ورود باکتری ها و ویروس ها به گوش میانی (فضای پشت پرده گوش) منجر به عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) می شود.
در صورت بروز عفونت گوش در کودک، گوش میانی پر از چرک شده و به پرده گوش فشار وارد میکند. این فشار موجب احساس درد در کودک میشود.
علائم
درد گوش شایع ترین نشانه عفونت گوش میانی است. همچنین کودکان ممکن است علائم زیر را نیز تجربه کنند:
- تب؛
- مشکل در خوردن، نوشیدن و خوابیدن؛
جویدن، مکیدن یا دراز کشیدن می تواند باعث ایجاد تغییرات فشاری دردناک در گوش میانی شود.
بچههای بزرگتر میتوانند از درد گوش شکایت کنند، اما خردسالان ممکن است فقط گوش خود را بکشند یا بیقرار شوند و بیش از حد معمول گریه کنند.
اگر فشار عفونت پشت پرده گوش زیاد شود، ممکن است باعث پارگی پرده گوش و خروج چرک از گوش شود. عفونت گوش میانی یکی از علل شایع پارگی پرده گوش در کودکان است. کودکی که دچار پارگی پرده گوش شده است ممکن است احساس سرگیجه یا حالت تهوع کند و در گوش خود صدای زنگ یا وزوز داشته باشد.
علت عفونت گوش چیست؟
عفونت گوش میانی معمولاً به دلیل تورم در یک یا هر دو شیپور استاش (که گوش میانی را به پشت گلو متصل میکند) رخ میدهد. این لولهها اجازه میدهند مخاط از گوش میانی به گلو تخلیه شود.
سرماخوردگی، عفونت گلو، رفلاکس اسید یا آلرژی میتواند باعث تورم شیپور استاش شود. این امر مانع از تخلیه مخاط میشود. سپس، ویروسها یا باکتریها در مخاط رشد کرده و چرک ایجاد میکنند که در گوش میانی تجمع مییابد.
وقتی پزشکان به عفونت گوش اشاره میکنند، معمولاً منظورشان اوتیت میانی است نه گوش شناگر (یا اوتیت خارجی). اوتیت میانی همراه با ترشح زمانی است که مایع غیر عفونی در گوش تجمع مییابد. ممکن است علائمی ایجاد نکند، اما در برخی از کودکان، این مایع باعث ایجاد احساس پری گوش میشود.
چرا کودکان به عفونت گوش میانی مبتلا می شوند؟
کودکان (به خصوص در سنین 2 تا 4 سال) بیشتر از بزرگسالان دچار عفونت گوش میانی می شوند؛ زیرا:
- شیپور استاش کودکان کوتاهتر و تقریباً افقیتر است، که اجازه میدهد باکتریها و ویروسها راحتتر راه خود را به گوش میانی پیدا کنند. همچنین این لولهها باریکتراند، بنابراین احتمال مسدود شدنشان بیشتر است.
- لوزه سوم آنها (ساختاری غدهای در پشت بینی) بزرگتر است و این بزرگی میتواند مجرای شیپور استاش را مسدود کند.
موارد دیگری که میتوانند کودکان را در معرض خطر قرار دهند شامل دود سیگار، تغذیه با شیشه شیر و بودن در کنار سایر کودکان در مهدکودک است. عفونت گوش در پسران شایع تر است. عفونت گوش مسری نیست، اما سرماخوردگیهایی که گاهی اوقات منجر به عفونت گوش میشوند، میتوانند مسری باشند.
عفونتهای گوش در فصول سرد سال که شیوع سرماخوردگی و سایر عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی بیشتر است، شایعتر هستند. کودک مبتلا به عفونت گوش ممکن است علائم مشترکی با سرماخوردگی معمولی، مانند آبریزش بینی، گرفتگی بینی یا سرفه نیز داشته باشد.
طول دوره بیماری چقدر است؟
عفونت های گوش میانی اغلب خود به خود و ظرف 2 تا 3 روز، حتی بدون درمان خاصی، از بین می روند. اغلب، حتی بعد از اتمام عفونت، مایعی در گوش میانی باقی می ماند. اگر این مایع بیشتر از 3 ماه باقی بماند، ممکن است به درمان نیاز باشد.
عفونت گوش چطور تشخیص داده می شود؟
پزشک گوش را معاینه می کند. آنها از اتوسکوپ، ابزاری کوچک شبیه به چراغ قوه، برای دیدن پرده گوش استفاده میکنند.
روش های درمان
برای درمان عفونت گوش، پزشکان موارد زیادی را در نظر میگیرند، از جمله:
- نوع و شدت عفونت گوش؛
- تعداد دفعات ابتلای کودک به عفونت گوش؛
- مدت زمان ابتلا به این عفونت؛
- سن کودک و هرگونه عامل خطر؛
- آیا عفونت بر شنوایی تأثیر گذاشته است یا خیر.
نوع اوتیت میانی بر گزینههای درمانی تأثیر میگذارد. همه انواع عفونت گوش نیازی به درمان با آنتیبیوتیک ندارند. از آنجا که اکثر عفونتهای گوش خود به خود برطرف می شوند، بسیاری از پزشکان ترجیح می دهند چند روز صبر کنند. برای تسکین درد در کودکان، بدون استفاده از آنتیبیوتیک، برای چند روز دارو تجویز می شود تا ببینند آیا عفونت بهبود مییابد یا خیر.
به طور معمول برای درمان عفونت گوش میانی آنتیبیوتیک تجویز نمیشود؛ زیرا:
- روی عفونت های ویروسی تاثیر گذار نیستند؛
- مایع گوش میانی را از بین نمیبرند؛
- میتوانند عوارض جانبی ایجاد کنند؛
- معمولاً در 24 ساعت اول درد را تسکین نمیدهند و پس از آن فقط تأثیر کمی دارند.
همچنین، استفاده بیش از حد از آنتیبیوتیکها میتواند منجر به ایجاد باکتریهای مقاوم به آنتیبیوتیک شود که درمان آنها بسیار دشوارتر است.
اگر پزشک آنتیبیوتیک تجویز کند، معمولاً یک دوره 10 روزه توصیه میشود. کودکان ۶ سال و بالاتر که عفونت شدید ندارند، ممکن است دوره کوتاهتری- به مدت ۵ تا ۷ روز – دارو مصرف کنند. اگر گوش دچار ترشح شود، پزشک ممکن است قطرههای گوش حاوی آنتیبیوتیک نیز تجویز کند.
کودکانی که بهطور مکرر دچار عفونت گوش میشوند یا دچار کمشنوایی و تأخیر گفتاری پایدار شدهاند، ممکن است نیاز به جراحی گوش پیدا کنند. متخصص گوش، حلق و بینی از طریق عمل جراحی لولههایی را در گوش قرار میدهد که اجازه میدهد مایعات از گوش میانی تخلیه شوند. این کار به متعادل شدن فشار در گوش کمک میکند.
آیا عفونت گوش میانی روی شنوایی تاثیرگذار است؟
تجمع مایع در گوش میانی صدا را مسدود میکند که میتواند منجر به مشکلات شنوایی موقت شود. کودکانی که این مشکل را دارند ممکن است:
- به صداهای آرام واکنش نشان ندهند؛
- نیاز به بلند کردن صدای تلویزیون یا رادیو داشته باشند؛
- بلندتر صحبت کنند؛
- در مدرسه بیتوجه به نظر برسند.
در کودکانی که اوتیت میانی همراه با ترشح دارند، مایع پشت پرده گوش میتواند صدا را مسدود کند، بنابراین ممکن است از دست دادن شنوایی موقت و خفیف رخ دهد، اما ممکن است آشکار نباشد.
اگر پرده گوش کودک پاره شده باشد، ممکن است گوشش زنگ بزند یا وزوز کند و قدرت شنوایی کودک مانند همیشه نباشد.
آیا می توان از عفونت گوش پیشگیری کرد؟
- برای جلوگیری از ابتلا به عفونت گوش در مراحل اولیه، حداقل ۶ ماه به نوزادان شیر مادر بدهید. اگر نوزاد با شیشه شیر تغذیه میشود، کودک را به صورت زاویهدار در آغوش بگیرید.
- از قرار گرفتن در معرض دود سیگار سایرین که میتواند تعداد دفعات ابتلا و شدت عفونت گوش را افزایش دهد، جلوگیری کنید.
- والدین و کودکان باید دستهای خود را به خوبی و مکرر بشویند. این یکی از مهمترین راهها برای جلوگیری از شیوع میکروبهایی است که میتوانند باعث سرماخوردگی و در نتیجه عفونت گوش شوند.
- واکسیناسیون کودکان را فراموش نکنید، زیرا برخی واکسنها میتوانند به جلوگیری از عفونت گوش کمک کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
به ندرت، عفونتهای گوش که خوب نمیشوند یا عفونتهای شدید و مکرّر در گوش میانی میتوانند به عوارض منجر شوند. بنابراین کودکانی که گوش درد یا احساس پری در گوش دارند، به خصوص اگر با تب همراه باشند، اگر بعد از چند روز بهبود پیدا نکنند، باید توسط پزشک معاینه شوند.
دلایل دیگری نیز میتوانند باعث درد گوش شوند، مانند دندان درآوردن، وجود جسم خارجی در گوش یا جرم گوش. پزشک میتواند علت ناراحتی فرزندتان را پیدا کرده و آن را درمان کند.
