رژیم غذایی سرشار از برخی ویتامینها و مواد معدنی ممکن است به حفظ سلامت پروستات کمک کند و احتمال ابتلا به بزرگی پروستات را کاهش دهد. بزرگی پروستات یا هایپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) باعث افزایش اندازه پروستات میشود که شایعترین مشکل در میان مردان است و با افزایش سن تقریبا همه آنها را درگیر میکند. در ادامه مطلب با دلایل، علائم و بهترین رژیم غذایی برای بزرگی پروستات آشنا خواهیم شد.
دلایل بزرگ شدن پروستات
علت واقعی بزرگ شدن پروستات مشخص نیست. پروستات، غدهای است که در طول زندگی فرد به رشد خود ادامه میدهد. این رشد اغلب باعث میشود پروستات به اندازهای بزرگ شود که علائم ایجاد کند یا جریان ادرار را مسدود کند. البته عواملی مانند افزایش سن و تغییرات در سلولهای بیضه، ممکن است در رشد این غده نقش داشته باشند. همچنین سطح تستوسترون نیز میتواند در بزرگی پروستات موثر باشد.
علائم بزرگی پروستات
علائم اصلی بزرگی پروستات، مشکلات مربوط به ادرار مانند موارد زیر هستند:
- دشواری در شروع ادرار یا نیاز به فشار دادن یا زور زدن برای ادرار کردن؛
- ضعیف بودن جریان ادرار، قطع و وصل شدن آن و طولانیتر شدن زمان تخلیه مثانه نسبت به حالت معمول؛
- احساس اینکه نمیتوانید مثانه را به طور کامل تخلیه کنید؛
- چکیدن ادرار بعد از پایان ادرار کردن؛
- نیاز به ادرار کردن مکرر یا فوری، از جمله بیدار شدن برای ادرار در طول شب.
علائم مربوط به بزرگ شدن پروستات معمولا به تدریج ایجاد میشوند و ممکن است با افزایش سن به مرور تشدید شوند.
میوه های مفید برای پروستات
افزودن برخی میوهها به رژیم غذایی، به حفظ سلامت پروستات کمک میکند. از جمله این میوهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- گوجه فرنگی: برخی میوهها و سبزیجات از جمله گوجه فرنگی حاوی آنتی اکسیدانی قوی به نام لیکوپن هستند. تحقیقات نشان میدهند که رژیم غذایی سرشار از لیکوپن ممکن است به کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات کمک کند. اما برای تایید این موضوع، به مطالعات بیشتری نیاز است. بهتر است مصرف گوجه فرنگی پخته یا پوره شده را در اولویت قرار دهید.
- انار: انار به دلیل برخورداری از سطح بالای آنتی اکسیدانها به عنوان میوهای خاص شناخته میشود. آنتی اکسیدانها ممکن است به پیشگیری از بیماریهای مزمن مرتبط با استرس اکسیداتیو کمک کنند. یک منبع معتبر اعلام کرده است که آب انار، ممکن است به مهار تکثیر سلولهای سرطان پروستات کمک کند.
- بروکلی: بروکلی از دسته سبزیجات حاوی ترکیباتی پیچیده است که میتواند به محافظت از افراد در برابر سرطان کمک کند. مطالعات نشان دادهاند ممکن است بین مصرف بروکلی و کاهش خطر سرطان پروستات ارتباطی وجود داشته باشد.
داروی درمان پروستات
مصرف دارو رایجترین روش درمان علائم خفیف تا متوسط بزرگی پروستات است. برخی از این داروها شامل موارد زیر میشوند:
- مسدودکنندههای آلفا: عملکرد این داروها، شل کردن عضلات مثانه و پروستات است که در نتیجه ادرار کردن را آسانتر میکند. این داروها اغلب در افرادی که پروستات نسبتا کوچکتری دارند، به سرعت اثر میکنند.
- از جمله داروهای مسدودکنندههای آلفا میتوان به تامسوور (تامسولوسین) و سیلادر (سیلودوسین) اشاره کرد. این دو دارو توسط شرکت داروسازی اکتوورکو تولید میشوند و عملکرد آنها شل کردن عضلات صاف در پروستات و بهبود جریان ادرار است.
- مهارکنندههای 5- آلفا ردوکتاز: این داروها، پروستات را کوچک میکنند و این کار را با جلوگیری از تغییرات هورمونی که باعث رشد پروستات میشوند، انجام میدهند.
- درمان ترکیبی: اگر مصرف هر یک از این داروها به تنهایی کافی نباشد، پزشک ممکن است توصیه کند که یک داروی مسدودکننده آلفا و یک مهارکننده 5- آلفا ردوکتاز را به طور همزمان مصرف کنید.
برنج و پروستات
سرطان پروستات در کشورهایی که مصرف گوشت و محصولات لبنی در آنها رایجتر است، بسیار شایعتر از کشورهایی است که رژیم غذایی آنها بیشتر شامل برنج، فرآوردههای سویا و سبزیجات است.
درمان خانگی بزرگی پروستات
برخی از روشهای درمان خانگی ممکن است به کاهش علائم بزرگی پروستات کمک کنند، اما شواهد درباره این که آیا واقعا این درمانها موثر هستند، کافی نیست. از جمله این روشها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- گزنه: بسیاری بر این باورند که ریشه گزنه ممکن است برخی از علائم بزرگی پروستات را بهبود دهد. استفاده از گزنه در کنار روشهای درمان پزشکی متداول میتواند در کاهش شدت تکرر ادرار، نیاز مکرر به ادرار کردن در شب و نیاز فوری به ادرار کردن موثر باشد.
- ساو پالمتو: این ماده، نوعی گیاهِ درمانی است که از میوه نوعی درخت نخل به دست میآید. سالهاست که از این ماده برای کاهش علائم ادراری، از جمله علائمی که به دلیل بزرگی پروستات رخ میدهند، استفاده میشود. البته هنوز شواهد کافی در خصوص اثربخشی این ماده وجود ندارد.
- بتا سیتوسترول: این داروی گیاهی ترکیبی از گیاهان مختلف است. برخی مطالعات نشان دادهاند که بتا سیتوسترول میتواند علائم ادراری بزرگی پروستات را کاهش دهد.
- رعایت رژیم غذایی مناسب: پژوهشگران دریافتند مردانی که رژیم غذایی آنها سرشار از میوهها و سبزیجات، به ویژه سبزیجات برگدار تیره و گوجه فرنگی بود، کمتر در معرض خطر ابتلا به بزرگی پروستات قرار داشتند، علائم کمتری داشتند یا احتمال تشدید بیماری در آنها کمتر بود.
قرص پرازوسین پروستات
پرازوسین دارویی برای درمان پرفشاری خون است. این دارو با شل کردن عضلات صاف، سرعت جریان ادرار و دفعات ادرار کردن را بهبود میبخشد. البته استفاده از این دارو برای درمان بزرگی پروستات به دلیل در دسترس بودن داروهای انتخابی با اثر طولانیتر و مصرف یک بار در روز، کاهش یافته است.
غذاهای مفید برای پروستات
نقش دقیق رژیم غذایی در سلامت پروستات به طور کامل مشخص نیست. برخی متخصصان بر این باورند که رژیم غذایی حاوی چربی و قند بالا ممکن است منجر به افزایش احتمال سرطان پروستات شود. چند مورد از غذاهای مفید برای پروستات عبارتند از:
- حبوبات: حبوبات حاوی ترکیباتی به نام فیتواستروژنها هستند. مطالعهای نشان داده افرادی که بیشترین میزان فیتواستروژنها را مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که از حداقل حبوبات در رژیم غذایی خود استفاده میکردند، 20 درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات قرار داشتند. اثرات ضد سرطان فیتواستروژنها ممکن است ناشی از خواص آنتی اکسیدانی آنها و تاثیر این مواد بر تنظیم هورمونها باشد.
- ماهی: چربیهای غیراشباع مانند امگا 3 و امگا 6، اسیدهای چرب ضروری هستند که تنها از طریق رژیم غذایی به دست میآیند. ممکن است بین مصرف بیشتر چربیهای امگا 3 و کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات ارتباطی وجود داشته باشد؛ البته برای اثبات این موضوع نیاز به تحقیقات بیشتری است.
- چای سبز: شواهد نشان میدهند ترکیبات خاص موجود در چای سبز ممکن است با تاثیر بر رشد تومور، مرگ سلولی و تنظیم هورمونها، خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش دهند.
برای درمان بزرگی پروستات چه غذاهایی مفید هستند؟
برخی از مواد غذایی مفید برای بزرگی پروستات شامل موارد زیر میشوند:
| کنجد | کنجد سرشار از روی است؛ مادهای معدنی که برای سلامت پروستات ضروری است. مردانی که دچار بزرگی پروستات یا سرطان پروستات هستند، سطح کمتری روی در بدن خود دارند. |
| ماهی سالمون | چاقی ممکن است خطر بزرگی پروستات را افزایش دهد. پژوهشی نشان میدهد که افزایش مصرف امگا 3 همراه با ورزش میتواند چاقی و اضافه وزن را کاهش دهد. سالمون سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 است که بدن را در برابر بیماریهای قلبی، سرطان، آرتریت روماتوئید، التهاب و افزایش وزن حفظ میکند. |
| فلفل دلمهای | ویتامین C موجود در سبزیجات ممکن است در مقابله با بزرگی پروستات نقش داشته باشد. فلفل دلمهای حاوی مقادیر بالایی از ویتامین C است. |
| آووکادو | آووکادو سرشار از مادهای به نام بتا سیتوسترول است؛ یک استرول گیاهی که تصور میشود علائم مرتبط با بزرگی پروستات را کاهش میدهد. برخی مردانی که مکمل بتا-سیتوسترول مصرف میکنند گزارش دادهاند جریان ادرار آنها بهتر و حجم ادرار باقی مانده در مثانه آنها کاهش یافته است. با این حال اثربخشی این مکملها همچنان اثبات نشده است. |
| سبزیجات | مصرف سبزیجات میتواند به کاهش خطر ابتلا به بزرگی پروستات کمک کند. سبزیجات برگ سبز، حاوی آنتی اکسیدانها هستند. |
چه مواد غذایی برای پروستات ضرر دارد و نباید بخورم؟
پرهیز از برخی مواد غذایی ممکن است برای سلامت پروستات و سلامت کلی بدن مفید باشد. از جمله این مواد غذایی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- گوشت قرمز و گوشت فرآوری شده: رژیم غذایی سرشار از گوشت ممکن است با افزایش خطر ابتلا به سرطان پروستات همراه باشد. این موضوع ممکن است به دلیل وجود ترکیباتی باشد که سرطانزا هستند. این ترکیبات هنگام پخت گوشت در دماهای بالا مانند هنگام کباب کردن یا گریل کردن تشکیل میشوند. گوشت گاو، هات داگ و سوسیس از جمله این مواد غذایی هستند.
- لبنیات: مصرف زیاد لبنیات ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش دهد. پژوهشی نشان داده که نوشیدن شیر پرچرب ممکن است خطر پیشرفت سرطان پروستات کشنده را افزایش دهد. بنابراین بهتر است تحت نظر پزشک، مصرف لبنیات را محدود کنید یا دست کم، از انواع کم چرب و بدون چربی استفاده کنید.
- چربیهای اشباع: چربیهای اشباع با بیماریهای قلبی مرتبط هستند، اما ارتباط آنها با سرطان پروستات هنوز قطعی نیست. برخی مطالعات ارتباطی بین مصرف چربیهای اشباع و خطر ابتلا به سرطان پروستات پیشرفته یافتهاند، اما برای تایید این موضوع به مطالعات بیشتری نیاز است. کاهش مصرف چربیهای اشباع ممکن است برای پروستات و سلامت کلی بدن مفید باشد. چربی اشباع در موادی مانند گوشت، لبنیات، سس و محصولات فرآوریشده یافت میشود.
آیا مصرف گوجهفرنگی و لیکوپن برای بزرگی پروستات مفید است؟
گوجه فرنگی سرشار از مادهای به نام لیکوپن است؛ مادهای که رنگ قرمز گوجه را ایجاد میکند. لیکوپن ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش دهد و برای مردان مبتلا به بزرگی پروستات مفید باشد.
مطالعهای نشان داد که لیکوپن، پیشرفت بیماری بزرگی پروستات را در شرکتکنندگان کُند میکند. این ماده به کاهش التهاب و خطر سرطان پروستات کمک میکند. بهتر است مواد غذایی سرشار از لیکوپن را همراه با یک منبع چربی مانند آووکادو، مغزیجات، روغن یا کره مصرف کنید تا میزان جذب آن افزایش یابد.
به غیر از گوجه فرنگی، لیکوپن را میتوان از طریق مواد غذایی زیر نیز تامین کرد:
- هندوانه
- زردآلو
- گریپ فروت صورتی
- پاپایا
آیا کدو تنبل یا تخم کدو برای پروستات مفید است؟
بر اساس مطالعهای، روغن تخم کدو ممکن است علائم هایپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) را بهبود دهد. همچنین طبق تحقیقات، روغن تخم کدو میتواند رشد برخی انواع پروستات را مهار کنند. دلایل ابتلا به بزرگی پروستات هنوز شناخته نشدهاند، اما یکی از فرضیهها این است که تجمع مادهای به نام دیهیدروتستوسترون باعث ابتلا به این بیماری میشود. فیتوشیمیاییهای موجود در تخم کدو ممکن است اثرات دیهیدروتستوسترون بر پروستات را کاهش دهند.
همچنین طبق مطالعه دیگری، دریافتند که میزان روی در بافت پروستات افراد مبتلا به BPH به طور قابل توجهی کمتر از بافت پروستات طبیعی است. تخم کدو سرشار از روی بوده و یک فنجان از آن نیمی از میزان توصیهشده روزانه را تامین میکند. برای تایید ارتباط بین روی موجود در تخم کدو و سلامت پروستات به مطالعات بیشتری نیاز است.
چه رژیم غذایی برای آقایان با پروستات بزرگشده توصیه میشود؟
یک رژیم غذایی مناسب برای مدیریت بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) بر کاهش التهاب و حمایت از سلامت پروستات تمرکز دارد و رژیم مدیترانهای بهعنوان الگوی غذایی پیشنهادی شناخته میشود. این رژیم شامل مصرف موارد زیر میشود:
- سبزیجات و میوهها (بهویژه گوجهفرنگی غنی از لیکوپن، بروکلی و کلمبرگ، انواع توتها، مرکبات، سیر و پیاز)
- چربیهای سالم و منابع امگا-۳ (روغن زیتون، سالمون، ساردین و بذر کتان)
- غذاهای غنی از روی (صدف، تخمه کدو، عدس و مغزها)
- حبوبات، غلات کامل و محصولات سویا
در مقابل، باید مصرف گوشت قرمز و فرآوریشده، لبنیات پرچرب، کربوهیدراتهای تصفیهشده و غذاهای شیرین، غذاهای پرنمک، کافئین و الکل محدود یا حذف شود؛ زیرا میتوانند التهاب و علائم ادراری را تشدید کنند. همچنین دریافت فیبر کافی و هیدراتاسیون مناسب توصیه میشود، با این حال بهتر است مصرف مایعات در ساعات نزدیک به خواب کاهش یابد تا تکرر ادرار شبانه کمتر شود.
توجه به این نکته ضروری است که اگرچه رژیم غذایی به کنترل علائم کمک میکند، درمانکننده BPH نیست و باید در کنار برنامه درمانی کامل با نظر پزشک استفاده شود.
آیا روغن کدو برای پروستات مفید است؟
بر اساس مطالعات، روغن دانه کدو تنبل میتواند علائم هایپرپلازی خوشخیم پروستات (BPH) را بهبود بخشد. مکانیسم احتمالی آن شامل مهار رشد پروستات از طریق فیتوشیمیاییهایی است که اثرات دیهیدروتستوسترون (فرآورده تستوسترون) را کاهش یا از تشکیل آن جلوگیری میکنند.
همچنین، دانههای کدو تنبل منبع غنی روی هستند که برای عملکرد طبیعی پروستات حیاتی است؛ زیرا سطح روی در بافت پروستات سالم بالا بوده و در مبتلایان به BPH کاهش مییابد. اگرچه برای اثبات ارتباط مستقیم به پژوهشهای بیشتری نیاز است، اما مصرف متعادل دانه کدو تنبل میتواند به حفظ سطح مناسب روی در بدن کمک کند.
سخن پایانی
مواد غذایی حاوی ترکیبات ضروری برای بدن مانند ماهی، حبوبات، گوجه فرنگی و… ممکن است به حفظ سلامت پروستات و کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات کمک کنند. با این حال پژوهشگران هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارند تا دقیقا مشخص شود رژیم غذایی چه تاثیری بر سلامت پروستات دارد. در صورتی که بزرگی پروستات در شخصی تشخیص داده شود، لازم است در مورد رژیم غذایی و دارویی از پزشک توصیههای لازم را دریافت کند.
منابع: healthline، clevelandclinic، mayoclinic، medlineplus؛ nhs؛ webmd
یک پاسخ
سلام خسته نباشید ممنون زحمت کشیدید تا فرهنگ پزشکی و اطلاعات ما را بالا می برید موفق پیروز باشید