در حین مراقبت از نوزاد تازه متولد شده، ممکن است فراموش کنید که باید از خودتان نیز مراقبت کنید، اما مراقبت از خودتان نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
در این مقاله به موضوعاتی می پردازیم که ممکن است در دوران نقاهت پس از زایمان با آنها مواجه شوید.
درد پس از زایمان
پس از زایمان، چه طبیعی و چه سزارین، تجربهٔ درد در نواحی مختلف بدن کاملاً شایع است. در زایمان طبیعی ممکن است بهدلیل کشش بافتها یا انجام اپیزیوتومی درد واژینال ایجاد شود، و در زایمان سزارین معمولاً درد محل برش و عضلات شکم وجود دارد. این دردها طی چند هفته کاهش مییابند، اما بهبود کاملِ برشها یا آسیبهای بزرگتر زمان بیشتری میطلبد. برای کاهش ناراحتی میتوان از روشهای زیر کمک گرفت:
- نشستن روی یک بالش نرم یا حلقه پددار؛
- استفاده از کمپرس گرم یا سرد بسته به ناحیه درد؛
- شستوشوی ناحیه با آب گرم هنگام ادرار یا پس از دفع؛
- نشستن چند دقیقه در وان آب گرم، یا استفاده از آب سرد در صورت احساس راحتی بیشتر؛
- مصرف مسکنهای بدون نسخه در صورت نیاز و مشورت با پزشک برای انتخاب گزینه مناسب؛
- راهنمایی گرفتن از پزشک یا داروساز، درباره اسپری ها یا کرمهای بیحسکننده موضعی برای کنترل درد؛
- مشورت با پزشک درباره مصرف ملینها یا داروهای نرمکننده مدفوع، که میتوانند در پیشگیری از یبوست مؤثر باشند.
ترشحات واژن
پس از زایمان، ترکیبی از خون، مخاط و بافت رحم از واژن خارج میشود. رنگ ترشحات تغییر میکند و طی ۴ تا ۶ هفته پس از تولد نوزاد کاهش مییابد. ابتدا قرمز روشن است، سپس قرمز تیرهتر میشود. پس از آن، معمولاً زرد یا سفید شده، سپس ترشحات کمتر و آبکی میشود تا زمانی که قطع می شود.
اگر به دلیل خونریزی شدید، مجبور هستید هر یک ساعت پد را تعویض کنید، به خصوص اگر تب، درد لگن یا حساسیت به لمس نیز دارید، با پزشک خود تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید: ورزش های مناسب پس از زایمان
انقباضات
ممکن است چند روز پس از زایمان انقباضاتی را احساس کنید که گاهی اوقات پسدرد نامیده میشوند. این انقباضات اغلب مانند گرفتگیهای قاعدگی هستند. این انقباضات به شما کمک میکنند تا از خونریزی بیش از حد جلوگیری شود. پسدردها در دوران شیردهی رایج هستند. به این دلیل که شیردهی باعث آزاد شدن هورمون اکسی توسین میشود و این هورمون انقباضات رحم را تحریک می کند.
برای کاهش درد، پزشک ممکن است مسکن هایی مثل استامینوفن را توصیه کند.
نشت ادرار
بارداری و زایمان طبیعی میتواند باعث کشیدگی عضلات کف لگن و یا آسیب دیدگی آنها شود. این عضلات از رحم، مثانه و مقعد پشتیبانی میکنند. در نتیجه، ممکن است هنگام عطسه، خنده یا سرفه مقداری ادرار نشت کند. نشت ادرار معمولاً ظرف یک هفته بهبود مییابد. اما ممکن است بیشتر طول بکشد.
تا زمانی که نشت ادرار متوقف شود، از پدهای بهداشتی استفاده کنید. برای تقویت عضلات کف لگن و کمک به کنترل مثانه، تمرینات عضلات کف لگن را انجام دهید.
بواسیر و حرکات روده
اگر هنگام دفع درد دارید و در نزدیکی مقعد خود احساس تورم میکنید، ممکن است رگهای متورمی در مقعد یا رکتوم تحتانی داشته باشید که به آن بواسیر میگویند. برای تسکین درد بواسیر:
- با مشورت پزشک یا داروساز، از کرم بواسیر یا شیاف که حاوی هیدروکورتیزون است استفاده کنید.
- 2 تا 3 بار در روز، هر بار به مدت 10 تا 15 دقیقه در وان آب گرم بنشینید.
ممکن است به دلیل درد بواسیر یا زخم اپیزیوتومی(برش دهانه واژن هنگام زایمان) از دفع بترسید. برای نرم نگه داشتن مدفوع از غذاهای پر از فیبر، از جمله میوهها، سبزیجات و غلات کامل استفاده کنید. آب زیاد بنوشید. در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنید.
درد سینهها
چند روز پس از زایمان ممکن است سینههایتان پر، سفت و حساس به لمس باشند. دلیلش این است که بافت سینه شما بیش از حد با شیر، خون و سایر مایعات پر شده است. این وضعیت احتقان سینه نامیده میشود. برای جلوگیری از پر شدن بیش از حد سینهها، مرتباً از هر دو سینه به نوزاد خود شیر دهید.
اگر دچار احتقان سینه شده اید، ممکن است نوزاد در گرفتن سینه برای خوردن شیر دچار مشکل شود. برای رفع این مشکل، میتوانید به کمک دست یا شیردوش، قبل از شیر دادن به نوزاد، مقداری شیر بدوشید.
برای تسکین درد سینهها، قبل از شیر دادن یا دوشیدن شیر، روی آنها کمپرس گرم قرار دهید یا دوش آب گرم بگیرید. بین هر نوبت شیردهی، روی سینههای خود کمپرس سرد قرار دهید.
ریزش مو و تغییرات پوستی
در دوران بارداری، سطح بالاتر هورمونها به این معنی است که سرعت رشد مو های شما بیشتر از سرعت ریزش آنها است. بنابراین در دوران بارداری حجم موهایتان بیشتر است. اما تا پنج ماه پس از زایمان، ریزش مو بیشتر از سرعت رشد مو است. این نوع ریزش مو به مرور زمان متوقف میشود.
ترکهای پوستی پس از زایمان از بین نمیروند. اما به مرور زمان، محو میشوند. اگر در این دوران دچار لک های پوستی شده اید، این لک ها به مرور از بین خواهند رفت.
تغییرات خلقی
زایمان باعث بروز احساسات متناقض زیادی در زنان می شود. بسیاری از افراد پس از زایمان دورهای از افسردگی یا اضطراب را تجربه میکنند که گاهی اوقات افسردگی پس از زایمان نامیده میشود. علائم آن شامل نوسانات خلقی، دورههای گریه، اضطراب و مشکل در خواب است. این احساسات اغلب ظرف دو هفته از بین میروند. در این مدت، به خوبی از خود مراقبت کنید. احساسات خود را با سایر اعضای خانواده به اشتراک بگذارید و از آنها کمک بخواهید.
اگر فکر میکنید دچار افسردگی شده اید، در صورت بروز موارد زیر حتماً درخواست کمک کنید:
- علائم به خودی خود از بین نمیروند.
- در مراقبت از نوزاد خود مشکل دارید.
- در انجام کارهای روزانه مشکل دارید.
- به آسیب رساندن به خود یا نوزاد خود فکر میکنید.
داروها و مشاوره اغلب میتوانند علائم افسردگی پس از زایمان را کاهش دهند.
کاهش وزن
اکثر افراد در طول زایمان حدود ۶ کیلوگرم وزن کم میکنند. این کاهش وزن شامل وزن نوزاد، جفت و مایع آمنیوتیک میشود.
در روزهای پس از زایمان، وزن بیشتری از مایعات باقی مانده را از دست خواهید داد. پس از آن، حفظ یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم میتواند به شما کمک کند تا به وزن قبل از بارداری خود بازگردید.
معاینات پس از زایمان
انجمن متخصصان زنان و زایمان آمریکا میگوید که مراقبتهای پس از زایمان باید یک فرایند مداوم باشد، نه یک ویزیت ساده پس از زایمان. ظرف ۲ تا ۳ هفته پس از زایمان، از طریق تلفن یا مراجعه حضوری با پزشک خود در مورد هرگونه مشکلی که از زمان زایمان داشتهاید صحبت کنید.
ظرف ۶ تا ۱۲ هفته پس از زایمان، برای معاینه کامل پس از زایمان به پزشک خود مراجعه کنید. در طول این ویزیت، پزشک معاینه فیزیکی انجام میدهد و شکم، واژن، دهانه رحم و رحم را بررسی میکند تا ببیند میزان بهبودی تا چه حدی است.
برخی مواردی که باید در این ویزیت در مورد آنها صحبت کنید عبارتند از:
- خلق و احساساتتان؛
- میزان خوابتان؛
- دیگر علائم فیزیکی مثل خستگی، درد، تغییرات بدنی که ممکن است تجربه کنید؛
- کنترل بارداری و فاصله بین زایمانها؛
- مراقبت و تغذیه کودک؛
- زمان مطلوب برای بازگشت به رابطه جنسی پس از زایمان؛
- اگر هنگام رابطه درد دارید یا تمایلی به رابطه جنسی ندارید، چه راهکارهایی وجود دارد.
- هماهنگی با زندگی جدید با نوزاد.
