سیستم ایمنی بدن بهطور شبانهروزی در حال فعالیت است تا از شما در برابر باکتریها، ویروسها، قارچها و انگلهای بیماریزا که میتوانند موجب بیماری، و حتی مرگ شوند، محافظت کند. سیستم ایمنی شبکهای بسیار پیچیده از سلولها و مولکولهاست که پژوهشگران همچنان در تلاش برای درک کامل سازوکار آن هستند. از آنجایی که هنوز جنبههای ناشناخته بسیاری درباره عملکرد سیستم ایمنی وجود دارد، باورهای نادرست فراوانی پیرامون آن شکل گرفته و برخی فعالیتهای تجاری نیز از این باورها بهرهبرداری کردهاند.
در ادامه به سه مورد از رایجترین باورهای نادرست درباره سیستم ایمنی اشاره میشود.
باور نادرست شماره ۱: هرچه سیستم ایمنی فعالتر باشد، فرد سالمتر خواهد بود.
واقعیت شماره ۱: در مورد سیستم ایمنی، گاهی «زیادیِ یک چیز خوب» نیز میتواند مشکلساز باشد. پاسخ ایمنی بیشازحد فعال مسئول بروز واکنشهای آلرژیک به موادی است که در حالت عادی غیرسمی و بیضرر هستند. همچنین این وضعیت در بروز برخی بیماریهای مهم از جمله دیابت، لوپوس و آرتریت روماتوئید نقش دارد.
به گفته سردبیر پزشکی گزارش ویژه سلامت دانشکده پزشکی هاروارد با عنوان «آرتریت روماتوئید»، هنوز مشخص نیست چرا سیستم ایمنی در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید دچار اختلال عملکرد میشود.
او میگوید: «نظریهها ـ و البته باورهای نادرست ـ فراوان هستند. در مقاطع مختلف، عواملی مانند عفونتها، رژیم غذایی و سموم محیطی مقصر دانسته شدهاند، اما هیچ شواهد قانعکنندهای وجود ندارد که نشان دهد هر یک از این عوامل بهطور مشخص علت آرتریت روماتوئید هستند. در واقع، ممکن است دلایل متعددی در اختلال عملکرد سیستم ایمنی نقش داشته باشند.»
باور نادرست شماره ۲: دریافت مقادیر بیش از میزان توصیهشده ویتامینها یا مواد معدنی، عملکرد سیستم ایمنی را بهبود میبخشد.
واقعیت شماره ۲: تاکنون هیچ شواهدی نشان نداده است که مصرف مقادیر اضافی از هر نوع ویتامین بتواند عملکرد سیستم ایمنی را بهبود بخشد یا در افرادی که دچار کمبود ریزمغذیها نیستند، نقش محافظتی ایجاد کند. با این حال، سالمندان که بیشتر در معرض کمبودهای تغذیهای قرار دارند، باید این موضوع را با پزشکی که در زمینه تغذیه سالمندان تخصص و تجربه کافی دارد، مطرح کنند.
باور نادرست شماره ۳: بسیاری از واکسنها خطرات قابلتوجهی برای سلامت دارند.
واقعیت شماره ۳: تقریباً هر کاری که در زندگی انجام میدهیم با سطحی از خطر همراه است. خطر مرگ در اثر تصادف رانندگی حدود یک در ۶۷۰۰ است. احتمال غرق شدن در وان حمام حدود یک در ۸۴۰ هزار است. اما در مقایسه، خطر بروز یک واکنش شدید ناشی از واکسن بسیار ناچیز است؛ برای مثال، احتمال بروز واکنش شدید پس از واکسن سه گانه دیفتری، کزاز و سیاهسرفه (DTaP) حدود یک در یک میلیون است. با این وجود، اغلب ما بدون تردید سوار خودرو میشویم یا حمام میکنیم.
برای تقویت سیستم ایمنی خود چه میتوان انجام داد؟
پیروی از اصول کلی حفظ سلامت، مهمترین اقدامی است که میتوانید برای حفظ قدرت و کارایی سیستم ایمنی خود انجام دهید. تمامی بخشهای بدن، از جمله سیستم ایمنی، زمانی عملکرد بهتری دارند که در برابر عوامل آسیبرسان محیطی محافظت شوند و با سبک زندگی سالم حمایت گردند. برخی از مهمترین راهکارها عبارتاند از:
- برای پیشگیری از عفونتها اقداماتی از جمله شستوشوی مکرر دستها و پخت کامل گوشت را انجام دهید.
- واکسیناسیونهای توصیهشده را مطابق برنامه به موقع انجام دهید.
- از مصرف دخانیات خودداری کنید.
- رژیم غذایی سرشار از میوهها، سبزیجات و غلات کامل داشته باشید. مصرف چربیهای اشباع و قندها را به حداکثر ۱۰ درصد کل کالری دریافتی محدود کنید و مصرف گوشت قرمز و گوشتهای فراوریشده را به حداقل برسانید.
- بهطور منظم ورزش کنید. سعی کنید حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته داشته باشید.
- وزن خود را در محدوده سالم حفظ کنید.
- فشار خون خود را کنترل کنید.
- در صورت مصرف الکل، آن را تنها در حد اعتدال مصرف کنید.
- خواب کافی و باکیفیت داشته باشید.
- متناسب با سن و عوامل خطر خود، آزمایشها و غربالگریهای پزشکی توصیهشده را بهطور منظم انجام دهید.

