واکسن های کرونا و واکسیناسیون در ایران

نویسنده:
اکتوورکو
تاریخ انتشار:
18 دی 1400
Covid-Vaccine-Post-Img1

گسترش یک بیماری وابستگی بسیاری به محیط دارد. نحوه‌ ابتلا به بیماری، میزان کشندگی و مسری بودن آن، سطح بهداشت مردم و زمان پیدایش واکسن یا درمان برای آن بیماری، از جمله عوامل موثر بر گسترش یک بیماری هستند.

دکتر الهام یوسفی (داروساز)

در ایران اولین مورد ابتلا به کرونا ویروس به‌ صورت رسمی در 30 بهمن 1398 تأیید شد. پیش از این تاریخ، با انتشار سریع بیماری در نقاط مختلف جهان و گمانه‌زنی‌ها از احتمال ورود بیماری به ایران، در ایران نیز گفته‌هایی پیرامون آمادگی برای مقابله با این بیماری، از جمله تحقیقات برای ساخت واکسن مطرح شد. در این زمان تحقیقات پیرامون واکسن در تعدادی از کشورها آغاز شده بود، اما امکان، اثربخشی و زمان لازم برای ساخت این واکسن در ایران با ابهام بسیار روبرو بود.

تلاش برای تولید واکسن ویروس کرونا با کدگشایی ژنوم SARS-CoV-2 آغاز شد. تکنیک های مختلفی برای ساخت واکسن در حال بررسی است؛ این تکنینک ها شامل:

  • واکسن های ژنتیکی: واکسن هایی که از یک یا چند ژن خود ویروس کرونا برای تحریک واکنش سیستم ایمنی استفاده می کنند.
  • واکسن حامل ویروسی: واکسنی که برای رساندن ژن ویروس کرونا به سلول¬ها و تحریک واکنش ایمنی از ویروس استفاده می کند.

تاکنون واکسن‌هایی که موفق به دریافت تأییدیه مصرف در ایران شده‌اند عبارتند از:

  • واکسن کوواکسین؛

  • واکسن آسترازنکا؛

  • واکسن اسپوتینک V؛

  • واکسن سینوفارم.

  • عوارض شایع: شایع ترین عارضه موضعی درد در محل تزریق و شایع ترین عارضه سیستمیک سر درد و سپس ضعف، تب، درد و کوفتگی بدن، درد شکم، تهوع و استفراغ بوده است.
  • عوارض کمتر شایع: احساس گیجی، لرزش، تعریق، احساس سرما، سرفه و تورم در محل تزریق بوده است.
نام واکسناطلاعات واکسنافرادی که نباید واکسن را تزریق کنندافرادی که باید با احتیاط و با مشورت پزشک واکسن بزنندعوارض واکسن
کوواکسینکشور سازنده : هندوستان
نوع واکسن: ویروس غیرفعال
تعداد دوز(تزریق): 2 نوبت
فاصله بین دو نوبت : 28 روز
کاربرد گروه سنی : 18 سال به بالا
اثربخشی واکسن : 77.8 ٪
1- افرادی که حساسیت به هر یک از اجزای واکسن دارند؛
2- خانم های باردار و شیرده؛
3- افراد با بیماری های حاد و یا بیماری هایی که با تب همراهند، مانند کرونا؛
4- افراد زیر 18 سال.
1- در افرادی که مبتلا به بیماری های خونریزی دهنده یا اختلال انعقادی(هموفیلی) هستند یا داروهای رقیق کننده خون (ضد انعقاد) مصرف می کنند، واکسیناسیون باید در ساعت های اول بعد از دریافت فاکتورهای انعقادی انجام شود و محل تزریق حدود 30 دقیقه فشار داده شود.
2- افرادی که ضعف سیستم ایمنی دارند یا بیماری خودایمنی دارند باید با پزشک معالج خود مشورت کنند .
1- عوارض شایع: شایع ترین عارضه موضعی درد در محل تزریق و شایع ترین عارضه سیستمیک سر درد و سپس ضعف، تب، درد و کوفتگی بدن، درد شکم، تهوع و استفراغ بوده است.
2- عوارض کمتر شایع: احساس گیجی، لرزش، تعریق، احساس سرما، سرفه و تورم در محل تزریق بوده است.
اسپوتنیک Vکشور سازنده : روسیه
نوع واکسن: وایرال وکتور
تعداد دوز(تزریق): 2 نوبت
فاصله بین دو نوبت : حداقل 21 روز
کاربرد گروه سنی : 18 سال به بالا
اثربخشی واکسن : 91/6%
1- افرادی که سابقه واکنش های شدید حساسیتی دارند؛
2- افرادی که دچار بیماری حاد یا بدون تب هستند (این افراد حدود دو هفته بعد از بهبودی می توانند مراجعه نمایند)؛
3- افرادی که به دنبال تزریق نوبت اول دچار هر نوع عارضه شدید شده اند، منع مصرف تزریق نوبت دوم را دارند؛
4- خانم های باردار و شیرده.
1- افراد مبتلا به بیماری های مزمن کبدی، کلیوی، بیماری های متابولیک (دیابت کنترل نشده و اختلال عملکرد تیروئید)، اختلالات خونی مانند هموفیلی یا اختلالات انعقادی، صرع و سایر بیماری های اعصاب مرکزی و یا سکته مغزی، بیماری های عروق کرونر، التهاب عضلات قلب، بیماران مبتلا به بیماری های خودایمنی و مبتلایان به سرطان های بدخیم، باید قبل از تزریق با پزشک خود مشورت کنند.1- عوارض شایع: حالت شبه انفلوآنزای خفیف (تب، لرز، دردهای عضلانی و مفصلی، گلودرد، احتقان و آبریزش بینی، ضعف، احساس ناخوشی و سردرد) و یا درد و تورم و قرمزی در محل تزریق (این عوارض عموما خود به خود بهبود می یابند).
2- عوارض کمتر شایع: تهوع، بی اشتهایی، بزرگی غدد لنفی و به ندرت گیجی و سنکوپ.
سینوفارمکشور سازنده : چین
نوع واکسن: ویروس غیرفعال
تعداد دوز(تزریق): 2 نوبت
فاصله بین دو نوبت : 28 روز
کاربرد گروه سنی : 18 سال به بالا
اثربخشی واکسن : 79%
1- افرادی که سابقه آلرژی به این واکسن را دارند؛
2- افرادی که سابقه واکنش های حساسیتی یا بیماری مزمن شدید را دارند؛
3- افرادی که دچار بیماری حاد متوسط تا شدید با یا بدون تب هستند تا زمان بهبودی، ممنوعیت مصرف واکسن دارند؛
1- افراد مبتلا به اختلالات انعقادی و یا کاهش پلاکت خون، با نظر پزشک معالج واکسیناسیون انجام دهند و بعد از تزریق واکسن باید مراقب محل تزریق (از نظر خونریزی) باشند.
2- افراد با بیماری هموفیلی، بعد از تزریق فاکتور انعقادی واکسن بزنند.
3- افرادی که صرع، بیماری های عصبی پیشرونده و یا سابقه گیلن باره را دارند حتما با پزشک خود مشورت کنند .
1- عوارض خیلی شایع: درد در محل تزریق
2- عوارض شایع: تب موقت، احساس ضعف، سردرد، اسهال، قرمزی، سفتی، تورم و خارش در محل تزریق
3- عوارض ناشایع: بثورات پوستی در محل تزریق، تهوع و استفراغ، خارش در محل غیر از تزریق، درد عضلانی، درد مفاصل، خواب آلودگی و گیجی
آسترازنکاکشور سازنده : کره جنوبی
نوع واکسن: وایرال وکتور
تعداد دوز(تزریق): 2 نوبت
فاصله بین دو نوبت : 12 هفته
کاربرد گروه سنی : 18 سال به بالا
اثربخشی واکسن : 76٪
1- افرادی که سابقه واکنش های حساسیتی (آنافیلاکسی)دارند.
2- افرادی که تب بالای 38 درجه دارند.
3- افرادی که به دنبال تزریق نوبت اول دچار هر نوع عارضه شدید شده اند، منع مصرف نوبت دوم واکسن را دارند.
1- افرادی که مبتلا به بیماری های خونریزی دهنده یا اختلال انعقادی(هموفیلی) هستند یا داروهای رقیق کننده خون (ضد انعقاد) مصرف می کنند، واکسیناسیون باید در ساعت های اول بعد از دریافت فاکتورهای انعقادی انجام شود و محل تزریق حدود 30 دقیقه فشار داده شود.
2- افرادی که ضعف سیستم ایمنی دارند یا بیماری خود ایمنی دارند باید با پزشک معالج خود مشورت کنند .
1- حساسیت به لمس، تورم و یا قرمزی ناحیه تزریق، سردرد یا درد عضلانی، درد مفاصل، لرز و تب (اگر 48 ساعت بعد شروع شود یا 48 ساعت به طول بینجامد بهتر است خود را قرنطینه کنید)، حالت تهوع و یا استفراغ، تورم غدد زیر بغل یا گردن در سمت تزریق.
در صورت بروز عوارضی چون کوتاهی تنفس، درد قفسه سینه، ورم پا و درد شکمی و علایم نورولوژی مثل سردرد شدید و مقاوم یا تاری دید، حتما به پزشک مراجعه کنید .

دسترسی عادلانه به واکسن های ایمن و موثر برای پایان دادن به پاندمی کووید -19 حیاتی است، تا کنون محققان تعداد زیادی از واکسن ها را مورد مطالعه و بررسی قرار داده اند. با انتشار نتایج تحقیقات فاز نهایی واکسن توسط شرکت‌های فایزر و بیوان‌تک، آکسفورد-آسترازنکا و …، چندی بعد در ایران نیز اعلام کردند که واکسن‌های ایرانی هم به آستانه ورود به مراحل تست انسانی رسیده‌ اند.

از آنجا که ظرفیت تولید واکسن و تامین آن با چالش هایی روبروست، بنابراین همه قادر نخواهند بود که در یک زمان واکسن دریافت کنند. گروه‌های دارای اولویت باید مشخص شوند. سازمان بهداشت جهانی توصیه کرده که این گروه‌ها عبارتند از کادر درمان (برای محافظت از نظام بهداشت و درمان) و افرادی که در معرض خطر بیشتر مرگ ناشی از بیماری کرونا قرار دارند، به مانند افراد مسن و افرادی که دارای بیماری های زمینه ای هستند. دیگر کارکنان بخش‌های ضروری به مانند معلم‌ ها و مددکاران اجتماعی نیز باید در اولویت بعدی قرار گیرند و پس از آنها و با تأمین واکسن بیشتر، دیگر گروه‌ها واکسن دریافت کنند 

واکسن های ایمن و موثر یکی از مهم ترین ابزارها جهت  تغییر زنجیره انتقال این بیماری هستند: اما در آینده باید هم چنان به پوشیدن ماسک، تمیز کردن دست ها، اطمینان از تهویه مناسب در فضاهای بسته، فاصله فیزیکی و اجتناب از ازدحام جمعیت ادامه دهیم.

واکسیناسیون به این معنا نیست که دیگر نباید احتیاط کرد و خود و دیگران را در معرض خطر قرار دهیم، به ویژه به این دلیل که تحقیقات هنوز در مورد میزان اثربخشی واکسن ها نه تنها در برابر بیماری بلکه در برابر عفونت و انتقال نیز ادامه دارد.

با امید به این که با تدابیر و برنامه ریزی بهتر، به زودی تمامی افراد سرزمینمان واکسینه شوند و با این بیماری قوی تر از قبل مبارزه کنیم.

مطالب مرتبط

Colon polyps

پولیپ روده

Glucosamine

تاثیر گلوکوزامین در سلامت مفاصل

Cold duration

آنچه باید درباره مدت زمان ماندگاری سرماخوردگی معمولی بدانید

اطلاع رسانی به پزشک

چرا باید لیست داروها و مکمل‌های مصرفی خود را به پزشک ارائه دهید؟

نوشته روی بلیستر (ورقه) داروها نشانه چیست؟

نوشته روی بلیستر (ورقه) داروها نشانه چیست؟