آبریزش بینی، عارضهای رایج است و به علل متعددی ایجاد میشود که از جمله آنها میتوان به هوای سرد یا خشک، آلرژی، سرماخوردگی یا التهاب بافتهای بینی اشاره کرد. ممکن است این عارضه بهتنهایی ظاهر شود یا با علائم دیگری نظیر گرفتگی بینی، عطسه و آبریزش چشمی همراه باشد. برای آشنایی بیشتر با علل و راهکارهای درمان آبریزش بینی و چشمی در این مطلب همراه ما باشید.
فواید آبریزش بینی در سرماخوردگی
ویروسها پوشش داخلی بینی و سینوسها را تحریک میکنند و باعث افزایش تولید مخاط میشوند. این مخاط ویروسها را به دام میاندازد و به خارج کردن آنها از بینی و سینوسها کمک میکنند. بنابراین آبریزش بینی در زمان سرماخوردگی، به خروج عوامل بیماریزا از بدن منجر میشود.
علت آبریزش بینی
هر چیزی که داخل بینی را تحریک کند میتواند باعث آبریزش بینی شود. با این حال علل این عارضه به صورت دقیقتر عبارتند از:
- سرماخوردگی؛
- آنفلوانزا؛
- سینوزیت حاد؛
- سینوزیت مزمن؛
- آلرژی؛
- مصرف بیشازحد اسپری ضداحتقان بینی؛
- تغییرات هورمونی؛
- وجود جسم خارجی در بینی؛
- مصرف برخی داروها (مانند داروهایی که برای درمان فشار خون بالا، اختلال نعوظ، افسردگی، تشنج و سایر شرایط پزشکی استفاده میشوند)؛
- پولیپ بینی؛
- رینیت غیرآلرژیک؛
- بارداری؛
- ویروس سنسیشیال تنفسی؛
- استعمال دخانیات.
نکته: برخی افراد بدون دلیلی شناختهشده، همیشه آبریزش بینی دارند. این حالت، رینیت غیرآلرژیک یا رینیت وازوموتور نامیده میشود.
علت سوزش و آبریزش چشم
آبریزش چشم به دلایل مختلفی رخ دهد و ممکن است در سنین مختلف، علل متفاوتی داشته باشد. در این بخش با شایعترین علل این عارضه آشنا میشویم.
علل شایع آبریزش چشم در گروههای سنی مختلف
- نوزادان و کودکان: انسداد مجاری اشکی، شایعترین علت آبریزش چشمی مداوم در نوزادان و کودکان است.
- بزرگسالان: انسدادِ مجاری اشکی به علتهایی مانند آسیب، عفونت و التهاب ممکن است باعث آبریزش چشمی در بزرگسالان شود.
- سالمندان: افتادگی پوست پلک که باعث اختلال در تخلیه صحیح اشک میشود، ممکن است منجر به آبریزش چشمی در سالمندان شود.
سایر علل آبریزش چشمی
- تولید مقدار زیادی اشک توسط غدد چشمی در پاسخ به خشک بودن سطح چشم؛
- گیر کردن یک جسم خارجی در چشم؛
- آلرژی؛
- عفونتهای ویروسی؛
- بلفاریت (التهاب پلک)؛
- سرماخوردگی؛
- خراش قرنیه؛
- زخم قرنیه؛
- اکتروپیون (برگشتنِ پلک به سمت بیرون)؛
- انتروپیون (برگشتنِ پلک به سمت داخل)؛
- برگشتن مژه به داخل چشم؛
- کراتیت (التهاب قرنیه)؛
- گلمژه؛
- عفونت مجاری اشکی؛
- فلج بل (وضعیتی که در آن یک سمت صورت به طور ناگهانی دچار ضعف میشود)؛
- سینوزیت مزمن؛
- آرتریت روماتوئید (وضعیتی که میتواند مفاصل و اندامها را درگیر کند)؛
- سندرم شوگرن (وضعیتی که میتواند باعث خشکی چشم و خشکی دهان شود)؛
- سندرم استیونز-جانسون (یک وضعیت نادر که پوست و غشاهای مخاطی را درگیر میکند).
علت آبریزش بینی مداوم
آبریزش مداوم یا مزمن بینی، رینوره مزمن نیز نامیده میشود و چندین علت متداول دارد. در این بخش با علل رایج این عارضه آشنا میشویم.
آلرژی
آلرژی شایعترین دلیل آبریزش مداوم بینی است و زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن، مادهای بیضرر مثل گرد گیاهان را به عنوان عامل خارجی خطرناک شناسایی کند. بدن برای به دام انداختن این عوامل خارجی، تولید مخاط بینی را افزایش میدهد و شخص دچار آبریزش بینی میشود.
نکته جالب توجه این است که بسیاری از افراد در بزرگسالی دچار آلرژی میشوند. بنابراین اگر بهتازگی این عارضه را تجربه میکنید، به پزشک مراجعه کرده و احتمال ابتلا به آلرژی را بررسی کنید.
رینیت غیرآلرژیک
رینیت غیرآلرژیک زمانی رخ میدهد که عاملی غیر از مواد آلرژن، پوشش داخلی بینی را ملتهب یا تحریک کند. علائم این عارضه مشابه رینیت آلرژیک هستند و حتی ممکن است عطسه و احتقان نیز داشته باشند. موارد زیر از جمله رایجترین محرکهای رینیت غیرآلرژیک هستند و میتوانند باعث آبریزش بینی مزمن شوند:
- تغییرات هورمونی؛
- مصرف برخی داروها؛
- غذاهای تند؛
- بوها یا رایحههای قوی؛
- استرس؛
- تغییرات آبوهوا.
سینوزیت مزمن
سینوزیت مزمن، التهاب حفره بینی و سینوسهاست که بیش از ۱۲ هفته طول میکشد و میتواند باعث آبریزش مداوم بینی شود.
پولیپ بینی
پولیپ بینی، تودههای غیرسرطانی هستند که در پوشش داخل بینی یا سینوسها ایجاد میشوند و به افزایش تولید مخاط بینی منجر میگردند. افرادی که پولیپ بینی دارند، ممکن است گرفتگی و آبریزش مداوم بینی و از دست رفتن حس بویایی را تجربه کنند.
گیر کردن جسم خارجی در بینی
گیر کردن چیزی در بینی، ممکن است باعث آبریزش مزمن شود. آبریزش بینی یکطرفه در کودکان نیز نشانهای از مسدود شدن یکی از سوراخهای بینی است.
نشت مایع مغزی نخاعی
مایع مغزی نخاعی مایع شفافی است که مغز و نخاع شما را احاطه کرده است. یک لایه بافتی، این مایع را داخل سر نگه میدارد. اما اگر این لایه بافتی آسیب ببیند، ممکن است مایع مغزی نخاعی بیرون بریزد و شخص دچار آبریزش بینی شود.
تومور پارانازال
تومورهای بدخیم سرطانی بینی یا سینوسها نادر هستند. اما اگر ایجاد شوند، میتوانند باعث آبریزش بینی شوند. تومور پارانازال، یکی از این تومورها است و معمولا فقط باعث آبریزش در سمت درگیر بینی میشود.
درمان آبریزش بینی
در اغلب موارد، آبریزش بینی خودبهخود از بین میرود و به درمان خاصی نیاز ندارد. اما در این میان استثناهایی هم وجود دارد که از جمله آنها عبارتند از:
- عفونت سینوسی: عفونت سینوسی معمولا خودبهخود برطرف میشود ولی اگر ظرف 10 روز بهتر نشد، ممکن است به آنتیبیوتیک، داروهای ضداحتقان یا اسپریهای استروئیدی بینی نیاز داشته باشد. اما توصیه ما این است که از مصرف خودسرانه دارو خودداری کنید و تجویز دارو را بر عهده پزشک بگذارید.
- آبریزش بینی مزمن: برای بررسی علت دقیقتر آبریزش بینی مزمن به پزشک مراجعه کنید. پولیپ بینی و انحراف تیغه بینی، از دلایل احتمالی آبریزش بینی مزمن هستند.
- وجود اجسام خارجی در بینی: پزشکان برای خارج کردن جسم خارجی از بینی، از ابزارهایی مانند پنس یا روشهایی مانند ساکشن و بازدم اجباری استفاده میکنند.
درمان آبریزش بینی کودکان
راهکارهای زیر به بهبود و مدیریت آبریزش بینی در کودکان کمک میکنند:
- هنگام خواب زیر سر کودک را بالاتر بیاورید؛
- به کودکان بزرگتر مایعات بیشتری بدهید. اما این مایعات باید بدون شکر باشند؛
- از دستگاه بخور سرد استفاده کنید. با این حال فراموش نکنید که رطوبت بیش از حد برای کودک مضر است. همچنین بهتر است که دستگاه بخور را هر روز با محلول ضدعفونیکننده تمیز کنید؛
- برای خارج کردن مخاط بینی، بینی کودک را شستوشو دهید. کافیست اسپری شستوشوی بینی را از داروخانه تهیه کنید و برای استفاده از آنها به توصیههای پزشک پایبند باشید. همچنین میتوانید با 1 فنجان آب گرم و یکدوم قاشق چایخوری نمک، در خانه این محلول را تهیه کنید؛
نکته: اسپری بینی برای کودکان زیر 2 سال توصیه نمیشود.
- اگر کودک شما آلرژی دارد، او را در معرض عوامل آلرژن قرار ندهید.
درمان حساسیت فصلی عطسه و آبریزش بینی
تب یونجه یا حساسیت فصلی با علائم مختلفی همراه است که از جمله آنها عبارتند از:
- گرفتگی یا احتقان بینی، عطسه و آبریزش بینی؛
- خارش بینی، گلو و چشم؛
- قرمزی یا آبریزش چشم.
داروهای زیر از جمله محصولات کارخانه داروسازی اکتوورکو هستند و اگر زیر نظر پزشک مصرف شوند، میتوانند به بهبود و کاهش علائم حساسیت فصلی کمک کنند.
- آلسیزن (ستیریزین): این دارو متعلق به نسل دوم آنتیهیستامینهاست و با مهار اثرات هیستامین، علائم حساسیت را از بهبود میدهد.
- اکتوبیلاست (بیلاستین): اکتوبیلاست نیز دارویی از نسل دوم آنتیهیستامینهاست و علاوه بر کاهش علائم حساسیت، علائم کهیر را نیز تسکین میدهد.
- فستوور (فکسوفنادین): این دارو با حداقل اثرات خوابآوری برای تسکین علائم حساسیت فصلی (تب یونجه) و کهیر مزمن تجویز میشود.
- هیدین® (دس لوراتادین): هیدین به کنترل واکنشهای آلرژیک و علائم آنها کمک میکند.
آبریزش بینی کودکان
سرماخوردگی کودکان ناشی از عفونت ویروسی بینی و گلو است و با علائمی نظیر گرفتگی و آبریزش بینی ظاهر میشود. جالب است بدانید که سرماخوردگی در میان کودکان بسیار شایع است و سالانه 6 تا 8 بار آنها را درگیر میکند. چراکه در نخستین سنین زندگی، بدن هنوز آمادگی کافی برای مقابله با عوامل بیماریزا را پیدا نکرده است.
توصیه ما این است که پس از مشاهده نخستین علائم سرماخوردگی در کودکان، به پزشک مراجعه کنید. اقدامات زیر نیز به بهبود علائم دلبند شما کمک میکنند:
- دادن مایعات فراوان به کودک؛
- مرطوب نگه داشتن اتاق کودک؛
- تمیز نگه داشتن داخل بینی کودک.
درمان سرماخوردگی و آبریزش بینی در بارداری
اگر در دوران بارداری دچار سرماخوردگی و آبریزش بینی شدید، از مصرف خودسرانه دارو خودداری کرده و برای دریافت داروهای مناسب به پزشک مراجعه کنید. با این حال راهکارهای خانگی زیر نیز میتوانند به کاهش احتقان و بهبود آبریزش بینی در این دوران کمک کنند:
- ورزش کردن: ورزش به تسریع و بهبود جریان خون کمک میکند و در نتیجه تورم عروق خونی و احتقان را کاهش میدهد. با این حال در خصوص نوع و میزان ورزش، با پزشک خود مشورت کنید؛
- نوشیدن مقدار زیادی آب؛
- خوابیدن در حالت نیمهنشسته.
درمان خانگی عطسه و آبریزش بینی
در این بخش به معرفی رایجترین و موثرترین راهکارهای خانگی برای تسکین آبریزش بینی میپردازیم. اگر آبریزش بینی شما ناشی از سرماخوردگی و آنفلوانزا است و با علائم دیگری همراه نیست، میتوانید از راهکارهای زیر کمک بگیرید.
- نوشیدن مایعات فراوان: نوشیدن مایعات، باعث رقیق شدن مخاط موجود در سینوسها میشود. در نتیجه مخاط حالت روانتری پیدا میکند و راحتتر خارج میشود. فراموش نکنید که برخی نوشیدنیها مثل قهوه و نوشیدنیهای الکلی، تاثیر معکوس دارند و بدن را کمآبتر میکنند.
- نوشیدن نوشیدنیهای داغ: نوشیدنیهای داغ مانند چای به باز شدن و کاهش گرفتگی راههای هوایی کمک میکنند و از این نظر از نوشیدنیهای سرد مفیدتر هستند. برخی چایهای گیاهی مانند چای بابونه، زنجبیل و نعناع حاوی ترکیبات ضداحتقان، ضدالتهاب و آنتیهیستامین نیز هستند. این چایها را بدون کافئین درست کرده و قبل از نوشیدن، بخار آنها را استنشاق کنید.
- بخور گرفتن: بر اساس مطالعات و تحقیقات، بخور گرفتن تجمع مخاط بینی را بهبود میدهد و طول دوره سرماخوردگی را حدود یک هفته کمتر میکند.
اکالیپتوس، نعناع فلفلی، رزماری و آویشن گیاهانی ضداحتقان هستند.بنابراین خوب است که گیاه خشکشده یا اسانس این گیاهان را به دستگاه بخور اضافه کنید.
- دوش آب گرم: دوش آب گرم نیز مانند حمام کردن، به کاهش آبریزش و گرفتگی بینی کمک میکند. برای اثرگذاری بیشتر، صورت و سینوسهای خود را مستقیم در مسیر بخار آب قرار دهید.
دمنوش برای سرماخوردگی و آبریزش بینی
پیش از معرفی بهترین دمنوشها برای سرماخوردگی و آبریزش بینی، باید نکته مهمی را یادآوری کنیم: تاکنون هیچ تحقیق و مطالعهای تاثیر دمنوش و نوشیدنیهای داغ روی درمان آبریزش بینی را اثبات نکرده است. اما شواهد زیادی نشان میدهند که برخی دمنوشهای گیاهی، علائم عفونتهای تنفسی را کاهش میدهند. بعضی از این دمنوشها عبارتند از:
- چای لیمو: نوشیدن چای لیمو یا افزودن لیمو به سایر انواع چایها، یکی از درمانهای خانگی محبوبی است که از گذشته در میان مردم رواج داشته است. لیمو حاوی مقدار زیادی ویتامین C است و مبارزه با سرماخوردگی را برای بدن آسانتر میکند.
- چای سبز: چای سبز آنتیاکسیدان زیادی دارد و در برابر عوامل عفونی به سیستم ایمنی بدن کمک میکند.
- چای گیاهی با عسل: چایهای گیاهی بهطور طبیعی بدون کافئین هستند، بنابراین بدن را دچار کمآبی نمیکنند و در ترکیب با عسل، به شل شدن خلط، تسکین درد و ناراحتی و سرکوب سرفه کمک میکنند.
سخن پایانی
ممکن است آبریزش بینی عارضهای آزاردهنده باشد ولی اغلب نشانه تلاش بدن برای دفع عوامل بیماریزا و بازیابی سلامتی بدن است. با این حال شناخت علل این عارضه و آگاهی از راهکارهای درمانی مناسب، به بهبودی هرچه سریعتر شما کمک میکند.
منابع: clevelandclinic، mayoclinic، medlineplus، mayoclinic، mayoclinic، healthline
