جوش یا آکنه چرا ایجاد می شود و چگونه می توان آن را درمان کرد؟

پوست، منافذ بسیار کوچکی دارد که ممکن است توسط چربی، باکتری، سلول‌های مرده پوست و آلودگی مسدود شوند و جوش را به وجود آورند. آکنه، یک بیماری پوستی است که باعث ایجاد جوش می‌شود. اگرچه آکنه خطر جدی برای سلامت کلی بدن ندارد، اما می‌تواند دردناک باشد یا باعث ایجاد جای زخم شود. خوشبختانه راهکارهای درمانی مختلفی برای این عارضه وجود دارد. در ادامه مطلب دلایل ابتلا به آکنه صورت و راهکارهای رفع آن را بررسی می‌کنیم.

آکنه (جوش صورت) چیست؟

آکنه، یک بیماری شایع پوستی است که در آن منافذ پوست مسدود می‌شوند. انسداد منافذ باعث ایجاد جوش‌های سرسیاه، سرسفید و انواع دیگر جوش‌ها می‌شود. جوش‌ها برجستگی‌های چرکی و گاهی دردناک روی پوست هستند.

جوش ممکن است در هر نقطه‌ای از پوست اتفاق بیفتد، اما شایع‌ترین نواحی شامل صورت و گردن، شانه‌ها، کمر و قفسه سینه هستند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ۴/۹ درصد از مردم در سراسر جهان به آکنه مبتلا هستند. اما خوشبختانه راهکارهای درمانی متعددی برای کاهش جوش و به حداقل رساندن رَد آنها وجود دارد.

انواع مختلف آکنه و جوش صورت

اگر جوش داشته باشید، ممکن است ترکیبی از انواع مختلف جوش‌ها را مشاهده کنید. جوش‌های سرسفید و سرسیاه که هر دو تحت عنوان کومدون شناخته می‌شوند، شایع‌ترین ضایعات آکنه هستند:

• جوش‌های سرسیاه، یا کومدون‌های باز، در سطح پوست شما باز هستند. اکسیژن موجود در هوا (نه آلودگی) باعث تیره دیده شدن سطح این جوش‌ها می‌شود.
• جوش‌های سرسفید، یا کومدون‌های بسته، به صورت برجستگی‌هایی زیر سطح پوست شما تشکیل می‌شوند. این جوش‌ها به رنگ پوست هستند.
• ضایعات التهابی که با احتمال بالاتری زخم روی پوست به جای می‌گذارند، شامل موارد زیر هستند:
• پاپول‌ها: این برجستگی‌های کوچک، قرمز و سفت در اثر التهاب یا عفونت فولیکول‌های مو ایجاد می‌شوند.
• پوسچول‌ها: در نوک این جوش‌های قرمز رنگ، چرک وجود دارد.
• ندول‌ها: این توده‌های سفت و اغلب دردناک در زیر سطح پوست ایجاد می‌شوند.
• کیست‌ها: این توده‌های زیرپوستی، بزرگ و حاوی چرک هستند و معمولا دردناکند.

جوش سر سفید

جوش‌های سرسفید، نوعی آکنه هستند. چربی و سلول‌های مرده پوست باعث انسداد فولیکول‌های مو یا غدد سباسه (غدد چربی) می‌شوند و جوش سرسفید را روی پوست ایجاد می‌کنند. در واقع جوش‌های سرسفید، عارضه بسیار شایع پوستی هستند که بیشتر صورت، گردن، پشت و قفسه سینه را درگیر می‌کنند.

دلایل مختلفی باعث بروز این جوش‌ها می‌شوند که از جمله آنها می‌توان به چربی بیش از حد پوست و تحریک فولیکول‌های مو اشاره کرد. جوش‌های سرسفید در دوران نوجوانی شایع‌تر هستند، اما تقریبا همه افراد در مقطعی از زندگی خود دچار این نوع جوش‌ها می‌شوند. برخی از داروهایی که می‌توان زیر نظر پزشک برای رفع جوش‌های سرسفید استفاده کرد، عبارتند از:

• اسید سالیسیلیک
• اسید آزالئیک
• بنزوئیل پراکسید
• رتینوئیدها

جوش سر سیاه

جوش‌های سرسیاه، عارضه پوستی شایعی هستند که بیشتر صورت، گردن، پشت و قفسه سینه را درگیر می‌کنند. این جوش‌ها برجستگی‌های سَر بازی روی پوست هستند که داخل آنها چربی اضافی و سلول‌های مرده وجود دارد. این جوش‌ها معمولا نوجوانان و جوانانی که دچار تغییرات هورمونی هستند را درگیر می‌کنند. از جمله داروهایی که ممکن است به درمان این جوش‌ها کمک کنند، عبارتند از:

• اسید سالیسیلیک
• اسید آزالئیک
• بنزوئیل پراکسید
• رتینوئیدها

جوش التهابی

آکنه التهابی باعث ایجاد ضایعات قرمز، متورم و دردناک روی پوست می‌شود. این نوع آکنه اغلب روی صورت، پشت کمر، قفسه سینه و شانه ها به چشم می‌آید. پوسچول‌ها، ندول‌ها یا کیست‌ها از انواع جوش‌های التهابی محسوب می‌شوند که حاوی باکتری، چرک، سلول‌های مرده پوست و چربی اضافی هستند. برای درمان آکنه التهابی می‌توان از برخی شوینده‌ها و کرم‌های بدون نسخه استفاده کرد، اما بهتر است برای پیشگیری و برطرف کردن این جوش‌ها از یک متخصص پوست کمک بگیرید.

از جمله راهکارهای درمانی جوش‌های التهابی عبارتند از:

• اسید آزالئیک
• بنزوئیل پراکسید
• نیاسینامید (نوعی ویتامین B3 که اثرات ضدالتهابی، مرطوب‌کننده و تسکین‌دهنده دارد.)
• رتینوئیدها
• اسید سالیسیلیک
• آنتی بیوتیک‌های موضعی

کیست‌ها و ندول‌ها

ندول‌ها نوعی جوش التهابی هستند که باعث ایجاد توده‌های سفت و دردناک در زیر پوست و ظاهر شدن برجستگی‌های قرمز روی سطح پوست می‌شوند. درمان این نوع آکنه باید توسط پزشک متخصص انجام شود. عدم درمان ندول‌ها می‌تواند منجر به ایجاد اسکارهای شدید شود. برای درمان این آکنه‌ها، داروها و کرم‌های موضعی توسط پزشک تجویز می‌شود.

کیست‌های پوستی، توده‌های گردی هستند که اغلب با مایع یا چرک پر شده‌اند. این کیست‌ها اغلب بی‌خطر هستند و نیازی به درمان ندارند؛ اما در صورتی که این کیست‌ها عفونی، بزرگ و دردناک شده باشند، اقدام به درمان (برداشتن کیست پوستی) توصیه می‌شود.

آکنه بزرگسالی

افراد ممکن است به دلیل ژنتیک، تغییر سطح هورمون‌ها، وجود برخی باکتری‌ها یا تحریک ناشی از محصولات مراقبتی پوست یا مو، دچار آکنه بزرگسالی شوند. درمان این نوع آکنه، معمولا به علت بروز آن بستگی دارد.

اگرچه آکنه بیشتر در دوران بلوغ رخ می‌دهد، اما بزرگسالان را نیز درگیر می‌کند. به نظر می‌رسد آکنه بزرگسالی در زنان شایع‌تر از مردان است. آکنه بزرگسالی می‌تواند خفیف، متوسط یا شدید باشد:

• آکنه بزرگسالی خفیف ممکن است شامل جوش‌های سرسیاه، سرسفید یا پوسچول‌های کوچک باشد؛
• آکنه بزرگسالی متوسط ممکن است شامل پاپول‌ها نیز باشد که بین یک چهارم تا سه چهارم صورت یا بدن را درگیر می‌کنند؛
• آکنه بزرگسالی شدید اغلب با قرمزی شدید یا تغییر پوست، تورم، تحریک و کیست‌های عمیق همراه است.

دلایل ایجاد آکنه

انسداد فولیکول‌های مو یا منافذ پوست باعث ایجاد جوش می‌شود. فولیکول‌های مو، لوله‌های کوچکی هستند که یک تار مو را در خود جای می‌دهند. چندین غده به این فولیکول‌ها، موادی را ترشح می‌کنند. زمانی که مقدار زیادی ماده داخل فولیکول مو تجمع پیدا کند، انسداد اتفاق می‌افتد. منافذ پوست ممکن است توسط موارد زیر مسدود شوند:

•  سبوم: ماده‌ای روغنی که در واقع نوعی سد محافظ برای پوست به حساب می‌آید.
• باکتری‌ها: به طور طبیعی تعداد کمی باکتری روی پوست زندگی می‌کنند. اگر تعداد باکتری‌ها بیش از حد طبیعی باشد، ممکن است منافذ پوست را مسدود کنند.
• سلول‌های مرده پوست: سلول‌های پوست به صورت مرتب می‌ریزند تا فضا برای رشد سلول‌های جدید باز شود. وقتی پوست سلول‌های مرده را آزاد می‌کند، ممکن است این سلول‌ها در فولیکول‌های مو گیر کنند.

وقتی منافذ پوست مسدود می‌شوند، موادی که به آنها اشاره کردیم، فولیکول مو را می‌بندند و باعث ایجاد جوش می‌شوند. این وضعیت، التهاب را به همراه دارد که به صورت درد و تورم احساس می‌شود. همچنین می‌توان التهاب را از طریق تغییر رنگ پوست، مانند قرمزی اطراف جوش مشاهده کرد.

چه عواملی جوش صورت را بدتر می‌کنند؟

برخی عوامل ممکن است باعث تحریک جوش شوند یا آن را تشدید کنند:

• تغییرات هورمونی: آندروژن‌ها هورمون‌هایی هستند که طی دوران بلوغ در پسران و دختران افزایش می‌یابند و باعث بزرگ شدن غدد سباسه و تولید بیشتر سبوم می‌شوند. تغییرات هورمونی در میانسالی، به ویژه در زنان، نیز ممکن است منجر به بروز جوش شود.
• مصرف برخی داروها: داروهای حاوی کورتیکواستروئیدها، تستوسترون یا لیتیوم ممکن است باعث تحریک آکنه شوند.
• رژیم غذایی: مطالعات نشان می‌دهند که مصرف برخی مواد غذایی از جمله مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات مانند نان و چیپس، ممکن است باعث تشدید آکنه شود. بررسی اینکه آیا پیروی از یک رژیم غذایی خاص برای افراد مبتلا به آکنه مفید است یا خیر، نیاز به پژوهش‌های بیشتری دارد.
• استرس: استرس باعث ایجاد جوش نمی‌شود، اما اگر از قبل جوش داشته باشید، ممکن است آن را تشدید کند.

جالب است بدانید بر خلاف باور عموم، عوامل زیر تاثیر کمی بر جوش صورت دارند:

• شکلات و غذاهای چرب: خوردن شکلات یا غذاهای چرب تاثیر بسیار کم یا هیچ تاثیری بر آکنه ندارند.
• رعایت بهداشت: آکنه صورت ناشی از کثیف بودن پوست نیست. در واقع شستشوی بیش از حد یا تمیز کردن پوست با صابون‌ها یا مواد شیمیایی قوی باعث تحریک پوست می‌شود و می‌تواند آکنه را بدتر کند.
• استفاده از لوازم آرایشی: لوازم آرایشی، لزوما آکنه را بدتر نمی‌کنند، به ویژه اگر از محصولات آرایشی فاقد چربی استفاده کرده و به طور منظم آرایش خود را پاک کنید.

آکنه هورمونی چیست و چه تفاوتی با دیگر آکنه ها دارد؟

آکنه هورمونی در بزرگسالی ایجاد می‌شود و ممکن است شامل جوش‌های سرسیاه و سرسفید تا کیست‌های دردناک باشد. آکنه هورمونی با تولید بیش از حد سبوم (ماده‌ای چرب در غدد پوستی) مرتبط است که باعث مسدود شدن منافذ پوست و در نتیجه ایجاد جوش می‌شود. اگرچه آکنه هورمونی اجتناب‌ناپذیر است، اما خوشبختانه می‌توان آن را درمان کرد تا از ایجاد جوش‌های جدید در آینده جلوگیری شود.

دلایل ابتلا به آکنه هورمونی در جدول زیر خلاصه شده است:

برای درمان آکنه چه کنیم؟

روش‌های مختلفی برای درمان آکنه وجود دارد که بسته به سن، نوع آکنه‌ای که فرد دارد و شدت آن متفاوت است. پزشک ممکن است مصرف داروهای خوراکی، داروهای موضعی یا سایر درمان‌های دارویی را برای پوست توصیه کند. هدف از درمان آکنه، جلوگیری از تشکیل جوش‌های جدید و بهبود آکنه‌های موجود روی پوست شما است.

درمان سریع جوش صورت برای مواقع ضروری

هیچ راه حلی برای رفع فوری جوش وجود ندارد، اما به کمک راهکارهایی می‌توان مدت زمان درمان آکنه را کوتاه‌تر کرد. اگر اغلب دچار جوش می‌شوید، بهتر است نزد متخصص پوست مراجعه کنید، اما برای جوش‌هایی که گاه به گاه ایجاد می‌شوند، از راهکارهای زیر کمک بگیرید:

• استفاده از بنزوئیل پراکسید: این ماده به صورت کرم یا ژل در دسترس است. بنزوئیل پراکسید با از بین بردن باکتری‌هایی که منافذ پوست را مسدود می‌کنند و باعث التهاب می‌شوند، به رفع جوش کمک می‌کند. اما باید به مقدار بسیار کم روی محل جوش استفاده شود.
• محصولات حاوی سالیسیلیک اسید: این ماده به باز شدن منافذ پوست کمک کرده و پوست را به طور ملایم لایه‌برداری می‌کند. از سالیسیلیک اسید در انواع محصولات ضد آکنه استفاده می‌شود.
• گذاشتن یخ روی جوش: یخ می‌تواند به طور موقت التهاب را کاهش دهد، اما اثر آن به سرعت از بین می‌رود.
• روغن درخت چای: مقدار کمی روغن درخت چای رقیق‌شده به تسکین آکنه کمک می‌کند. با این حال برخی افراد به این ماده حساسیت دارند.

جای جوش چگونه درمان می‌شود؟

پیش از انتخاب هر روش درمانی برای جای جوش، بهتر است از یک متخصص پوست مشورت بگیرید. همچنین پزشک مشخص می‌کند آیا علائم روی پوست شما واقعا جای جوش هستند یا یک مشکل پوستی دیگر.

درمان خانگی آکنه

رایج‌ترین روش‌های درمان طبیعی آکنه شامل موارد زیر هستند:

• آلوئه‌ورا: ژل آلوئه‌ورا، تسکین‌دهنده پوست است و خواص ضد‌التهابی دارد. این ماده به تسکین جوش قرمز و تحریک‌شده کمک می‌کند.
• عسل: عسل خواص ضدباکتریایی دارد و بر اساس شواهدی، عسل می‌تواند زخم‌های پوستی را تسکین دهد.
• روغن درخت چای: شواهد نشان می‌دهند روغن درخت چای می‌تواند به مقابله با آکنه کمک کند.
• زینک: چندین مطالعه نشان می‌دهند زینک می‌تواند آکنه را بهبود دهد. زینک موضعی ممکن است به متعادل کردن چربی پوست کمک کند و شواهد نشان می‌دهند که برای آکنه خفیف مفید است.
• گوگرد: این ماده، درمانی موثر برای آکنه است که برای پوست های حساس‌تر بیشتر کاربرد دارد. این ماده خاصیت ضدباکتریایی دارد و به جدا شدن سلول‌های مرده‌ای که منافذ پوست را مسدود می‌کنند، کمک می‌کند. گوگرد در صابون‌ها و شوینده‌ها وجود دارد.

سخن پایانی

گاهی اوقات مراقبت از پوست برای رفع آکنه‌ها در خانه کافی نیست و به درمان تخصصی زیر نظر پزشک نیاز است. برای جلوگیری از ایجاد جای زخم، جوش صورت را دستکاری نکنید. خوشبختانه آکنه موقتی است و با درمان مناسب زیر نظر پزشک از بین خواهد رفت.

منابع: healthline، clevelandclinic، nhs، mayoclinic، healthline، clevelandclinic، health.clevelandclinic