کلسترول بالا وضعیتی است که در آن سطح چربی خون از حد طبیعی فراتر میرود و به آن هایپرلیپیدمی یا هایپرکلسترولمی نیز گفته میشود. ممکن است کلسترول بالا باعث بروز بیماریهای قلبیعروقی و فشار خون بالا شود. اما خوشبختانه راهکارهای مختلفی برای کنترل آن وجود دارد که در ادامه مطلب مورد بررسی قرار میگیرند.
علائم چربی خون بالا
در اغلب موارد کلسترول بالا هیچ علامتی ندارد و تنها با آزمایش خون مشخص میشود. حتی یک دونده ماراتن نیز میتواند کلسترول بالایی داشته باشد. بنابراین ممکن است تا زمانی که این عارضه باعث بروز مشکلات دیگر نشود، فرد از بیماری خود بیخبر بماند.
علت چربی خون بالا چیست؟
سبک زندگی و ژنتیک هر دو در ابتلا به کلسترول بالا نقش دارند. روشن است که عامل ژنتیک، قابلکنترل نیست اما موارد زیر سبک زندگی ما را تشکیل میدهند و میتوانند در احتمال ابتلا به کلسترول بالا دخیل باشند:
- استعمال دخانیات: دود سیگار و تنباکو، کلسترول خوب (HDL) را کاهش و کلسترول بد (LDL) را افزایش میدهد؛
- استرس زیاد: استرس با ایجاد تغییرات هورمونی در بدن، تولید کلسترول را بالا میبرد؛
- نوشیدن الکل: نوشیدن مقادیر زیاد الکل، میتواند سطح کلسترول بدن را افزایش بدهد؛
- کمتحرکی: فعالیت بدنی مانند تمرینات هوازی به بهبود سطح کلسترول کمک میکند. بنابراین اگر کارمند هستید یا در طول روز زیاد مینشینید، بدن شما بهاندازه کافی کلسترول خوب (HDL) تولید نخواهد کرد.
- رژیم غذایی ناسالم: برخی مواد غذایی میتوانند سطح کلسترول بدن را افزایش یا کاهش دهند. بنابراین پایبندی به یک رژیم غذایی سالم در بهبود سطح کلسترول بدن موثر است.

درمان چربی خون
اصلاح سبک زندگی و مصرف دارو زیر نظر پزشک، از اصلیترین راهکارهای درمان هایپرلیپیدمی هستند. در این بخش با داروهای مرتبط و در بخش بعدی با نکاتی برای اصلاح سبک زندگی آشنا میشویم.
- کروزت (ازتیمایب/رزوواستاتین): کروزت یک داروی تجویزی ترکیبی است که با کمک دو دارو سطح کلسترول بد خون (LDL) را کاهش میدهد.
- رزورکسین (رزوواستاتین): رزورکسین به کاهش سطح کلسترول کمک میکند و در نتیجه، خطر سکته مغزی و حمله قلبی را کاهش میدهد. مصرف این دارو (زیر نظر پزشک) در کنار ورزش منظم و رژیم غذایی سالم میتواند بهترین نتایج را به همراه داشته باشد.
- آتورواستاتین (آتورکسین): آتورواستاتین به کاهش کلسترول بد و تریگلیسیرید و افزایش کلسترول خوب کمک میکند. این دارو در برخی افراد باعث کاهش خطر ابتلا به حمله قلبی، سکته مغزی و مشکلات قلبی نیز میشود.
همه این داروها توسط شرکت داروسازی اکتوورکو تولید میشوند. شما میتوانید با در دست داشتن نسخه پزشک، این داروها را از تمامی داروخانههای کشور تهیه کنید.
درمان خانگی چربی خون
مصرف غذاها و نوشیدنیهای سالم و تغییر سبک زندگی، از بهترین درمانهای خانگی هایپرلیپیدمی هستند. از جمله راهکارهای اصلاح سبک زندگی عبارتند از:
- ترک سیگار و سایر دخانیات؛
- حفظ وزن در محدوده طبیعی؛
- فعالیت بدنی منظم؛
- پایبندی به یک رژیم غذایی سالم (مثل محدود کردن غذاهای حاوی کلسترول و مصرف مقادیر بالای فیبر، میوه، سبزیجات و اسیدهای چرب امگا-3)؛
- پرهیز از مصرف الکل؛
- مدیریت استرس.
برای کاهش چربی خون چه بخوریم؟
برای کمک به کاهش هایپرلیپیدمی، مصرف مواد غذایی زیر پیشنهاد میشود:
- زالزالک: زالزالک درختچهای از خانواده رز است که در گذشته برای درمان مشکلات قلبی استفاده میشده است. برخی مطالعات حاکی از آن است که زالزالک میتواند به درمان نارساییهای خفیف قلبی کمک کند، اما هنوز شواهد کافی مبنی بر تاثیر این گیاه بر سایر بیماریهای قلبی وجود ندارد. نکته مهم دیگر این است که زالزالک با برخی داروها و گیاهان دارویی تداخل دارد.
- تخم کتان: برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف تخم کتان یا روغن آن میتواند به کاهش کلسترول، بهویژه در افراد مبتلا به کلسترول بالا و زنان یائسه کمک کند.
- روغن ماهی و مکملهای امگا 3: ماهیهایی مانند سالمون، قزلآلا و ساردین و همچنین گردو، سویا و روغن کانولا حاوی امگا-3 هستند. اسیدهای چرب امگا-۳ تریگلیسریدها را کاهش میدهند، فشار خون را پایین میآورند و خطر لخته شدن خون را کم میکنند.
- سیر: بر اساس برخی مطالعات، مصرف سیر میتواند به کاهش فشار خون و کلسترول خون و کند شدن پیشرفت تصلب شرایین کمک کند.
- بادام و سایر مغزها: مغزهایی مانند بادام و گردو میتوانند به بهبود سطح کلسترول کمک کنند.
- روغن زیتون: روغن زیتون جایگزینی سالم برای چربیهای حیوانی است و خطر سکته قلبی را کاهش میدهد.

صبحانه برای چربی خون بالا
اگر هایپرلیپیدمی دارید یا به فکر پیشگیری از این بیماری هستید، خوب است که گزینههای زیر را در وعده صبحانه بگنجانید:
- اوتمیل یا جو دوسر پرک: اوتمیل حاوی مقدار زیادی فیبر محلول است. فیبر محلول در دستگاه گوارش به کلسترول بد (LDL) متصل میشود و به دفع آن از بدن کمک میکند.
- اسکرامبل سفیده تخممرغ با اسفناج: سفیده تخممرغ گزینهای مغذی، پروتئینی و بدون کلسترول است. برای تهیه این اسکرامبل، سفیده چند عدد تخممرغ را هم زده و با مقداری اسفناج تازه و روغن زیتون مخلوط کنید.
- اسموتی پروتئین وی: برخی مطالعات حاکی از آن هستند که مکملهای پروتئین وی ممکن است به کاهش کلسترول LDL و تریگلیسریدها کمک کنند؛ بهویژه در افراد دارای اضافهوزن. برای تهیه یک اسموتی مغذی، ماست کمچرب، یخ، انواع توت و یک پیمانه پودر پروتئین وی را ترکیب کنید.
بهترین دمنوش برای چربی خون
دمنوشها علاوه بر طعم دلپذیر، ترکیباتی دارند که ممکن است به بهبود سطح چربی خون کمک کنند. برخی از آنها سرشار از آنتیاکسیدان هستند و میتوانند در کاهش کلسترول نقش داشته باشند. در ادامه بر اساس نتایج پژوهشهای علمی، با چند دمنوش موثر در تنظیم چربی خون آشنا میشویم:
- چای ترش: در میان تمام دمنوشهای گیاهی چای ترش بالاترین میزان آنتیاکسیدان را دارد. ممکن است این آنتیاکسیدانها به کاهش سطح کلسترول بدن کمک کنند.
- چای سبز: این چای باعث کاهش قابلتوجه کلسترول بد (LDL) میشود، اما بر کلسترول خوب (HDL) تاثیری ندارد.
- چای زنجبیل: چای زنجبیل معمولا به عنوان آرامکننده معده شناخته میشود، اما ممکن است به کنترل کلسترول نیز کمک کند.
- چای نعناع: مطالعه دیگری نشان میدهد که چای نعناع فلفلی میتواند با کمک به تولید صفرا، کلسترول را کاهش دهد. صفرا حاوی کلسترول است، بنابراین افزایش تولید صفرا میتواند به استفاده بهتر بدن از کلسترول کمک کند.
سرکه سیب برای چربی خون
نتایج تحقیقاتی که تاکنون در خصوص تاثیر سرکه سیب روی چربی انجام شده به شرح زیر است:
- سرکه سیب به کاهش وزن کمک میکند؛
- سرکه سیب سطح کلسترول خوب (HDL) را افزایش داده و میزان تریگلیسیریدها و کلسترول بد (LDL) را کاهش میدهد.
با این حال تایید اثربخشی سرکه سیب روی هایپرلیپیدمی به مطالعات بیشتری نیاز دارد.

چربی خون در آزمایش باید چند باشد؟
مقادیر مطلوب چربی خون در آزمایش (برای فرد بزرگسال سالم):
- کلسترول تام: کمتر از 200 mg/dL
- کلسترول بدLDL) ): کمتر از 100 mg/dL(در افراد پرخطر حتی کمتر از70mg/dL)
- کلسترول خوب (HDL): در آقایان بالاتر از 40 و در خانمها بالاتر از 50 mg/dL
عوارض هایپرلیپیدمی
با بالا رفتن کلسترول خون، مقدار زیادی پلاک در دیواره شریانها تجمع پیدا میکند و فرد اصطلاحا دچار تصلب شرایین میشود. با گذشت زمان، تصلب شرایین باعث باریک شدن شریانها و کاهش جریان خون میشود. در نتیجه ممکن است شخص یکی یا همه عوارض زیر را تجربه کند:
- درد قفسه سینه (آنژین): گرفتگی شریانهایی که خون را به قلب میرسانند، ممکن است باعث درد قفسه سینه یا سایر علائم مربوط به بیماری گرفتگی رگهای قلبی شود.
- سکته قلبی: در صورت کنده شدن یا پارگی پلاکهای چربی تشکیل شده در دیواره عروق، لخته خون ایحاد میشود. این لختهها میتوانند منجر به انسداد عروق مختلف شوند و اگر این اتفاق در عروق قلب بیفتد، میتواند منجر به سکته قلبی شود.
- سکته مغزی: اگر لختههای خون، جریان خون به بخشی از مغز را مسدود کنند، فرد دچار سکته مغزی میشود.
سخن پایانی
در این مطلب با علل، علائم، روشهای درمان و راهکارهای خانگی موثر برای کنترل هایپرلیپیدمی آشنا شدیم. همچنین دیدیم که اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و در صورت نیاز، مصرف دارو زیر نظر پزشک از موثرترین روشها برای کاهش چربی خون و پیشگیری از بیماریهای قلبیعروقی هستند.
به یاد داشته باشید که کنترل چربی خون اقدامی کوتاهمدت نیست، بلکه بخشی از یک سبک زندگی سالم و پایدار است. شما چه تغییراتی برای حفظ سلامت قلب و کنترل چربی خون در برنامه روزانه خود ایجاد کردهاید؟
منابع: clevelandclinic، mayoclinic، healthline، mayoclinic، webmd











