برای همه ما پیش آمده است که گاهی مشغول گفتوگو با یکی از دوستان خوبمان هستیم و ناگهان بیآنکه متوجه شویم، زمان به سرعت میگذرد.
برخی آن را “نابینایی زمانی” مینامند؛ که به معنای ناتوانی در تشخیص گذر زمان یا تخمین مدت لازم برای انجام کاری است.
اختلال در درک زمان حالتی طبیعی ناشی از تمرکز زیاد است. یعنی زمانی که آنقدر درگیر یک فعالیت میشویم که همه چیزهای دیگر در اطراف خود را نادیده میگیریم.
نابینایی زمانی تشخیص پزشکی یا علت مشخص ندارد، بلکه بیشتر روشی عمومی برای توصیف پدیده گم کردن حس زمان است. این امر در بعضی افراد ممکن است شدیدتر باشد.
درک نادرست از زمان گاهی برای همه رخ میدهد اما ممکن است پیگیری زمان، به ویژه برای افرادی که مبتلا به اختلال نقص توجه / بیشفعالی (ADHD) یا اختلال طیف اوتیسم هستند، دشوار باشد.
افراد دارای ADHD معمولاً با مشکلات توجه شناخته میشوند؛ همان چیزی که در نام این وضعیت نیز دیده میشود، اما این تنها بخشی از ماجرا است. در سوی دیگر، افراد مبتلا به ADHD میتوانند آسانتر وارد حالت «تمرکز شدید» شوند و تیکتاک ساعت را نادیده بگیرند.
اختلال در درک زمان چگونه رخ میدهد؟
مغز ما دائماً بین دو نوع توجه جابهجا میشود: “توجه خودکار” و “توجه هدایتشده”.
توجه خودکار زمانی فعال میشود که کاری را انجام میدهیم که برایمان خوشایند و محرک است؛ این حالت زمانی فعال است که کاری انجام میدهیم که برایمان جالب است. این نوع توجه همان چیزی است که باعث میشود زمان بهسرعت بگذرد، چون از آن لذت میبریم.
توجه هدایتشده وقتی بکار میآید که در حال انجام کاری هستیم که باید آن را انجام دهیم، اما لزوماً علاقه ای به آن نداریم، مثل گوش دادن به یک موضوع درسی کسل کننده یا رسیدگی به امور مالی. این نوع توجه نیازمند تلاش قابلتوجهی است تا ذهن از حواسپرتی ها دور بماند.
ما وقتی دچار نابینایی زمانی میشویم، که در حالت توجه خودکار هستیم. جذب چیزی شدهایم که برایمان هیجان انگیز است، پس متوجه گذر زمان نمیشویم.
هیچکس علاقهای ندارد که همیشه از نوع هدایتشده توجه استفاده کند؛ زیرا خستهکننده و حفظ آن دشوار است. برای افراد مبتلا به ADHD، بکار گرفتن توجه هدایتشده حتی سختتر است.
نکاتی برای غلبه بر اختلال در درک زمان
وقتی بهطور مداوم زمان را از دست میدهید، ممکن است کارها را سر موقع انجام ندهید یا در زمان مشخص به جایی که باید، نرسید.
راه حل این است که اجازه ندهید توجه خودکار، کنترل شما را در دست گیرد. باید راههایی بیابید تا تمرکزتان را به لحظه حال بازگردانید. با یادآوری اینکه کارهای دیگری هم نیاز به توجه دارد، باید مغزتان را از حالت تمرکز شدید خارج کنید.
برای این کار می توانید:
- روی تلفن همراه یا دستگاه دیگری تایمر تنظیم کنید تا وقتی به بازه زمانی مشخص شده رسید، به شما هشدار دهد.
- نسبت به فعالیت هایی که ممکن است تمام تمرکز شما را درگیر خود کند آگاه باشید و از انجام این فعالیت ها در زمان هایی که باید به امور مهم تری رسیدگی کنید، اجتناب کنید.
- از تکنیک “اگر-سپس” استفاده کنید و برای خود هدفی تعیین کنید، مثلاً: اگر شام را آماده کنم، سپس می توانم فصل بعدی کتابم را بخوانم.
سخن پایانی
همه ما گاهی گذر زمان را از دست میدهیم. اگر به دلیل انجام یک فعالیت جالب و لذت بخش باشد، زیاد هم بد نیست. اما اگر این مسئله باعث بروز مشکلاتی در سایر فعالیت های مهم زندگیتان شده است، باید به دنبال راه حل باشید.
اگر با ADHD زندگی میکنید و اختلال درک زمان روی انجام سایر فعالیت های روزانه تان تأثیر گذاشته است، به پزشک یا مشاور مراجعه کنید.
