معمولا از دوران کودکی آغاز می‌شوند. با این حال، این دو اختلال یکسان نیستند و هر کدام علائم و ویژگی‌های متفاوتی دارند.

کودکان مبتلا به ADHD معمولا در تمرکز، کنترل رفتار و مدیریت تکانه‌ها مشکل دارند و ممکن است بیش‌فعال یا بی‌قرار باشند. در مقابل، کودکان مبتلا به اوتیسم بیشتر در ارتباطات اجتماعی، تعامل با دیگران و رفتارها و علایق محدود یا تکرارشونده دچار مشکل هستند.

از آنجا که برخی علائم این دو اختلال، مانند مشکل در تمرکز، بی‌قراری یا دشواری در برقراری ارتباط، ممکن است با یکدیگر همپوشانی داشته باشند، تشخیص آنها در سال‌های ابتدایی زندگی گاهی دشوار است. علاوه بر این، برخی کودکان ممکن است به طور همزمان به اوتیسم و ADHD مبتلا باشند.

به همین دلیل، تشخیص دقیق باید توسط پزشک متخصص و بر اساس ارزیابی جامع رشد و رفتار کودک انجام شود. در جدول زیر، مهم‌ترین تفاوت‌های اوتیسم و بیش‌فعالی به طور خلاصه آورده شده است:

تفاوت اوتیسم و اختلال یادگیری

اختلال یادگیری به گروهی از اختلالات عصب‌رشدی گفته می‌شود که بر توانایی فرد در یادگیری مهارت‌هایی مانند خواندن، نوشتن یا ریاضیات تاثیر می‌گذارند. این اختلال از دوران کودکی آغاز می‌شود و معمولا تا بزرگسالی ادامه دارد. در مقابل، اوتیسم بیشتر بر ارتباطات اجتماعی، تعامل با دیگران و الگوهای رفتاری و علایق محدود یا تکرارشونده تاثیر می‌گذارد.

اگرچه این دو اختلال با یکدیگر تفاوت دارند، اما ممکن است به طور همزمان در یک فرد دیده شوند. برآورد می‌شود حدود یک‌سوم افراد مبتلا به اوتیسم دچار اختلال یادگیری نیز باشند. همچنین، حدود ۳۰ درصد افراد مبتلا به اختلال یادگیری معیارهای تشخیص اوتیسم را نیز دارند.

آیا اوتیسم در دوران جنینی قابل تشخیص است؟

در حال حاضر هیچ آزمایش یا روش تصویربرداری تاییدشده‌ای وجود ندارد که بتواند اوتیسم را در دوران بارداری یا پیش از تولد تشخیص دهد. تشخیص اختلال طیف اوتیسم تنها پس از تولد و بر اساس ارزیابی رشد، رفتار و تعاملات اجتماعی کودک انجام می‌شود.

با این حال، پژوهشگران در حال بررسی روش‌هایی هستند که شاید در آینده بتوانند خطر ابتلا به اوتیسم را زودتر شناسایی کنند. برای مثال، برخی مطالعات نشان داده‌اند که در بعضی از جنین‌هایی که بعدها به اوتیسم مبتلا شده‌اند، ناهنجاری‌های خاصی در سونوگرافی سه‌ماهه دوم بارداری مشاهده شده است. با این حال، این یافته‌ها اختصاصی اوتیسم نیستند و نمی‌توان از آنها برای تشخیص این اختلال استفاده کرد.

همچنین، آزمایش‌های ژنتیکی مانند تحلیل ریزآرایه کروموزومی (Chromosomal Microarray Analysis) می‌توانند برخی تغییرات ژنتیکی مرتبط با افزایش خطر اوتیسم یا سایر اختلالات ژنتیکی را شناسایی کنند، اما این آزمایش‌ها اوتیسم را تشخیص نمی‌دهند و وجود یک تغییر ژنتیکی به معنای ابتلای قطعی کودک به اوتیسم نیست.

در سال‌های اخیر، پژوهش‌هایی درباره استفاده از نشانگرهای خونی و متابولیت‌ها برای پیش‌بینی خطر اوتیسم انجام شده است، اما این روش‌ها هنوز در مرحله تحقیقاتی قرار دارند و برای استفاده در تشخیص بالینی تایید نشده‌اند.

بنابراین، در حال حاضر هیچ روش قابل اعتمادی برای تشخیص اوتیسم پیش از تولد وجود ندارد و تشخیص این اختلال تنها پس از تولد و بر اساس ارزیابی بالینی امکان‌پذیر است.

بیماری اوتیسم ژنتیکی است؟

ژنتیک یکی از مهم‌ترین عوامل موثر در بروز اختلال طیف اوتیسم است. با این حال، برخلاف برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند فیبروز کیستیک، اوتیسم به یک ژن یا یک تغییر ژنتیکی مشخص محدود نمی‌شود. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که صدها ژن مختلف می‌توانند در افزایش خطر ابتلا به اوتیسم نقش داشته باشند.

برخی افراد مبتلا به اوتیسم دارای یک یا چند تغییر ژنتیکی شناخته‌شده هستند، اما در بسیاری از افراد نیز هیچ تغییر ژنتیکی مشخصی شناسایی نمی‌شود. این موضوع به معنای رد شدن علت ژنتیکی نیست، بلکه نشان می‌دهد هنوز همه عوامل ژنتیکی مرتبط با اوتیسم شناخته نشده‌اند.

به طور کلی، متخصصان معتقدند اوتیسم نتیجه تعامل عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی موثر بر رشد مغز در دوران جنینی است و معمولا نمی‌توان آن را به یک علت واحد نسبت داد.

سخن پایانی

اختلال طیف اوتیسم (ASD)، یک اختلال پیچیده رشد مغزی است که بر ارتباطات، رفتار، یادگیری و تعاملات اجتماعی فرد تاثیر می‌گذارد. علائم آن معمولا در سال‌های ابتدایی زندگی آشکار می‌شوند، اما ممکن است تشخیص در برخی افراد تا سنین بالاتر به تاخیر بیفتد. هر فرد مبتلا به اوتیسم توانایی‌ها، نیازها و چالش‌های متفاوتی دارد؛ به همین دلیل، برنامه درمانی باید متناسب با شرایط هر فرد طراحی شود. تشخیص زودهنگام و شروع به‌موقع مداخلات آموزشی، گفتاردرمانی و رفتاردرمانی می‌تواند به بهبود مهارت‌های فرد و افزایش کیفیت زندگی او کمک کند.

منابع: my.clevelandclinic، healthline، nhs، healthline، mayoclinic، webmd، leicspart، cdc